Кіріспе

Besieged (Италиялық атауы: L'assedio) - 1998 жылы Бернардо Бертолуччи түсірген фильм. Фильм Джеймс Ласдунның "The Siege" атты қысқа әңгімесінің негізінде жасалған және Бертолуччи оны кеңейтуді таңдағанға дейін 60 минуттық телеплей болуы керек еді.

Сюжет

Фильм аты аталмаған африкалық қалада басталады, онда Шандурай (Тандиве Ньютон) мектеп мұғалімін полиция алып кеткенін қайғылы түрде көреді. Римде Шандурай қазір эксцентрикалық ағылшын пианині және композиторы Джейсон Кинскидің (Дэвид Теулис) үй қызметшісі және болашағы зор медицина студенті. Кински Шандурайға ғашық болып, оның бөлмесіне көтеру арқылы сыйлықтар жібереді. Бір сыйлық - бұл сақина, ол қызғанақ некеге тұруға ұсыныс жасайды, ол оны қабылдамайды. Ол қыздың өзін қалай жақсы көретінін сұрағанда, ол: "Күйеуімді түрмеден алып шығыңдар!" деп айқайлайды. Шандурай бір кестені байқап, оның шаң-тозаңнан тазартқан мүсіндері жоғалып кеткен. Кейіннен Кински жақын маңдағы пысық сорғышы Шандурайды өзінің музасы ретінде пайдалана отырып, композиция жасай бастайды. Оның фортепианолық рифтерін тыңдап, ол өзі ғашық бола бастайды. Кински африкалық діни қызметкермен құпия мәміле бойынша сауда-саттық жасайды. Мектептен үйге келе жатқанда Шандурай Кинскидің пианиносының жүк машинасына түсіріліп жатқанын көреді; ол оны сатты. Бір хаттан ол Кинскидің күйеуін босату үшін ақша жинағанын біледі. Ол Римге келеді. Келген күніне бір түн қалғанда Шандрай ұйықтап жатқан Кинскидің көйлегін шешіп, төсекте оған құшақтап жатыр. Таң атқанда күйеуі төменгі есікті қағып қояды. Шандраяның алғашқыда реакциясы жоқ. Содан кейін ол орнынан тұрып, күйеуінің есікте күтіп тұрғанын көрді.

