Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гаспар де ла Серда Сильва Сандовал и Мендоса, Гальведің 8-ші графы, Салседон мен Тортоланың лоры (толық, lang es) (11-қаңтар 1653 12-наурыз 1697) - Жаңа Испанияның вице-королі, 20 қараша 1688 жылдан 26 ақпанға дейін 1696.
Gaspar de la Cerda Silva Sandoval y Mendoza, 8th Count of Galve, Lord of Salcedón and Tortola (in full, lang es) (11 January 1653 – 12 March 1697) was viceroy of New Spain from November 20, 1688, to February 26, 1696.
Жаңа Испанияның вице-королі ретінде
1688 жылы мамыр айында Жаңа Испанияның вице-королі болып тағайындалғанда Серда Сандовал Сильва тек 35 жаста еді. Ол Веракруске қазан айының ортасында келген. Сол жерден Мексика қаласына бара жатқанда ол өзінің алдыңғы ісімен, 8 қараша 1688 жылы Монклованың 3-конты Мелхор Портокарреромен кездесті. 11 қарашада Шапультепекке келіп, 1688 жылы 20 қарашада Аудиенсия алдында ант берді. Оның Мехикоға салтанатты түрде кіруі 1688 жылы 4 желтоқсанда болды, бірақ оның өкілеттігі бұрынғы ант беру рәсімінен басталады. Келуінен көп ұзамай вице-король Нью-Мексиконың губернаторынан хабар алды. Вице-патша Коахуиланың губернаторы генерал Алонсо де Леон Гонсалеске жауынгерлер, географ және аудармашыдан тұратын жасақпен жағалауға француздарға қарсы шығуға бұйрық берді. Көп күн бойы шөл дала арқылы жүріп өткеннен кейін, губернатор Сан-Бернардо немесе Эспириту-Санто шығанағына келді, онда ол француздарды форт салу процесінде тапты, бірақ француз қоныстанушыларының белгілері жоқ. Достық үндістердің айтуынша, олардың бесеуі жұмысшы іздеп, көршілес тайпаға қосылған еді. Алонсо де Леон Гонсалес оларды тұтқындауға жасақ жіберді. Бірнеше күннен кейін олар француздардың екеуімен, Жак Гроле мен Жан Л'Аршевекпен, қалғандары қашып кетті. Француздар бес испан тұтқынды ұстап тұрды, олардың екеуін испан күштері босатты. Бұрынғы тұтқындардан губернатор Леон Гонсалес француздардың осы аймақты отарлауға қызығушылық танытқанын білген. 1689 жылы вице-король архиепископ пен колонияның епископтарынан ақша жинап, оңтүстік мұхитта қарақшыларды іздеу үшін Тынық мұхиты порты Акапулькодан флотты жіберді. Ол сондай-ақ Мексика шығанағының жағалауындағы Табаско мен Кампечедегі кіріп келушілермен күресуге қадам жасады. Бұл ағылшындар бағалы ағаштарды кесіп, Ямайка мен Еуропаға жіберген. Тек бірнеше ағылшындықтар ғана болды, олар майяларды бақылауда ұстап, олар өздерін кесумен айналысты. Үнді жұмысшылары агуардиенте және ақшалай жақсы төленді. 1689 жылы қатты жаңбыр жауды, сондықтан Серда Сандовал су бұру жұмыстарын адал атқарды. 1691 жылдың сәуірінде патша бұйрығына сәйкес вице-король Серда Сандовал испан тілін жергілікті тұрғындарға үйрету үшін мектептер құрды, бұл іс айтарлықтай сәтті өтті. Үлкен топтарда бұл ұлдар мен қыздар үшін бөлек мектептер, ал кіші топтарда екі жынысқа арналған бір мектеп болды. Өзінің билігі кезінде вице-король Ньюэва-Визкаядағы Тарахумаралар мен Техастағы үндістер арасында болған үнділік көтерілістермен күресуге мәжбүр болды. Соңғылары жалпы бейбіт бейімділік танытып, испандарға бағынғысы келетіндерін және христиан дінін қабылдағысы келетіндерін білдірді. Коахуиланың губернаторы олардың арасында президиум және сонымен қатар миссионерлік қызмет орнатқан. Алайда испандық сарбаздар мен испандықтар мен метиздер колонияларының қатыгездіктері үндістерді көтеріліске итермеледі. Сол себепті әскерилер мен миссионерлер өздерінің орындарын тастап кетуге мәжбүр болды. Коахуила-и-Техас губернаторы үндістерді қантөгіссіз тыныштауға қол жеткізді.
