Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1997 жылғы итальяндық фильм, Роберто Бенинидің туындысы.
1997 Italian film by Roberto Benigni
the 1997 Italian film
Фильм 1998 жылғы Канн кинофестивалінде Гран-при жүлдесін, тоғыз «Давид ди Донателло» сыйлығын (оның ішінде «Үздік фильм» сыйлығы), Италияда бес «Настро д’Аргенто» сыйлығын, екі «Еуропалық кино» сыйлығын және үш «Оскар» сыйлығын жеңіп алды, соның ішінде «Үздік шетел тіліндегі фильм» және Бениниге «Үздік актер» сыйлығы бұйырды. Бұл ағылшыл тілінде емес, ер адамның алғашқы рет жеңіп алған сыйлығы болды.
The movie won the Grand Prix at the 1998 Cannes Film Festival, nine David di Donatello Awards (including Best Film), five Nastro d'Argento Awards in Italy, two European Film Awards, and three Academy Awards, including Best Foreign Language Film and Best Actor for Benigni, the first for a male non English performance.
Өндіріс
Режиссер Роберто Бенини, сценарийді Винченцо Черамимен бірге жазған, Рубино Ромео Салмонидің тарихынан және оның "Соңында мен Гитлерді жеңдім" атты кітабынан шабыттанды, онда ирония мен қара юмор элементтері бар. Салмони – Аушвицке депортацияланған итальяндық яһуди, ол аман қалды және ата-анасымен қайта қосылды, бірақ ағаларының қаза болғанын білді. Бенини Салмониді дұрыс өмір сүруге ұмтылған адам ретінде еске алуды қалады. Ол сонымен қатар 1943 жылы Италия одақтастардың жағына қосылғаннан кейін итальян армиясының құрамында болған әкесі Луиджи Бенинидің тарихына да сүйенді. Луиджи Бенини нацистік еңбек лагерінде екі жыл өткізді, ал балаларын қорқытпау үшін өзінің басынан өткендері туралы әзілдеп айтатын, бұл оған қиындықтарды жеңуге көмектесті. Роберто Бенини өзінің философиясын былай түсіндірді: «Күлкі мен жылау – жанның бір тұсынан туады, солай емес пе? Мен әңгімешімін: басты мәселе – сұлулыққа, поэзияға жету, бұл комедия немесе трагедия болсын маңызды емес. Егер сұлулыққа қол жеткізсеңіз, олардың айырмасы жоқ». Достары оған фильм түсіруден бас тартуға кеңес берді, себебі ол комедия актерi және яһуди емес, ал Холокост оның тұрақты көрермендеріне қызығушылық тудырмайды. Бенини басқа ұлттан болғандықтан, өндіріс барысында Миландағы Қазіргі заманғы иудаизмді зерттеу орталығымен кеңесті. Бенини өзінің тарихын нағыз Холокосттан ажырату үшін тарихи қателіктер енгізді, оның айтуынша, аман қалғандармен сұхбаттасқан деректі фильмтер ғана «шындықты» көрсете алады.
Director Roberto Benigni, who wrote the screenplay with Vincenzo Cerami, was inspired by the story of Rubino Romeo Salmonì and his book In the End, I Beat Hitler, which incorporates elements of irony and black comedy. Salmoni was an Italian Jew who was deported to Auschwitz, survived and was reunited with his parents, but found his brothers were murdered. Benigni stated he wished to commemorate Salmoni as a man who wished to live in the right way. He also based the story on that of his father Luigi Benigni, who was a member of the Italian Army after Italy became a co belligerent of the Allies in 1943. Luigi Benigni spent two years in a Nazi labour camp, and to avoid scaring his children, told about his experiences humorously, finding this helped him cope. Roberto Benigni explained his philosophy, "to laugh and to cry comes from the same point of the soul, no? I'm a storyteller: the crux of the matter is to reach beauty, poetry, it doesn't matter if that is comedy or tragedy. They're the same if you reach the beauty." His friends advised against making the film, as he is a comedian and not Jewish, and the Holocaust was not of interest to his established audience. Because he is Gentile, Benigni consulted with the Center for Documentation of Contemporary Judaism, based in Milan, throughout production. Benigni incorporated historical inaccuracies in order to distinguish his story from the true Holocaust, about which he said only documentaries interviewing survivors could provide "the truth".
Музыка
Фильмнің бастапқы музыкасын Никола Пиовани жазған. Фильм 1998 жылдың мамыр айында Канн кинофестивалінде көрсетілді, онда ол фильмдердің ішінен соңғы сәтте қосылды. АҚШ-та ол 1998 жылдың 23 қазанында, Германияда 1998 жылдың 12 қарашасында, Австрияда 1998 жылдың 13 қарашасында көрсетілді. Ұлыбританияда ол 1999 жылдың 12 ақпанында жарық көрді. Фильмді итальяндық RAI телеарнасы 2001 жылдың 22 қазанында көрсетті, оны 16 миллион адам тамашалады. Бұл оны итальян теледидарында ең көп көрегіш жинаған итальян фильмі етті.
