Кіріспе

Джон Пембертонның кока шарабы

Джон Пембертонның француз кока шарабы – бұл кока-коланың ойлап табушысы Джон Пембертон жасаған кока шарабы. Ол кока, кола жаңғағы және дамиана қосылған спиртті сусын болды. Алғашқы рецептінде кокаэтилен (кокаин мен алкоголь қоспасы) ингредиенті бар еді, ол 1899 жылы алкогольдей алынып тасталды, себебі сол кезде кокаиннің кеңінен қолданылуына байланысты қоғамдық наразылық болды.

Тарих

Француз шарап кокасы – кокаэтиленнің (кокаин мен алкогольді қосып жасалатын ерекше есірткі) және француз шарабының қоспасы. 1863 жылы париждік химик Анджело Мариани кока мен шарапты біріктіріп, «Вин Мариани» деген атпен сата бастады. Бұл өте танымал болды. Жюль Верн, Александр Дюма және Артур Конан Дойл сияқты әдебиет өкілдері оны қолданған деген әңгімелер бар. Францияның бас раввині: «Мариани шарабына мақтау болсын!» деген сөзді айтқан. Рим папасы Лео XIII үнемі бір құты алып жүргені және Марианиге медаль бергені хабарланды. Осы коммерциялық сәттілікті көріп, Азамат соғысында жарақат алғаннан кейін морфинге тәуелді болған Джорджия штатының Колумбус қаласындағы доктор Джон Стит Пембертон өзінің нұсқасын жасауға кірісті. Ол оны «Пембертонның француз шарап кокасы» деп атады және оны барлық дертке дерлік ем ретінде сатты. Көптеген фантастикалық мәлімдемелердің ішінде, оны «жыныстық мүшелерді керемет күшейтетін» жақсы зат деп атады. 1880 жылдары АҚШ-тың бұрынғы президенті Улисс Грант өзінің естеліктерін жазып жатқанда, ауыр тамақ сорғысымен күресу үшін Пембертонның француз шарап кокасын ішкен. 1885 жылы «Атланта журналына» берген сұхбатында Пембертон бұл сусын «ғалымдарға, зерттеушілерге, ақындарға, дін қызметкерлеріне, заңгерлерге, дәрігерлерге және жоғары зихи еңбекке берілген басқа да адамдарға» пайдалы болатынын мәлімдеді. 1885 жылы Атланта және Фултон округі тыйым салу заңын қабылдағанда, Пембертон өзінің танымал өнімінің алкогольсіз нұсқасын жасауға асықты. Соның нәтижесінде Кока-Коланың алғашқы нұсқасы пайда болды. Тыйым салу заңы коканың құрамына әсер етпеді, ол 20 ғасырдың басына дейін рецептурада сақталды, содан кейін «Кока-Кола» компаниясының президенті Аса Кэндлердің бұйрығымен алынып тасталды. Кокаинсіз кока жапырағынан алынған экстракт Кока-Коланың дәміне әлі де қосылады. Атлантаның тыйым салу заңына қарамастан, француз шарап кокасының өндірісі Пембертон 1888 жылы қайтыс болғанға дейін жалғасты. 1887 жылы француз шарап кокасы күніне 720 бөтелке сатылды. Кока-Кола рецептісі ақырында Кэндлерге сатылды. Бұл сонымен қатар, Азамат соғысынан кейін жиі кездесетін морфинге тәуелділікті емдеу үшін де ұсынылды.