Cerda Sandoval Silva was only 35 years old when he was named viceroy of New Spain, in May 1688. He arrived in Veracruz in the middle of October. On the road from there to Mexico City he met with his predecessor, Melchor Portocarrero, 3rd Count of Monclova, on November 8, 1688. He arrived at Chapultepec on November 11 and took the oath of office before the Audiencia on November 20, 1688. His solemn entry into Mexico City was December 4, 1688, but his term of office is dated from the earlier swearing in ceremony. Shortly after his arrival, the viceroy received a message from the governor of New Mexico that three Frenchmen from the French colony in the Seno Mexicano (Texas) had arrived in New Mexico. The viceroy ordered General Alonso de León González, the governor of Coahuila, to take a detachment of soldiers, a geographer and an interpreter to march to the coast to confront the French. After many days march through desert, the governor arrived in the Bay of San Bernardo, or Espiritu Santo, where he found the French in the process of constructing a fort, but no signs of the French settlers. Hearing from friendly Indians that five of them were with a neighboring tribe in search of workmen, Alonso de León González sent a detachment to capture them, and after several days the force returned with two of the French adventurers, Jacques Grollet and Jean L'Archeveque, the others having fled. The French held five Spanish prisoners, two of which the Spanish force was able to free. From these ex prisoners, the governor León González learned that the French were very interested in colonizing this region. Also in 1689 the viceroy raised funds from the archbishop and the bishops of the colony to send a fleet from the Pacific port of Acapulco in search of pirates marauding in the southern ocean. He also took steps to fight intruders on the Gulf coast, in Tabasco and Campeche. These were Englishmen cutting precious woods to send to Jamaica and Europe. There were only a few English, supervising Mayans who were doing the actual cutting. The Indian workers were well paid in aguardiente and money. There were heavy rains in the year 1689, and Cerda Sandoval was diligent in maintaining the drainage works. In compliance with a royal order of April 1691, Viceroy Cerda Sandoval established schools to teach Spanish to the natives, with considerable success. In the larger populations these were separate schools for boys and for girls, and in the smaller populations, a single school for both sexes. During his government, the viceroy had to deal with Indian revolts among the Tarahumaras in Nueva Vizcaya, and also among the Indians of Texas. The latter were of a generally peaceful disposition, and had indicated their desire to submit to the Spanish and convert to Christianity. The governor of Coahuila had established a presidio among them, and also a mission. However, the mistreatment received from the Spanish soldiers and the Spanish and Mestizo colonists caused the Indians to revolt. The soldiers and missionaries were forced to abandon their posts. The governor of Coahuila y Tejas was able to pacify the Indians without bloodshed.