Өндіріс

Клэр Пепло алғаш рет Джеймс Ласдунның "Қалқандау" атты қысқа әңгімесін бейімдеуді ұсынды, ол алғаш рет автордың 1985 жылғы "Күміс дәуірі" кітабында (АҚШ-та "Делириум эклипсі және басқа да әңгімелер" деп жарияланды) жарық көрді. Бертолуччи бұл жобаны бір сағаттық телефильм ретінде ойлап тапты, бірақ үлкен экранда түсірілген фильмдерді көргеннен кейін оны театрларға шығару үшін кеңейтті. Алайда, ол кішкентай бригадамен және күн сайын 20-25 сахнадан тұратын жылдам түсіру кестесімен төмен бюджетті фильм болды, бұл режиссердің әдеттегі қарқынынан төрт есеге жуық. Пепло мен Бертолуччидің өздерінің айтуынша, жоба, Бертолуччидің алғашқы махаббат тарихы, олар үшін үйленген жұп ретінде өте қолайлы болды. Пепло сценарий жазушы және бейресми режиссер ретінде қызмет етті. Қысқа әңгіме экрандағы пьесадан үш маңызды жағынан ерекшеленді: ол Римде емес, Лондонда орын алды; әйел Африкадан емес, Латын Америкасынан келді; және Кински фильмде өзінен үлкен және семіз ретінде бейнеленді. Пепло Шандурайдың досы Агостиноны қосып, Шандурайдың қоғамшылдығын Кинскидің әлеуметтік ұяттылығымен салыстыруға тырысты. Бертолуччи сюжетті құрастыруда экспозицияны азайтып, кейіпкерлердің арасындағы қарым-қатынасты көруге көрерменге қалдырды. Теулис те өзінің кейіпкерінің шығу тегі мен мотивациясы туралы болжауға мәжбүр болды: Кинскидің кейіпкері "энигма" ретінде, оның вилласын әпкесінен мұра еткенінен басқа, ешқандай астарында жоқ. Римдегі 8 vicolo del Bottino мекенжайы бойынша. Вилла, Испания сатысының бай ауданында орналасқанына қарамастан, тасталып кеткен, иесі қайтыс болған, мұрагерлері оны елемеген. Бертолуччи мен Пепло алғаш рет кездескенде, вилла фильмнің соңында суреттелгендей, негізінен жиһазсыз үй, жалаңаш қабырғалары мен өсіп кеткен бақшасы бар еді. Бірақ үйде директордың шар тәрізді баспалдақ үшін талаптары орындалды, ал Бертолуччиге екі қарама-қарсы фасадты сыртқы көрінісі ұнады, біреуі метро стансасына апаратын тар көшеге қарап, екіншісі Испания сатысына жақын. Екі жерде де көшедегі көріністер жасырын камерамен түсірілді, бұл актерлерге жолшыбай адамдармен қарым-қатынас жасауға мүмкіндік берді. Фильмнің жартысына жуығында қолмен ұсталатын камера қолданылды. Стивен Холден Нью-Йорк Таймс газетінде фильмнің минималды диалогтарын теледидар психобаббл дәуірі деп атағаннан сергітетін кетіп қалды деп тапты. Ол "Басқынға алынды" романын "адамдар арасындағы сөзсіз байланыстарды зерттеудің мақсатты романтикалық жолы деп атады. Әлемнің бай, жарқыраған бейнелері бар бұл фильм осы жылы жарық көрген фильмдердің ішіндегі ең аз сценарийді ұсынады. Бұл махаббат тарихындағы сезімдер сөйлеу арқылы емес, музыка арқылы қалыптасады. Бір кейіпкердің жасаған, екіншісінің байқаған құпия әрекеттері бір-біріне сәйкес келмейтін сияқты. Тіпті оқиға аяқталғаннан кейін де, құпия сезімдер көбейе береді". Роджер Эберт фильмді "бірде-бір ортақ нәрсесі жоқ, мағыналы әңгімелері жоқ екі адамның жыныстық қатынасқа түсетіндігі туралы фильм, тіпті бұл әйел туралы білгеніміздің бәрін жоққа шығару дегенді білдірсе де. Бұл оның көкіректерін көруімізге байланысты. Осындай стильдік көркем фильмде осындай күрделі режиссер қалайша мұндай терең емес және жасырын оқиғаны айта алады? Бірақ күте тұрыңыз. Фильмде нәсіл, саясат және мәдениет те қамтылған, олардың барлығы ыңғайлы сюжеттік нүктелерге дейін қысқартылған. Бұл фильмде айтылған әлеуметтік құндылықтар 40 жыл бұрын түсірілген фильмде таңғалдырмас еді, бірақ оларды [1999 жылы] шын мәнінде алға тартқанды көру таңғалдырады".

Ықпал

2002 жылы жарық көрген "Құдайдың қаласы" фильмі де осы фильмге ұқсас емес. Архитектор болып оқыған режиссер Фернандо Меиррельске Бертолуччидің физикалық кеңістікті пайдалануы ұнады, бұл Шандурайдың ертедегі ығысу және ақыр соңында орын сезімін көрсетуге көмектесті. Бертолуччи бұған алдымен ұзақ фокустық қашықтықтарды пайдалану арқылы қол жеткізді, содан кейін фильмнің жүріп өтуімен қысқа фокустық қашықтықтарға ауысып, осылайша көріністі кеңейтіп, фокусты тереңдетті. Нәтижесінде, Меиреллдің айтуынша, көрермендер "кешеттер қайда әкелетінін көре бастайды, ал Бертолуччи географияны түсіндіре бастайды. Соңғы кадрда камера үйдің төбесінен қарап тұр, қазір сіздер білесіздер, мен бұл үйді суретке түсіре аламын. Содан соң метро мен ғимараттың артындағы алаңға қарай бұрылады да, әлемдегі үйді көресіз. Әңгіме лабиринттен басталады, сонда бәрін түсінесің". Мейрелл "Құдай қаласы" фильмінде кері тәсілмен, көкжиектің 32 мм және 40 мм-дегі кадрларынан тұтқынға түскен сезімді жеткізу үшін аллеялардың оқшау қашықтықтағы кадрларына ауысты.