M. A. Mansoor

Кіріспе

Мысырлық антиквариус М. А. Мансур (18811968) - Амарна кезеңіндегі мүсіндер жинағын жинаған антиквариус.

Ерте өмір және оқу

Ол 1881 жылы Каирде египеттік ата-анасының отбасында дүниеге келген. Араб, ағылшын және француз тілдерін бітіргеннен кейін ол бірнеше жыл бойы Египет үкіметіндегі басты лауазымдарды иеленген шетелдік шенеуніктерге араб тілін үйретті. Он алты жасында-ақ египеттану пәні оған қызығушылық таныта бастады: ол мысырлық өнер мен копт тілдерін көп зерттеді, иероглифтерді түсінуге кірісті. Осыдан кейін ол Месопотамия, Грекия, Парсы, ертедегі христиан және ислам әлемдерінің өнерін зерттеуге қызығушылық танытты.

Мансап

1904 жылдың қазан айында ол өзінің араб тілінің студенті болған Каирдегі Шепард қонақ үйінің швейцариялық менеджеріне барды. Ол қонақ үйдің вестибюліне екі көрнекі бөлмені жалға алып, соңғы бірнеше жылда жинаған ежелгі Мысыр мүсіндерінің, қоланың, амулеттердің, фаянс мүсіндер мен зергерлік бұйымдардың шағын коллекциясын коллекционерлерге көрсету және сатуды сұрады. Менеджер оған бірнеше айға сынақ ретінде көрнекі экрандарды пайдалануға рұқсат берді. Бір жарым жылдан кейін екі көрнекі витрина атақты қонақ үйдің бас залында шағын дүкенге айналды. Сол кезде Мансурдың бизнесі қалыптасқан. Кейінгі жылдары ол Семирамис және Континенталь қонақ үйлерінде тағы екі дүкен және Каир мұражайының қарама-қарсы жағында үлкен галерея ашты. Мысырлық және басқа да көне бұйымдарды сатып алу және сату сол кезде заңды болды, бірақ Мысырлық көне бұйымдар департаменті бұл бұйымдарды сатып алған және салған барлық дүкендер мен галереяларды тексеру құқығын сақтады. Егер Каир мұражайында табылмаған маңызды затты тапса, Ежелгі заттар бөлімі оны ақылға қонымды бағаға сатып алу құқығын қолданады. Алайда бұл өте сирек орын алған, өйткені Департаменттің ескі бұйымдарды сатып алуға қаражаты аз болатын. Антикварлық бизнестегі ұзақ жылдар ішінде М. А. Мансур сол кездегі бірнеше египтологтармен, антиквариаттармен және коллекционерлермен танысып, достасты. Мансур көптеген маңызды ежелгі өнер туындыларын коллекцияларға немесе мұражайларға сатты. Мысыр өнерінің осы шедеврлерінің жүздеген данасы бүгінде әлемнің жетекші мұражайларында: Каирдегі Мысыр мұражайында, Луврде, Ватикан мұражайында, Метрополитен өнер мұражайында, Детройт мұражайында және Чикаго шығыс институтында және т.б., сондай-ақ көптеген жеке коллекцияларда. 1924 жылы М. А. Мансур екі кішкентай Амарна баспен сирек Амарна артефактілерін жинауды бастады. Бұл дүние - Әмірнаның ең ірі жеке коллекциясы деп аталатын жинаққа айналды. Мансур бұл жинақты 20 жыл бойы бір ғана аты аталмаған көзден алған.

In October 1904, he approached the Swiss manager of Shepheard's Hotel in Cairo, who was one of his students of Arabic. He asked to rent two showcases in the hotel lobby to display and sell to collectors the small collection of ancient Egyptian sculptures, bronzes, amulets, faience figurines and jewelry that he had acquired during the last few years. The manager allowed him the showcases on a trial basis for a few months. A year and a half later, the two showcases became a small shop in the main hall of the famous hotel. At that time, Mansoor's business was established. In later years, he opened two more shops in the Semiramis and Continental Hotels and a large gallery across the street from the Cairo Museum. The purchase and sale of Egyptian and other antiquities was at the time legal, though the Egyptian Department of Antiquities retained the right to inspect all shops and galleries that bought and sold these artifacts. If an important object was found, of which there was no known example in the Cairo Museum, the Department of Antiquities exercised its right to purchase it at a reasonable price. This, however, seldom happened as the Department rarely had the funds to acquire major antiquities. During his many years in the antique business, M. A. Mansoor met and befriended several of the Egyptologists, antiquarians and collectors of the time. Mansoor sold many important ancient works of art for collections or museums. Hundreds of these masterpieces of Egyptian art are today in the world's leading museums: the Egyptian Museum in Cairo, the Louvre, the Vatican Museum, the Metropolitan Museum of Art, the Detroit Museum and the Chicago Oriental Institute, etc., and in many private collections. In 1924 M. A. Mansoor started a collection of rare Amarna artifacts with two small Amarna heads. This grew into a collection that claims to be the world's largest private collection of Amarna artifacts. The collection was acquired by Mansoor over 20 years from a single, unnamed source.

Әдістер

Мансур өзінің қолындағы барлық заттарды мұқият зерттеді және көптеген сарапшылар мен дәмдеуіштермен кеңес берді. Әр заттың күні оның білгеніндей. 1930 жылдардың соңына дейін ежелгі өнер туындыларын зерттеу үшін тек бірнеше ғылыми тесттер жасалды. Сарапшылар мен антиквариаттар мысырлық өнердің көптеген кезеңдерінің стильдерін өздерінің біліміне сүйенуге мәжбүр болды. Микроскоп, тіпті қарапайым ұлғайтқыш шыны да мұқият бақылаушыға патинацияны, эрозияны немесе дендриттік түзілімдерді (уақыт әрекеті мен ылғал топыраққа немесе зерттеудегі нысанның бетіндегі құмға көму әсерін) көрсетті.

Даулар

Мансур Амарнадан келген әк тастан жасалған мүсіндер жинағын растау үшін тасқа лактауды қолдануымен танымал. Жинақта Амарна патша отбасының портреттік бюстері бар. Алайда өнер тарихшыларының, консерваторлардың және археологтардың көпшілігі Мансур коллекциясын стиліне, археологиялық деректерге байланысты белгілі Амарна стиліне сәйкес келмеуіне және коллекцияның сапасына байланысты күдікті деп санайды.

Этика

Говард Картер 1922 жылы Тутанхамонның қабірін ашқаннан кейін, бүкіл әлемнен туристер мен өнер сүйер адамдар Мысырға барған сайын көптеп бара бастады. Мансурдың бизнесі өркендеп, көне бұйымдарға деген сұраныс үнемі артып отырды. Сол жылдар туралы айтып берген әңгімелері керемет болды. Осы жылдары ол өзінің ұстаздары, кеңесшілері, достары және клиенттері болатын египтология саласындағы беделді адамдармен танысты. Бірақ ең бастысы, ол египтологияның мүддесін қорғады.