1692 жылғы Мехикодағы тонау
1692 жылы қатты құрғақшылық болып, азық-түлік тапшылығы орын алды. Жергілікті тұрғындар бұл апатты кометаның ертерек пайда болуымен байланыстырды, бірақ одан да маңыздысы, астанада жүгері болмады және көптеген адамдар аш болды. 1692 жылы 8 маусымда көпшілік патша ордасының алдына жиналып, оны өртеп жіберді. Олар мұрағатқа тас лақтырып, өртеп жіберді. Дон Карлос де Сигуенза и Гонгора өмірін қауіпке тігіп, құжаттардың көпшілігін сақтап қалды. Жақын маңдағы кейбір үйлер мен дүкендер де өртеліп кетті. Сигуенза тонау туралы ұзақ және жан-жақты баяндама жазып, оны "Мексикодағы жүгері тонау оқиғаларын баяндаған адмирал Пезге Дон Карлос Сигуенза и Гонгораның хаты, 8 маусым 1692 жыл" деп жариялады. Сан-Франциско-эль-Гранде монастырына қашып келген вице-корольге ол сенім артқан адамдар тонаудың бастаушылары деп саналатын адамдардың есімдерін айтты. Ұсталғандардың төрттен үш бөлігі - үндістер, бірақ аралас нәсілдер, сондай-ақ 4 испандық та тергеу жұмысына қатысқан. Көтерілісте тұтқындалғандардың 66-сы үндістер, олардың 11-і өлім жазасына кесілді, 32-сі дене жазасына кесілді, 2-сі басқа жазаға кесілді, ал 20-сы ақталды. Метиздер мен кастиздер тұтқындалғандардың 2-сі өлім жазасына кесілді, 6-ы дене жазасына кесілді, ал 4-і ақталды. Тұтқындалған мулаттардың біреуі өлім жазасына кесілді, екеуіне дене жазасы берілді, ал екеуі ақталды. Осы индейлер мен аралас нәсілдерден басқа 4 испан тұтқындалды, олардың 1-і өлім жазасына кесілді, 2-і дене жазасына немесе еңбекке баруға мәжбүр болды, ал біреуі басқа жазаға кесілді. Жалпы алғанда, 15 адам өлім жазасына кесілді, 42-сі дене жазасына немесе еңбекке баруға мәжбүр болды, 3-і басқа жазаға ұшырады (2-і - көпшілік алдында қорлау, 1-і - көпшілік алдында қорлау және жер аударылу), ал 26-сы ақталды. Патша билігі тез әділдікке қол жеткізу қажеттігін түсінсе де, сот жүйесі күдіктілердің көбі дәлелдің жоқтығына байланысты ақталды. Сотталғандардың басым көпшілігі ер адамдар болды, ал барлығы 31 -і кәсіби жұмысшылар, мысалы аяқ киім жасаушылар, бас киім жасаушылар, тігіншілер, кірпішшілер, сонымен қатар әр түрлі қолөнершілер мен шәкірттер болды. Олардың арасында жүк тасушы, су тасушы, бір қашыршы бар еді. Өлім жазасына кесілгендердің 5-і түрмеде қайтыс болды, бірақ олардың мәйіттері кейіннен инквизицияның өлімнен кейін сотталған еретиктердің немесе крипто-жүйттердің сүйектерін қазып, оларды қоғамдық autos de fe-де өртеп жіберген тәжірибесіне ұқсас. Мексика қаласынан кетер алдында вице-король Кристобаль де Виллалпандоға Мексиканың басты алаңының суреті бойынша вице-корольдік қызметінен естелік ретінде сурет салуды тапсырды. Виллалпандоның 1695 жылғы "Мексиконың Зокало көрінісі" картинасы, қазір Ұлыбританиядағы жеке коллекцияда, қалалық өмірдің жанды көрінісін көрсетеді. Алайда, Виллалпандоның суреті патша сарайында болған қатты өрт зардабын көрсетеді. Вице-корольдің тапсырысы бойынша суреттелген сурет оның билік ету кезінде патша өкілеттігіне қарсы шыққан үлкен көтерілісті суреттеп бере алмады. 1693 жылы Дон Карлос де Сигуенза и Гонгора Жаңа Испаниядағы алғашқы газетті - El Mercurio Volante жариялады. 1695 жылы ағылшындықтардың көмегімен вице-король испанола аралында француздарға шабуыл жасады. Олар жойылып, 81 пушка тұтқынға алынды. Сол жылы Серда Сандовал Флорида штатының Панзакола қаласында Президионы құрды. Сондай-ақ 1695 жылы індет кезінде мексикалық ақын Сор Хуана Инес де ла Круз Мексика қаласында қайтыс болды.
