Кіріспе
Бимал Ройдың 1958 жылғы фильмі Мадумати - 1958 жылы түсірілген үнді тіліндегі паранормальдық романстық фильм. Фильмді режиссер және продюсер Бимал Рой, сценарий авторы Ритвик Гатак және Ражиндр Сингх Беди. Фильмде Виджаянтимала мен Дилип Кумар басты рөлдерде, Пран мен Джонни Уокер қосалқы рөлдерде. Сюжеттің басты оқиғасы - Ананд, қазіргі заманғы адам, ол Мадумати есімді тайпалық әйелге ғашық болады. Бірақ олардың қарым-қатынасында қиындықтар туындап, ақыр соңында паранормальды салдары болады. Фильм 2003 жылы Болливудтың ең үздік фильмдерін таңдау үшін Outlook журналының 25 жетекші үнді режиссерлерінің сауалнамасында 11-ші орынға ие болды. Мадхумати фильмді Үндістанның түрлі жерлерінде, соның ішінде Ранихетте, Горахалда, Вайтарна бөгетінде және Арей сүт колониясында түсірді. Саундтректі Салил Чоудхури жазды, ал әннің сөздерін Шайлендра жазды. Фильм 1958 жылы 12 қыркүйекте жарық көрді. Ол Үндістанда 40 миллион ₹ жинады және жылдың ең көп кассалық түсірілген үнді фильміне айналды, сонымен қатар өз уақытының коммерциялық жағынан ең табысты және ықпалды үнді фильмдерінің бірі болды. Фильм сыншылардан жоғары оң пікірлер алды, олар актерлердің техникалық ерекшеліктерін, саундтрегін және өнерін мадақтады. Мадхумати реинкарнация тақырыбына арналған алғашқы фильмдердің бірі болды. Талдаушылар оны готикалық және нойр сезімді туғызатын суретті деп сипаттады. Бұл кейінірек реинкарнация тақырыбына арналған өңірлік және халықаралық фильмдерге ықпал етті. Ол 6-шы "Фильмфэр" сыйлығын 12 номинациямен жеңіп, 9 марапатты иеленді, соның ішінде "Үздік фильм", "Рой" үшін "Үздік режиссер", "Чоудри" үшін "Үздік музыкалық режиссер", "Маңгешкар" үшін "Үздік әйел әнші" - сол кездегі фильм үшін ең көп марапаттар. Бұл рекорд 37 жыл бойы сақталды. Сондай-ақ, ол хинди тіліндегі үздік көркем фильм үшін Ұлттық кино сыйлығын жеңіп алды.
Madhumati is a 1958 Indian Hindi language paranormal romance film directed and produced by Bimal Roy, and written by Ritwik Ghatak and Rajinder Singh Bedi. The film stars Vyjayanthimala and Dilip Kumar in lead roles, with Pran and Johnny Walker in supporting roles. The plot focuses on Anand, a modern man who falls in love with a tribal woman named Madhumati. But they face challenges in their relationship finally leading to a paranormal consequence. The film was ranked 11th in the Outlook Magazine's 25 leading Indian directors' poll for selecting Bollywood's greatest films in 2003. Madhumati was filmed in various Indian locations, including Ranikhet, Ghorakhal, Vaitarna Dam and Aarey Milk Colony. The soundtrack album was composed by Salil Chowdhury and the lyrics were written by Shailendra. The film was released on 12 September 1958. It earned ₹40 million in India and became the highest grossing Indian film of the year, and one of the most commercially successful and influential Indian films of its time. It received highly positive reviews from critics, who praised the technicality, soundtrack, and performance of the cast. Madhumati was one of the earliest films to deal with reincarnation, and was described by analysts as a potboiler that has a gothic and noir feel to it. It inspired later regional and international films that have reincarnation based themes. It led the 6th Filmfare Awards with 12 nominations and won 9 awards including Best Film, Best Director for Roy, Best Music Director for Chaudhary, Best Female Playback Singer for Mangeshkar—the most awards for a film at that time—a record that it maintained for a record 37 years. It also won the National Film Award for Best Feature Film in Hindi.
