Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Константин Каэтанович Гедройц:Константин Каэтанович Гедройц (; 25 наурыз 1872 - 5 қазан 1932) - литвалық тектес орыс топырақ ғалымы. Ол Кеңес Одағы Ғылым Академиясының толық мүшесі және Халықаралық топырақ ғылымдары одағының президенті (1927-1930).
Konstantin Kaetanovich Gedroits (Russian: Константин Каэтанович Гедройц; 25 March 1872 – 5 October 1932) was a Russian soil scientist of Lithuanian origins. He was a full member of the Academy of Sciences of the Soviet Union and a president of the International Union of Soil Sciences (1927–1930).
Өмірбаян
Гедроиц литвалық аристократтар Гидройч отбасына тиесілі. Ол сол кезде Ресей империясының құрамына кіретін Бессарабияда дүниеге келген. Санкт-Петербургте оқып, 1897 жылы Орман институтын, 1903 жылы Санкт-Петербург Императорлық университетін бітірген. Одан кейін ол Москвадағы Докучаев топырақ институтының химиялық зертханасын (1915-1917) және Санкт-Петербургтегі Орман институтының топырақ ғылымдары кафедрасын (1917-1930) басқарды. 1929-30 жылдары Докучаев топырақ институтын басқарды, ал 1927 жылы Халықаралық топырақ ғылымдары одағының президенті болып сайланды. 1929 жылы Кеңес Одағы Ғылым Академиясының толық мүшесі, ал 1930 жылы Украина Ұлттық Ғылым Академиясының толық мүшесі болды. Гедройтс Ресейдің топырақтағы коллоидтық химияның негізін қалаушы болды. Ол "топырақты сіңіру кешені" деген ұғымды енгізді және топырақтың сіңіру қабілетінің бірнеше түрін, оның ішінде механикалық, физикалық-химиялық және биологиялық түрлерін атап өтті. Ол сондай-ақ топырақтың құрамындағы айырмашылықтарға негізделген топырақты жіктей бастады, оған катионмен қанықпаған топырақтар, кальций және натрий иондарымен қаныққан топырақтар және т.б. кірді. Ол тұзды топырақтың химиялық тұрғыдан дамуын түсіндіріп, әкпен қалаудың және топыраққа гипс енгізудің теориялық негіздерін жасады.
Gedroits belonged to the Lithuanian aristocratic Giedroyć family. He was born in Bessarabia, which was then part of the Russian Empire. He studied in Saint Petersburg, where he graduated from the Forest Institute in 1897 and from the Saint Petersburg Imperial University in 1903. After that he led the chemistry laboratory of the Dokuchaev Soil Institute in Moscow (1915–17) and the Department of Soil Science of the Forest Institute in Saint Petersburg (1917–30). In 1929–30 he headed the Dokuchaev Soil Institute, and in 1927 was elected as president of the International Union of Soil Sciences. In 1929, he became a full member if the Academy of Sciences of the Soviet Union and in 1930, a full member of the National Academy of Sciences of Ukraine. Gedroits was the founder of colloidal soil chemistry in Russia. He introduced the concept of "soil absorbing complex" and singled out several types of soil absorption capacity, including mechanical, physico chemical and biological. He also developed a classification of soils based on the difference in the composition, which included soils unsaturated with cations, soils saturated with calcium and sodium ions, etc. He explained the evolution of saline soils from the chemical point of view, and developed a theoretical basics of liming and of the introduction of gypsum into the soil.
Сыйлықтар мен мұра
Топырақ ғылымындағы жетістіктері үшін 1927 жылы Гедройтс Ленин сыйлығына ие болды. 2002 жылы Трансднестровск орталық банкі "Приднестровсктің көрнекті адамдары" деп аталатын естен кетпес монеталар сериясының бір бөлігі ретінде қазіргі Трансднестровсктің осы тума жеріне құрмет көрсету үшін күміс монетасын шығарды.
For his achievement in soil science, Gedroits was awarded the Lenin Prize in 1927. In 2002, the Central Bank of Transnistria minted a silver coin honoring this native of today's Transnistria, as part of a series of memorable coins called The Outstanding People of Pridnestrovie.