In 1692 there was a severe drought, causing a shortage of food. The natives attributed this disaster to the earlier appearance of a comet, but more importantly there was no maize in the capital and many people were hungry. On 8 June 1692 a crowd gathered in front of the viceregal palace, which they set on fire. They threw stones and set the archives on fire. Don Carlos de Sigüenza y Góngora was able to save most of the documents, at the risk of his life. Some nearby houses and shops were also burned. Sigüenza wrote a lengthy and vivid account of the riot, published as "Letter of Don Carlos Sigüenza y Góngora to Admiral Pez Recounting the Incidents of the Corn Riot in Mexico City, June 8, 1692." The viceroy, who had fled to the convent of San Francisco el Grande, was informed by individuals he trusted of the names of the supposed ringleaders of the rioting. Those arrested were three quarters were Indians, but mixed race castas, and 4 Spaniards were also caught up in the investigation. Of those arrested in the riot, 66 were Indians, of whom 11 were executed, 32 received corporal punishment, 2 received other punishment, and 20 were absolved. Of the mestizo and castizo arrests, 2 were executed, 6 received corporal punishment, and 4 were absolved. Of the mulattoes arrested, 1 was executed, 2 given corporal punishment, and 2 absolved. In addition to these Indians or mixed raced castas, 4 Spaniards were arrested, of whom 1 was executed, 2 received corporal punishment or labor service, and one received other punishment. Overall, 15 were executed, 42 received corporal punishment or labor service, 3 received other punishment (2 public humiliation, 1 public humiliation and exile), and 26 were absolved. Although crown authorities saw the need to administer quick justice, the legal system functioned such that many under suspicion were absolved due to lack of evidence. Those convicted were overwhelmingly male and in all 31 were skilled workers, such as shoemakers, hat makers, tailors, bricklayers, plus miscellaneous artisans and apprentices. Unskilled workers included porters, people, water carriers, and one muleteer. Of those sentenced to die, 5 died in prison, but their corpses subsequently publicly hanged, similar to the practice of the Inquisition that exhumed the bones of posthumously convicted heretics or Crypto Jews and burned them in public autos de fe. Before leaving Mexico City, the viceroy commissioned Cristóbal de Villalpando to do a painting of the main square of Mexico as a kind of souvenir of his tenure as viceroy. Villalpando's 1695 painting, View of the Zócalo of Mexico City now in a private collection in the UK, shows a vibrant scene of urban life. Strikingly, however, Villalpando depicts the severe fire damage to the viceregal palace. The viceroy's commissioned painting did not paint out the major riot during his tenure that challenged royal authority. In 1693, Don Carlos de Sigüenza y Góngora published El Mercurio Volante, the first newspaper in New Spain. In 1695, with English help, the viceroy attacked the French who had established a base on the island of Española. They were obliterated and 81 cannons were captured. In the same year Cerda Sandoval founded the Presidio at Panzacola, Florida. Also in 1695, during an epidemic, Sor Juana Inés de la Cruz, the great Mexican poet, died in Mexico City.
Кейінгі өмірі
1695 жылдың қыркүйегінде Серда Сандовал Испанияға оралуды өтінді. Ол 1696 жылдың 21 қаңтарында колонияны басқаруды Пуэбла епискобы Мануэль Фернандес де Санта-Крузға тапсыруға тырысты. Епископ өзінің денсаулығы мен епископтық міндетін айтып, бұл ұсынысты қабылдамады. Көп ұзамай Мичоакан епискобы Хуан Ортега и Монтанес бұл лауазымға ие болды. Серда Сандовал Испанияға оралды, ол 1697 жылы 12 наурызда Санта-Мария портында қайтыс болды.
In September 1695 Cerda Sandoval asked to return to Spain. He tried to turn over the government of the colony to Manuel Fernández de Santa Cruz, bishop of Puebla, on January 21, 1696. The bishop did not accept, citing his health and his responsibilities as bishop. Shortly thereafter Juan Ortega y Montañés, bishop of Michoacán, did accept the office. Cerda Sandoval returned to Spain, where he died March 12, 1697, in El Puerto de Santa María.
Қосымша ақпарат
Гутьеррес Лоренцо, Мария Пиллар. Кастилья соты мен Мексика корольдігі: Гальве графы (1653 - 1697). Мадрид: Excelentísima Diputación Provincial, 1993 жыл. Тайано К., Леонор, "Критика, айыптау, мақтау және ақталу: Гальве графына қарсы және жақтап жазылған". Виррейнатос. México: Grupo Editorial Destiempos, 2013, б. 600633 теңге.
Gutiérrez Lorenzo, María Pilar. De la Corte de Castilla al virreinato de México: el conde de Galve (1653 1697). Madrid: Excelentísima Diputación Provincial, 1993. Taiano C., Leonor, "Críticas, acusaciones, encomios y justificaciones: escritos en contra y a favor del Conde de Galve". Virreinatos. México: Grupo Editorial Destiempos, 2013, pp. 600–633.