Сюжет
Бір дауыллы түнде инженер Девендра досымен бірге әйелі мен баласын теміржол станциясынан алуға таудан төмен қарай барады. Олар жер сілкінісімен жолды қиып, ескі үйге қашады. Девендра үйді таныс деп санайды. Үлкен бөлмеде ол ескі суретті тауып алады. Оған досы мен ескі үй басқарушысы қосылды. Девендра басқа өмірдің флеш-бэктерін көріп, сыртта дауыл шашып жатқанда, өз оқиғасын айтып отырады. Ананд - Шьямнагар сүрек комбинатының жаңа менеджері. Бос уақытында өнерпаз болған ол тауға саяхаттап, әндері алыстан оны аңдып жүрген Кумаони тайпасының әйелдері Мадуматиға ғашық болады. Анандтың жұмыс берушісі Раджа Угра Нарайн - аяусыз, менмен адам; Ананд, басқалардан айырмашылығы, өз еркіне иілуден бас тартады, оның қаһарының соңғы бөлігінде. Анандтың өз қызметкерлерінің арасында жаулары бар. Бір іспен кеткен соң, ол қайта оралғанда, Мадумати жоғалып кеткенін көреді. Ол қыздың Угра Нарайнға әкетілгенін біліп, оған қарсы шығады, бірақ оның адамдары оны есінен танып қалады. Ананданың денесін сарайдан алып шыққан кезде олар өз қызының өлімін тоқтату үшін күресіп жатқан Мадуматидің әкесіне тап болады. Ол шайқаста жеңіске жетсе де, көп ұзамай жолда қаза табады, ал Шарандас жасырынып, Ананданың денесін ауруханаға апарады. Ананд тірі, бірақ оның ойы ояу емес. Бір күні ол Мадуматиға ұқсайтын әйелмен танысады. Ол өзін Мадхави деп таныстырады, бірақ Ананд оған сенуден бас тартады. Ол қызбен ақылдасуға тырысады, бірақ оны жолдастары ұрып-соғады. Кейін Мадхави Мадуматидің суретімен танысады да, Анандтың шындықты айтып отырғанын түсінеді. Ол суретті өзімен бірге алып, оның тарихын білуге тырысады. Осы арада Анандты Мадумати рухы қуып келеді, ол оған Угра Нарайнның оның өліміне жауапты екенін айтады. Ол Мадхавиге жүгінді, ол Мадхумати ретінде Угра Нарайн алдында тұрып, оны өзінің өлтіргенін мойындатуға келіседі. Ананд Угра Нарайнның сарайына оралып, келесі күні кешке оның портреті суретке түсіруге рұқсат сұрайды. Келесі күні сағат сегізде Угра Нарайн Мадхавидің Мадумати болып тұрғанын көреді. Угра Нарайн қатты дірілдеді; ол оның өліміне қатысы бар екенін мойындайды және бөлменің сыртында күтіп тұрған полиция оны тұтқындайды. Ананда Мадхавидің Угра Нарайнға қойған сұрақтары, әсіресе, Мадуматидің жерленген жері туралы, оның білмейтін нәрселері екенін түсінеді. Мадхави күлімсіреп, баспалдаққа қарай жүреді. Мадхави Мадхумати болып киініп, бөлмеге кіреді. Ол жол бойындағы машинасы бұзылғаны үшін кешігіп отыр. Ананда Мадхави емес, Мадхуматидің арбағын көргенін түсінеді. Ол террасаға жүгіріп барады, онда жын оны шақырады. Мадхумати Угра-Нарайннан қашып құтылу үшін сол төбеден құлап кеткен. Ананд арбаға ілесіп, құлап қалады. Ананда мен Мадумати туралы әңгімеден кейін, Девендраға әйелі саяхаттап жүрген пойыздың апатқа ұшырағаны туралы хабар келеді. Жол тазаланып, олар станцияға қарай жүгіреді. Девендра ең жаманнан қорқып, стансада жүріп барады, бірақ оның әйелі Раданың пойыздан аман-есен шығып жатқанын көргенде, көңілі көтеріледі. Рада - Мадуматиның реинкарнациясы, ал Девендра өзінің соңғы естеліктеріне сүйене отырып, бірнеше өмірде серіктес болғанын айтады.
