Кіріспе
Венгрия жазушысы, журналист және аудармашы Деззо Костолани (; 29 наурыз 1885 3 қараша 1936) - венгрия жазушысы, журналист, аудармашы, сонымен қатар эсперанто тілінде сөйлеуші. Ол поэзиядан бастап очерктерге дейін, театр пьесаларына дейін барлық әдеби жанрларда жазды. Өз стилін құруда француз символизмін, импрессионизмді, экспрессионизмді және психологиялық реализмді қолданды. Ол венгр әдебиетіндегі футуризмнің атасы деп саналады.
Dezső Kosztolányi (; March 29, 1885 – November 3, 1936) was a Hungarian writer, journalist, translator, and also a speaker of Esperanto. He wrote in all literary genres, from poetry to essays to theatre plays. Building his own style, he used French symbolism, impressionism, expressionism and psychological realism. He is considered the father of futurism in Hungarian literature.
Өмірбаян
Костолани 1885 жылы Австрияның Сабадка қаласында (қазіргі Сербияның Суботика қаласы) дүниеге келген. Бұл қала Сассег қалашығының үлгісі болды, онда ол өзінің "Скайларк" повесін, сондай-ақ "Алтын желкенді" орнатқан. Ол физика және химия профессоры, мектеп директоры Арпад Костоланийдің (1859-1926) және француздық Еулялия Бреннердің (1866-1948) баласы. Ол орта мектепті Сабадкада бастады, бірақ мұғалімдерімен келіспеушілікке ұшырағандықтан, мектептен шығарылды. Костоланий 1903 жылы Будапештке көшіп барды, онда ол Будапешт университетінде оқыды және ақындар Михайло Бабиц пен Гюла Юхаспен танысты, кейіннен қысқа уақыт Венада журналист болып, өмірінің қалған бөлігінде жалғастырды. 1908 жылы Костоланий Парижге кеткен ақыны Эндре Адидің орнына Будапешт күнделігінің репортері болды. 1910 жылы оның "Байқау кішкентай баланың шағымдары" атты алғашқы өлеңдер жинағы бүкіл елге танымал болды және ол жыл сайын бір кітапты шығаратын өнімді кезеңнің басталуын белгіледі. Ол 1910 жылдың қысында актриса Илона Хармоспен танысады; олар 1913 жылы 8 мамырда үйленді. Олардың бір ұлы болды. Костоланий 1936 жылы кеміру безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды.
Жазбалар
1908 жылы венгр әдебиетінің жандануына баға жетпес рөл атқарған "Нюгат" (венгр тілінде "Батыс") әдеби журналы құрылды. Костолани оның алғашқы мүшесі болды, ол көбінесе поэзияны жариялаған "бірінші Нюгат ұрпағы" деп аталады. 1920-жылдардан бастап ол роман, әңгіме және қысқаша прозалық шығармалар жазды, соның ішінде Нерон, қанды ақын (Томас Манн кіріспе жазған неміс басылымына), Скайларк, Алтын желкен, Корнел Эсти және Анна Эдес. 1924 жылы ол өзінің алғашқы шығармаларына сүйеніп, "Қайғылы адамның шағымдары" атты өлеңдер жинағын шығарды. Костолани сонымен қатар венгр тілінде әдеби аудармаларды да шығарды, мысалы, Шекспирдің "Ромео мен Джульетта", "Қыс оқиғасы", "Әлемдегі Әліс" Льюис Кэрролл, "Сан-Луис-Рей көпірі" Торнтон Уайлдер, Лорд Альфред Дугластың Оскар Уайльд туралы естеліктері және Рудиард Киплингтің "Егер". Ол Рильке поэзиясының алғашқы аутентикалық аудармашысы болды және Пауль Валеридің "Симитерие Марин" романын оқығаннан кейін венгр шедеврын жасады.