The original score to the film was composed by Nicola Piovani, The film was screened in the Cannes Film Festival in May 1998, where it was a late addition to the selection of films. In the U. S., it was released on 23 October 1998, In Germany, it was released on 12 November 1998. In Austria, it was released on 13 November 1998. In the UK, it was released on 12 February 1999. The film was aired on the Italian television station RAI on 22 October 2001 and was viewed by 16 million people. This made it the most watched Italian film on Italian TV.
Кассалық жинақ
Life Is Beautiful Италияда 48,7 миллион долларлық коммерциялық табысқа қол жеткізді. 2011 жылға дейін ол өз елінде ең көп табыс әкелген итальяндық фильм болды, бірақ кейін Чекко Залоненің "Қай қызық күн" фильмі одан озды. Фильм әлемнің басқа бөліктерінде де сәтті болды, АҚШ және Канадада 57,6 миллион доллар, ал басқа елдерде 123,8 миллион доллар жинады, нәтижесінде жалпы әлемдік табысы 230,1 миллион долларға жетті. Ол "Il Postino: The Postman" итальяндық фильмінен кейін АҚШ-тағы ең табысты шетел тіліндегі фильм атағын алды, содан кейін 2000 жылы "Құпия дабыл" (Crouching Tiger, Hidden Dragon) одан озды.
Life Is Beautiful was commercially successful, making $48.7 million in Italy. It was the highest grossing Italian film in its native country until 2011, when surpassed by Checco Zalone's What a Beautiful Day. The film was also successful in the rest of the world, grossing $57.6 million in the United States and Canada and $123.8 million in other territories, for a worldwide gross of $230.1 million. It surpassed fellow Italian film Il Postino: The Postman as the highest grossing foreign language film in the United States until Crouching Tiger, Hidden Dragon (2000).
Сыни жауап
Фильмді итальян баспасөзі жоғары бағалады, ал Бенини «ұлттық қаһарман» деп есептелді. Metacritic 32 сыншының пікірін негізге алғанда, фильмге 100 балдық жүйе бойынша 59 бал берді, бұл «аралас немесе орташа пікірлер» екенін көрсетеді. Роджер Эберт фильмге 4 жұлдыздың 3,5-ін берді, былай деді: «Канн кинофестивалінде ол Холокост тақырыбына қатысты әзілдерімен бірқатар солшыл сыншыларды ренжітті. Екі жақтан да наразылық тудыруы мүмкін нәрсе – саясаттан бас тартуы және қарапайым адамның тапқырлығына баса назар аударуы. Фильм өте нәзік тақырыпты дұрыс талқылай білді. Шындығында, фильм Холокосты сәл жұмсартады, осылайша әзілге орын ашады. Нағыз өлім лагерлерінде Гвидоға рөл болмас еді. Бірақ «Өмір әдемі» – нацистер мен фашистер туралы емес, адам рухы туралы. Бұл – қираған армандардың ізінен жақсылық пен үмітті құтқару туралы. Болашаққа деген үміт туралы. Балаларымыздың жағдайы қазіргіден жақсырақ болады деген адамның сенімділігі немесе өзіне-өзі алдануы туралы». Майкл Уилмингтон «Чикаго Трибьюн» газетінде фильмге 100/100 балл беріп, оны «суық қорқыныш пен шаттандыратын қуаныштың терең әсерлі үйлесімі» деп атады. «Италияның ең талантты комедияшысы мен ең танымал режиссері жасаған бұл фильм – батыл және амбициялық тақырыпты қолға алып, оған лайық бола білген сирек комедия». Ричард Шикел Time журналына жазған мақаласында: «Жаппай қырып ұтылу туралы сілтемелер бар, бірақ бұл қатыгез шындық ешқашан айқын көрсетілмейді» деді. Ол «Холокост туралы шындықтың тіпті ең кішкентай меңзеуі [Бенинидің] комедиясын құлатып жіберуі мүмкін» деген қорытындыға келді. Entertainment Weekly журналынан Оуэн Глейберман фильмге B− бағасын беріп, оны «күткеннен асып түскен, Холокост туралы жылап-сықтауға болатын фильм» деп сипаттады. Алайда Глейберман: «Бір ғана мәселе бар – бұл фильм түсірілгендей, ойынға ұқсайды». Майкл О’Салливан The Washington Post газетінде фильмді «қасіретті, күлкілі және мазасыз» деп атады. Common Sense Media-дан Нел Миноу 5/5 жұлдыз беріп, былай деді: «Бұл керемет фильм Холокостқа бір көзқарас ұсынады, бірақ ол шын мәнінде махаббат пен адамның қаталдыққа