Өндіріс
Бенгал кинорежиссері Бимал Ройдың 1955 жылы түсірген "Девдас" фильмі коммерциялық тұрғыдан сәтті болмады, бұл оның "Бимал Рой Продакшнс" компаниясына қауіп төндірді. Мадхумати фильмін бенгал кинорежиссері Ритвик Гатак жазған. Ол Ройге бұл оқиға туралы айтып береді, ол дереу ұнатып, фильмді Дебу Сенмен бірге режиссердің көмекшісі ретінде әзірлеуге кіріседі. Фильмнің музыкасын жазуға Манохари Сингхті Рой оның Калькуттада ойнағанын естігеннен кейін таңдады. Басқа бір фильм-ноардан айырмашылығы, ол көбінесе үй ішінде түсірілді, Рой Мадуматиді ашық ауада және төбедегі станцияда түсіруді шешті. Ол Наниталдың Ранихеттегі бір жерінде алты апталық бағдарламамен көрсетілді. Кейбір көріністер Наинаталдың маңындағы Горахалда түсірілді. Сухенду Рой бастаған арт-директорлар тобы Наиниталдың жеріне сәйкес келетін жалған қарағайлар отырғызды. Сондай-ақ, би билеп жүргенде аяғын жарақаттаған. Мадуматидің ауқымды ашық ауада түсірілуіне байланысты фильм 8,1 миллионға бюджетінен асып түсті. Айова университеті сарапшылары басты кейіпкерлердің алғашқы кездесуін салыстырып, ол Радж Капурдың "Рам Тери Ганга Майли" (1984) фильміндегі кездесуге ұқсайтынын айтады. Раджадхьякша бейнелер Ажантрик (1957) фильміндегіге ұқсас екенін айтып, Мадхумати "жақсы Мадхуматиді капиталистік иеленуден тыс табиғат пен тайпалық мәдениетпен" байланыстыратынын жазды. Фильм сыншысы Бхарати Прадханның айтуынша, Мадумати "До Бигха Замин (1953), Бирадж Баху (1954) және Девдас (1955) фильмдерінде көрінгендей, әлеуметтік реализмнің стандартты Рой тақырыптарынан" алыстап кетті.
Analysts from the University of Iowa compare the initial meeting of the main characters, stating that it resembles the meeting in Raj Kapoor's film Ram Teri Ganga Maili (1984), where the woman "stands in for nature and unspoiled folk tradition and the villain for exploitative (capitalist) culture, with the hero as an intermediary". Rajadhyaksha said the imagery is similar to that of the film Ajantrik (1957), writing that Madhumati links "the beautiful Madhumati with nature and tribal cultures beyond the grasp of capitalist appropriation". Film critic Bharati Pradhan said Madhumati stepped away from "the standard Roy themes of social realism as seen in his Do Bigha Zameen (1953), Biraj Bahu (1954) and Devdas (1955)".
Музыка
Мадхумати саундтрегінде Салил Чоудхуридің 11 әнінің композициясы бар. Шейлендра әннің сөздерін жазды, ал Мукеш, Лата Мангешкар, Манна Дей, Мұхаммед Рафи, Мубарак Бегум, Аша Бхосле, Сабита Чоудхури, Гулам Мохаммед және Движен Мухопадхяяй әншілерге ән салған. "Дил тадап тадап ке ке ке ра ха ха ха" әнінде Ассамның шай бақтарында әнделген халық музыкасы қолданылды. "Ажа ре пардеси" әнін "Жақты рахо" (1956) фильмінің фонограммасынан алған. Салил Чоудхури өзінің алғашқы "Фильмфэр" сыйлығын үздік музыкалық режиссер ретінде жеңіп алды. "Сухана Сафар Аур Ех Маусам Хасен" - Мукештің ең танымал әндерінің бірі. "Фильмфэр" осы жылы ең үздік әнші сыйлығын бере бастады. Осылайша ол "Фильмфэр" жүлдесін жеңіп алған алғашқы әнші болды.
Шығару
Мадхумати премьерасы 1958 жылы 12 қыркүйекте Мумбайдағы Опера үйіне жақын орналасқан Рокси кинотеатрында өтті. Фильм үлкен блокбастер болды және Бимал Рой Продакшнс-ке шығынды қалпына келтіруге көмектесті. The Hindu газетінің Гаури Рамнараянның айтуынша, "Дилип Кумар камераға қараған, ал совет актрисасы Татьяна Конжухова камераны қосқан. Польшалық актриса Барбара Поломска "Клаппер" рөлін сомдаған". Мадхумати 1958 жылы ең көп табыс әкелген үнді фильмдері қатарына кірді. Оның жалпы табысы 40 теңге, оның ішінде таза табысы 20 теңге болды.
Сыни қабылдау
Редифке жазған. Динеш Рахеджа "Milan" (1967), "Mehbooba" (1976), "Karz" (1980), "Kudrat" (1981), "Janam Janam" (1988), "Karan Arjun" (1995) және "Om Shanti Om" (2007) фильмдерінің әжесі ретінде сипаттаған кезде, Madhumati "сезімдерді алдап" жатқанын атап өтті. Filmfare үшін жазушы Мегхна Гулзар Madhumati "қара және ақ өлең" деп атайды және Ройді мақтап, "жырлар мен олардың суреттеуі Бимал Даның шеберлігі әр кадрда". Ол "Аджа ре пардеси" әнін "құпия және меланхолиялық" деп сипаттады. Айова университеті профессоры Филипп Лутгендорфтың айтуынша, фильм флешбек фрейміндегі оқиғаның флешбегімен бірге де өзінің күмәнін сақтап қалады, әлеуметтік-реалистік тақырыптарға ие және Альфред Хичкоктың Ребекка (1940) және Вертиго (1958) фильмдеріне ұқсас. Лютгендорф Кумар мен Виджаянтималаның өнерін мақтап, "Кумар Девендра / Анандтың екі инкарнациясы ретінде лайықты түрде қиялға толы өнер көрсетеді, ал Виджаянтимала титуллы кейіпкердің әртүрлі түрлерінде бірінен кейін бірі жерлік және эфирлік болып келеді" деді. Upperstall-қа жазу. Karan Bali.com сайтында Ройдің "дұрыс көңіл-күй мен атмосфераны қайта құру" қабілетін мақтаған, әсіресе бірнеше сахналарды "сырттағы романтикалық интерлюдиялар немесе тербелістейтін шамдар", "хавлидегі қара көлеңкелер" және "бірнеше деректі фильмдер сияқты кадрлар" деп мақтаған.
