Кіріспе

Марсейлан () - Франциядағы коммуна. Марсейлан порты қорғалған мұралық нысан болып табылады, сондай-ақ шіркеудегі құрбандық үстелі мен орган да тізімде бар. Ауылдың ортасында 17 ғасырдан бері жаңа ғимараттар болған жоқ, ал үйлердің көбі 12 ғасырдан басталған.

Тарих

Ауылды кім құрғаны туралы да пікірлер бар. Марсель бұл құрметке ие, негізінен екі қаланың есімдерінің ұқсастығына байланысты. Бірақ екі атау да Шығыс Жерорта теңізінен сауда жолдарын кеңейткен Греко-Феникий Massaliotes-тен алынған. Массалиоттар Марсельді б.з.д. Осылайша Агде Францияның ең көне екінші қаласы болып саналады. Алайда Марсейланның негізі анық емес. Агде тек алыс жерде болғандықтан, негізін салушылар Агатойлар болған көрінеді. Қалай болғанда да, барлық үш жердің бастауы грек-финикиялықтарға жатады. Қалай болғанда да, Марсейлан - Францияның ең көне ауылдарының бірі. Римдіктер портты құрды, ал Домиция жолы жақын жерде болғандықтан, олар демалыс және демалыс орталығын құрды. Көптеген легионерлер Марсейлан қаласында жер алғандықтан, олардың бостандықтарын алды. Бұл жерлердің көбіне жүзімдіктер салынды. Ауыл орталығы ескі қабырғалардың шекарасында орналасқан. 1970 жылға дейін жүзімдіктер 1870 жылы қабырғалардан тыс салынған негізгі бульварлардан созылған.

География

Марсейлан үлкен лагунада, Этанг-де-Тауда орналасқан және Canal du Midi-ге оңтүстік кіреберіс болып табылады. Ол Монпельеден батысқа қарай орналасқан. Marseillan Plage станциясы Агде, Сете, Нарбонна, Монпелье және Авиньонға темір жол байланыстарына ие.

Климат

Марсеильанның климаты тегіс. Орталық таулар массивіне көтерілген солтүстікке қарай ауа райының өзгеруі сирек кездеседі. Марсейльде жылына 300 күн күн сәулесі жауады, ал қыс мезгілінде жердің суығы болады. Кейде қар жауады, бірақ ол тек жерді шаңға айналдырады, ал күндіз ол жоғалады. Марсельдіктер тауларға бір күндік сапармен барып, қарға ұшып, қар әуесін жасайды. Басты жел оңтүстік-батыстан және оңтүстіктен соғады. Марсейлан Сахарадан соғатын ыстық желдерді қабылдаса да, сол желдің теңізге тасып әкететін қызғылт құмды сезінбейді. Мистраль Рона аңғарын соғады және солтүстік желін кейде "мистраль" деп атағанмен, оның шынайы нұсқасының қатаңдығы мен табандылығы жоқ.

Экономика

Марсеиль экономикасы балық, шарап, сауда және келушілерден тұрады. Бұл әрқашан солай болды, өйткені Марсельян өзінің негізі қаланғаннан бері ірі сауда орталығы, порт және саяхатшылар үшін аялдама пункті болды.

Сауда

Ауылға негіз қаланған кезде Жерорта теңізімен қатар жатқан таза ішкі су жолы болды, ол "une petite mer intérieure et tranquille" деп сипатталды. Сондықтан теңізшілер Рондан Марсейанға дейін қауіпсіз жолға шыға алды. Осылайша Марсейлан бастан-ақ сауда пункті болды. Жылдар өте келе бұл су жолы сазданып, Этангтардың тізбесін құрады, олардың ішіндегі ең үлкені Этанг-де-Тау, бірақ кейін Canal du Midi ашылды және Марсель, Entreport ретінде, үлкен пайда алушы болды. Осыдан Марсеильдің ерте кезден бастап қазіргі төрт сауда базасы болғандығы көрінеді. Көп ұзамай Марсейлан Рона-Сеть каналымен Рона өзеніне, ал Canal du Midi каналымен Тулузаға, одан Атлантикаға Бордоға байланысты болды. Марсейланның орналасқан жері Францияны қоршап тұрған каналдар желісінің маңызды бөлігіне айналды.

Балық аулау

Этанг де Тау - тереңдігі аз, түбінде терең балық бар. Бұл жерде моллюскалар мен балықтардың 18 түрі кездеседі. Су А класты болғандықтан, оларды бірден жеуге болады. Ең танымалдары - бақшалар мен шұңқырлар. Этангтан алынған бузикелік устрицалар Франциядағы жыл сайынғы устрица тұтынуының шамамен 10% -ын құрайды. Олар екі үстелден бір отбасыны асырай алатын бір фермермен, бақшада өсіріледі. Мидиялар Жерорта теңізі жағалауында Марсейаннан Марсельге дейін орналасқан мол мол сулы судан алынады. Марсельдік балықшылар жағалаудан 3 км қашықтықта жұмыс істейді, ал Агатоилер үлкен қайықтармен одан әрі балық аулайды. Этангте теңіз балықтары да ұсталады. Олар арналардың тарлығынан пайда болған ток күшімен тасымалданады. (Жетісулер жоқ, бірақ су массасы желдің күшінен тәуелді. Осылайша Этангтың деңгейі үнемі өзгеріп отырады.)