қарамастан табандылығы туралы». Джанет Маслин The New York Times газетінде фильмнің «өте ерлікке толы» екенін, бірақ «Бенини мырзаның ешқандай жасандылықсыз жүректі жаралай білуінің арқасында бұл фильм сәтті аяқталады» деп жазды. Variety журналынан Дэвид Руни фильмнің «әртүрлі нәтижелер» бергенін айтты, Бенинидің «таң қалдыратын тереңдігі мен әсерлілігі» бар екенін, бірақ Тонино Делли Коллидің «көрнекі жағынан жай» камера жұмысы болғанын атап өтті. 2006 жылы еврей-американдық комедиялық режиссер Мел Брукс Der Spiegel журналында фильм туралы жағымсыз пікір білдіріп, оның концлагерьдегі азапты жеңілдеткенін айтты. Ал Нобель сыйлығының лауреаты Имре Кертес фильмді трагедия емес, комедия деп қабылдағандар фильмнің мәнін түсінбегенін мәлімдеді. Ол «Өмір – сұлулық» фильмін сынағандардың пікірін жоққа шығару үшін кинодағы «Холокостқа бейімделушілік» туралы айтты. Израильдік сценарист, автор және өнер сыншысы Коби Нив 2000 жылы иврит тілінде, ал 2003 жылы ағылшын тілінде аудармасымен «Өмір әдемі, бірақ еврейлер үшін емес» атты кітабын жариялады, онда ол фильмді өте сын көзқараспен талдап, фильмнің негізгі идеясы еврейлерге зиянды екенін көрсетті. Фильмнің тағы бір академиялық талдауын Илона Клейн жүргізді, ол фильмнің табысын талдап, «ішінде жасырылған екіұшты тақырыптарға» сілтеме жасады. Клейн фильмнің осындай табысқа ие болуының бір себебі оның «сентименталды оптимизмге» шақыруымен байланысты екенін айтты. Сонымен қатар ол «Мирамакс» компаниясының бұл фильмді «махаббат, отбасы және қиял күші» туралы аңыз ретінде жарнамалағанын, бірақ нацистердің «Соңғы шешімінің» еврей құрбандарының көпшілігі сүйіспеншілікке толы, қамқор, адал ата-аналар болғанын айтты. Олардың сүйіспеншілігі, отбасылық қарым-қатынасы және қиялдану қабілеті балаларына газ камерасынан аман қалуға көмектеспеді». The Christian Science Monitor газетінен Дэвид Стеррит «Фильмге деген құштарлық жарнамада айтылғандай бір ауыздан болған жоқ, сондықтан көрермендер оның мазмұны туралы ойланғаны жөн» деп жазды. Ол фильмдегі тез ойлайтын сенімділік фашистік өлім лагерьлерінің қорқынышына қарсы тұра алатынын білдірді, содан кейін «[Бенинидің] аңызы ақырында адам мен тарихи оқиғаларды жасырады» деп қосты. Фильмде концлагерьді азат етуге келген АҚШ армиясының Шерман М4 танкін көрсетуі де сынға түсті. Алайда Аушвицті Қызыл Армия, ал Белсенді Британ армиясы азат еткен. Интернеттегі кейбір пайдаланушылар бұл көрініс Оскар жеңіп алу үшін жасалған тарихи бұрмалау екенін мәлімдеді, бірақ Роберто Бенини бұл талаптарды жоққа шығарды.
The film was praised by the Italian press, with Benigni treated as a "national hero." Metacritic assigned the film a weighted average score of 59 out of 100, based on 32 critics, indicating "mixed or average reviews". Roger Ebert gave the film 3.5/4 stars, stating: "At Cannes, it offended some left wing critics with its use of humor in connection with the Holocaust. What may be most offensive to both wings is its sidestepping of politics in favor of simple human ingenuity. The film finds the right notes to negotiate its delicate subject matter The movie actually softens the Holocaust slightly, to make the humor possible at all. In the real death camps there would be no role for Guido. But Life Is Beautiful is not about Nazis and Fascists, but about the human spirit. It is about rescuing whatever is good and hopeful from the wreckage of dreams. About hope for the future. About the necessary human conviction, or delusion, that things will be better for our children than they are right now." Michael Wilmington of the Chicago Tribune gave the movie a score of 100/100, calling it: "A deeply moving blend of cold terror and rapturous hilarity. Lovingly crafted by Italy's top comedian and most popular filmmaker, it's that rare comedy that takes on a daring and ambitious subject and proves worthy of it." