Кіріспе
Cill Ghallagáin (англис тілінде Kilgalligan) - Ирландия Республикасының Майо округіне қарасты Килкоммон еншісінің солтүстік-батысындағы шағын гаэлтахталық жағалаудағы қала және ауыл. Осы қаланың солтүстік жағалауында Кид аралы орналасқан. Жаз айларында бұл арал қойларды жайылымға шығарады. Килкоммон епархиясы екі түбектен тұрады: Дун Чаохайн (оның үстінде Cill Ghallagáin жатыр) және Дун Чиортайн батысында.
Cill Ghallagáin (anglicised as Kilgalligan) is a small Gaeltacht coastal townland and village in the northwest corner of Kilcommon Parish, County Mayo, Republic of Ireland, an area of in size. Off the northern coast of this townland lies Kid Island, an island of rising on steep cliffs to a height of 311 feet (95 m) above sea level. The island is used for grazing sheep in the summer months. Kilcommon Parish consists of two peninsulas – Dún Chaocháin (on which Cill Ghallagáin lies) and Dún Chiortáin, to the west.
Археология және тарих
Бұл қалада көптеген бекіністер мен көне ғимараттар бар. Килгаллиган қорымында, Бродхейвен шығанағындағы жағажайға жақын жерде, көптеген әңгімелер айтылатын үлкен үйінді бар. Бұл жер археологиялық тұрғыдан ешқашан зерттелмеген. Бұл қала өз атын алған Киелі Галлиган шіркеуінің қалдықтары болуы мүмкін. Галлиганның өзі үлкен таудың ішінде жерленген деп саналады. Жақын жерде 14 тамызда, әулие Галлиган мерекесі қарсаңында, адамдар зыяратқа келетін қасиетті құдық бар. (Кордуф, Ирландия фольклорлық комиссиясы). 1830 жылдары жүргізілген зерттеуде "кейн жинақталған жерлеулерден пайда болды, ол бір пирамида түрінде қалыптасты, алыстан қарағанда, оның шоқ тәрізді бетінің барлық жақтарын жауып тұрған бас тастар мен кішкентай айқыштарды қызықты әсер етеді. Сол кездегі басқа бір жазушы оны "мұнда монастырьдың қираған жерлері" деп сипаттады. (Сэмюэл Льюис, Топографиялық сөздік) Мұнда Дункеган (Дун Чаохайн) деп аталатын мыс бекінісі болған, ол қола дәуірінен басталған болуы мүмкін. 1318 жылы ол Де Эксетер Джордан отбасына тиесілі болды. Отбасы ұзақ уақыт бойы сол аймақта өмір сүрген көрінеді, өйткені 1905 жылы доктор Де Эксетер Джордан сол жердегі Дун Чиортайн түбегіндегі Нокналоуэр диспансерінің дәрігерлік қызметкері болды. Барретт кланы біздің заманымыздың 14-ші ғасырында бұрынғы мықты форттың орнында бекіністі резиденция салған. 1580 жылы Дунанирон деп аталатын бұл қалмақтың иесі пираттар патшайымы Грейне О'Мэллидің екінші күйеуі болған деп есептеледі. Ричард Берк Ерристің солтүстік-батыс жағалауында үлкен жер учаскелеріне ие болды. 1618 жылы Донанирондағы бекініс батысқа қарай орналасқан Дун Чиортайн түбегіндегі Инвер замогында тұратын Майкл Кормакқа тиесілі болды. Бұл бекініс аса қалың ғимарат болған болса керек. Оның биік қоршау қабырғасы және үлкен аркалы қақпасы бар, оны 1839 жылдың қаңтарында болған үлкен дауыл құлатты. (Вестроп, Промонтори форттары мен Отуэй, Эрис пен Тайроулидегі эскиздер.) 1838 жылы Риноу теңіз жағасында жағалау күзет станциясы, қарау үйі, қайық үйі және сигнал бекеті болды. Ирландиядағы ашаршылық кезінде бұл аймақ қатты зардап шекті және көптеген адамдар қаза тапты. 1850 жылы қарашада Бангор-Эрристегі пошта бастығы Роберт Савидж Дублин замогына хат жазып, оның Cill Ghallagáin фермасындағы он сегіз қойдың жойылып, тағы бірнешеуінің ауыр жарақаттағанын хабарлады. Полиция тергеу жүргізді, бірақ бұл мәлімдеменің еш шындығын таппады. Оқиғадан кейін Савидж мырзаның мақсаты - Галлагайн қаласына полиция казармаларын салу екені анықталды. Савидж мырза өзінің жерінде балық шаруашылығы саласын құруды жоспарлап отырды. Ол оны "жабайы және таулы аудан және өте алаңдаулы көршілері бар" деп сипаттады. Бұл жабайы қалаларды Сэмюэл Льюис басқаша көрді, ол "Килгаллиган бас - сұлулығы мен ұлылығы жағынан теңдесі жоқ" деп мәлімдеді. Сеан О'Хейнри, танымал сеанчаи және бір тілді ирланд тілінде сөйлеуші, бүкіл өмірін Cill Ghallagáin-де өткізді.
There was a promontory fort known as Doonkeeghan (Dún Chaocháin) which probably dated from the Bronze Age. In 1318 it belonged to the De Exeter Jordan family. The family appears to have lived in the area for a long period of time as in 1905 a Dr. De Exeter Jordan was Medical Officer of Knocknalower dispensary on the Dún Chiortáin peninsula of the same parish – Kilcommon, Erris. The Barrett clan built a fortified residence on the site of an earlier promontory fort in the 14th century AD. In 1580 the second husband of pirate queen Gráinne O'Malley is believed to have owned this fort, known as Doonaniron. Richard Burke owned large tracts of land along the north western coast of Erris. In 1618 the fort at Doonaniron became the property of Michael Cormuck who resided in Inver Castle on the Dún Chiortáin peninsula further west. This fort must have been an imposing structure. It had a lofty enclosing wall with a large arched gateway which was taken down by the great gale of January 1839. (Westropp, Promontory forts and Otway, Sketches in Erris and Tyrawley.) In 1838 there was a coastguard station, a watch house, boat house and signal post at Rinroe pier. During the Irish famine the area was badly affected and many perished. In November 1850, Robert Savage who was the postmaster at Bangor Erris wrote to Dublin Castle reporting that eighteen sheep on his farm at Cill Ghallagáin had been destroyed and several others badly injured. The police investigated but found no truth in the claim. It turned out that Mr Savage's objective was to have a police barracks built at Cill Ghallagáin. Mr. Savage intended building a fishing industry on his land at Cill Ghallagáin which he described as "a wild and mountainous district and with very disturbed neighbours and he is very scared of doing so until a police station is built on his lands". This wild townland was seen in a different light by Samuel Lewis, who claimed that "Kilgalligan Head is unrivalled in beauty and grandeur". Seán Ó hEinirí, a well known seanchaí and a monolingual Irish speaker, lived his whole life in Cill Ghallagáin.
Микротопонимия
Cill Ghallagáin өзінің таңғажайып егжей-тегжейлі микротопонимиясымен танымал. Сеан О'Хейнри 1970-жылдардың ортасында осы бір қалада 800-ден астам кішігірім жер атауларын еске алды. Cill Ghallagáin қалашығының есімдері негізінен ирланд тілінде жазылған. Олар батпақтың, елді мекендердің, егістіктердің, үңгірлердің, жартастардың, шығанақтардың, жартастардың, сондай-ақ бір ғасырдан астам уақыт бұрын өмір сүрген адамдардың тарихы мен көзқарастарының маңыздылығын көрсетеді. Атаулар сондай-ақ 19-шы және 20-шы ғасырлардың соңғы онжылдықтарында жергілікті ирланд тілінің өтпелі жағдайын көрсетеді және көптеген жергілікті фольклор мен наным-сенімдерді егжей-тегжейлі баяндайды. Кітапты Сеамас О Катейн мен Патрик О'Фланаган зерттеді. Дала атаулары өте жергілікті әлемге кілтті білдіреді, жергілікті ландшафт үйлер мен аулалар сияқты сырттан келгендерге қолжетімді емес жеке отбасылық кеңістіктің бөлігі болып табылады. Қауым мен қала сыртындағы адамдарға белгілі болады. Олар картада және жол белгілерінде көрсетілген. Бірақ танаптарында (және тауларда, төбелерде және басқа да жасырын орындарда) таныс емес әлем, үйде және кейде түсініксіз атаулармен таңбаланған, баяу-ақ пейзаждан және жергілікті халықтың естеліктерінен шығады.