Шараптар

Үстел шараптары өндіріледі, ең қолайлысы Picpoul de Pinet - сәл жасыл түсті және аздап жылтыр ақ шарап. Жыл сайын үңгір кооперативінде шамамен бір миллион бөтелкеден өнім шығарылады. Noilly Prat компаниясы Марсейланға 1853 жылы келді және әлі күнге дейін вермуттарды сол жерде өндіреді. Нойли мырза 1813 жылы Лионда вермутты ойлап шығарған. Оның ұлы ағылшын серіктесімен (Прат мырза) Марсейланға өз өнімдерін коммерцияландыру үшін келді, өйткені жергілікті шараптар өте қолайлы және климат өте жақсы болды.

Қонақтар

Марсейлан - Жерорта теңізі жағалауындағы ұзақ жолдарда жиі кездесетін аялдама, ол қала құрылғаннан бері саяхатшыларды қарсы алады. Бүгінде ауылдың өркендеуінің көп бөлігі жазғы келушілерден келеді: Марсейлан Плаждағы демалысшылар; Марсейлан Вильге күндізгі келушілер; Канал дю Мидиден келген қайықпен келушілер және демалыс үйлерінің иелері. Тіпті солтүстікке қоныс аударғандар да белгілі бір дәрежеде қонақ. Әрине, олар жергілікті экономикаға елеулі үлес қосады.

Беделдеу

Ескі ауыл ғасырлар бойы өзгермеген, ал бүгінгі ауыл орта ғасырларда белгілі болған ауылмен формасы бойынша бірдей. Себебі Марсейлан 18 ғасырдың аяғына дейін бекіністі ауыл болған. Б.з.б. екінші ғасырдан бастап Марсейлан жермен қорғалған, бірақ римдіктер кезінде оның ағаш қоршауы болды. Бұл Симон де Монфорт пен оның әскері Катар крест жорығы кезінде өткенге дейін жеткілікті болды. Содан кейін ағаш қорғандардың орнына жаңа тас қорғандар салынды. Шато ауылдың орталығында, өзінің қабырғаларының артында төрт бұрышты орналасқан, ал ауыл қабырғаларының өзі төрт жарым метр биіктікте. Төрт қақпа, алты күзет мұнарасы бар, ал ауыл қамалмен қоршалған.

Тұрғылықты жері

Ауылдағы үйлердің көбісі бір-біріне тіреліп тұр. Олар әдетте үш қабатты, жертөледе қора, бірінші қабатта тұрғын үй, екінші қабатта жем-шөп сақталады. Арғы бөлмелер жарықсыз және желдеткішсіз. Бүгінде масалар жойылған, бірақ жаздың ортасында арткы бөлмелерде әлі де ыңғайсыз. Ескі ауылдағы үйлердің көпшілігі кішкентай немесе өте кішкентай. Олардың баспалдақтары тар және бұрылысты. Кейбір үлкен үйлер 1870 жылдан бастап ауылдан шығып, негізгі бульварларға көшіп келген кәсіпкерлерге тиесілі болды. Бұл жаңа үлкен үйлер жұмыс істейтін үйлер болды. Maisons de maître және maisons de vigneron-дың ерекше сәулет стилі жоқ, бірақ олардың барлығы екі немесе үш қабатты, ал жерүсті жұмыс аймағы болып табылады. Олардың бәрінде екі есігі бар, олар атпен сүйрелетін көліктерге кіруге мүмкіндік береді. Кейде үйдің артқы жағы жүзімдіктерге тікелей кіретін жол болатын. Үйде әрдайым кішкентай бақша мен сорғы бар болатын.

Құрылыс

Құрылыс әдетте күн кептірілген балшық пен сабаннан жасалған торхис кірпіштерден жасалады. Негізі жоқ, себебі бір метр төмен су деңгейі. Марсеильянның барлық үйлерінде ылғал көтеріліп жатыр. Бұл үйлердің тіршілік етуі үшін өте маңызды, себебі олар климаттың өзгеруіне төтеп беру үшін салынуы керек. Қыста жер кеңейіп, жазда жиырылады. Үйлер осы өзгерістерге бейімделуі керек. Сондықтан беткейдегі жарылыстар әдеттегідей, беткейге бетонның орнына жағажайдағы құммен араласқан әк қолданылды. Кейбір үйлер жүзімдіктерден алынған жұмсақ әктастан салынған. Базальт - қатты жанартау тасы, әдетте есіктер мен терезелердің қоршауларында қолданылады. Көптеген үйлер ғасырлар бойы қайта жаңғыртылып, жаңартылып келеді. Көптеген үйлерде бір ғимараттың ішінде бірнеше түрлі құрылыс материалдары бар. Жаңарту - бұл заманауи бастама емес, Марсельдің үйлері алғашқы салынғаннан бері жаңартылып, бейімделген. Қазіргі кезде ванна бөлмелері қосылды, бірақ су құбыры мен санитарлық жүйе 1958 жылдан бері ғана ауылда бар. Алайда, үйлердің көбісінің жеке сорғылары болды.

Қызығушылық туғызады

Марсельдіктер әрқашан шешім қабылдауға уақытын жұмсаған, бірақ көптеген салаларда көшбасшы болды. 1100 жылы аурухана болған және ол әлі күнге дейін науқастарды емдейді (жылдар бойы бірнеше үй болған!). Қала әкімі (maire) 200 жыл бұрын, патша жарлығы бойынша қалада сайланған. Мемлекеттік мектептер 18 ғасырдың ортасында басталды. Мектеп 1870 жылдан бастап орта білім беретін болды (бірақ сыныптар жоқ). Францияның ең көне тас Марианна 1878 жылы 1876 жылы жасалған ағаш бюсттан кейін 1878 жылы тұрғызылды. Марсейланның халықтық сайлауы жалпы елден 10 жыл бұрын дүниежүзілік дәстүрге айналды. Әйелдерге 1870 жылдан бастап бір кафеге кіруге рұқсат етілді. Бұл басқа қалалар мен ауылдарға қарағанда ертерек болды.