Марапаттар
Мадумати 6-шы "Фильмфэр" сыйлығын 12 номинациямен жеңіп, 9 марапатты иеленді. Бұл рекорд 37 жыл бойы сақталды. Шығарылғаннан бері онінші Манго кинофестивалінде (2004), 4-ші Пуна халықаралық кинофестивалінде (2006) және Торонто халықаралық кинофестивалінде (2011) бірнеше рет көрсетілді. Фильмнің музыкалық режиссері Салил Чоудхари мен әнші Лата Мангешкарға алғашқы "Фильмфэр" сыйлығы берілді. Бұған дейін әншілерге арналған "Фильмфэр" сыйлығы болмаған. Мадхумати 31-ші академиялық сыйлықтарының үздік шетел тілі фильмі үшін Үндістанның ресми ұсынысы ретінде таңдалды, бірақ ол ұсынылмады. Мадхумати сыйлығының номинациялары мен марапаттары (Сыртқы сілтеме) 6-шы Ұлттық кино сыйлығыҮздік көркем фильм Хинди тіліндеБимал РойРоспан="3" 6-шы Филмфэйр сыйлығыҮздік фильмҮздік актрисаВиджаянтималаҮздік қосалқы актерДжонни УокерРоспан="3"Үздік көркемдік режиссерСудженду РойҮздік операторДилип ГуптаҮздік монтаждауХришикеш Мукерджи
Мұра
Мадумати кейіннен көптеген шығармаларға, сондай-ақ Үнді киносындағы, Үнді теледидардағы және, мүмкін, әлемдік кинодағы реинкарнация туралы шығармаларға да шабыт көзі болды. Жавед Ахтарының айтуынша, "Мадхумати" - хинди киносындағы ең жақсы үш-төрт романтикалық фильмдердің бірі. Daily News and Analysis газетінің Akshay Manwani басылымы оның сөздеріне сілтеме жасап, "Бимал Рой қайтыс болғаннан кейін де Мадуматидің табысы оның отбасын қамтамасыз етті. Бұл фильмнің табысы әлі күнге дейін жалғасуда. Бұл - керемет фильм". Фильмнің басты кейіпкерін ойнаған Виджаянтималаның айтуынша, Мадумати оның мансабындағы "ең есте қаларлық фильмдердің" бірі болды. Венди Донигердің пікірінше, Мадумати американдық "Питер Праудтың қайта тууы" (1975) фильмінің суреті болуы мүмкін. Қаран Бали "Дилвали Дулания Ле Жайенге" (1995) фильміндегі атақты "жолдардың қиылысуы" туралы айтады, онда Шахрух Хан мен Кажол бір-бірінің жолын қиып, бір-бірін серияның соңына дейін байқамай, 37 жыл бұрын шығарылған Мадхумати фильмінде кездеседі. 2007 жылы шыққан "Ом Шанти Ом" фильмінің кейбір бөліктері, соның ішінде климакс сценарийі де Мадуматидан қатты әсер алған. Бимал Ройдың қызы Ринки Бхаттачарья соңғы фильмнің продюсерлерін плагиаттауда айыптап, оларға заңдық іс-әрекетпен қорқытады. Фильмнің 50 жылдығын атап өту үшін Бимал Рой қоры, Ройдің қызы Ринки Бхаттачарьяның басшылығымен, 2008 жылдың 11 сәуірінде Мумбайдағы Глобус кинотеатрында "Мадумати" фильмінің көрсетілімін өткізді. Бұл оқиғада фильмнің актерлік құрамы, соның ішінде Виджаянтимала да кездесті. Кейін Бхаттачарья фильмнің түсірілуі туралы "Бимал Ройдың Мадхумати: Сцена артындағы айтылмаған оқиғалар" атты кітап шығарды.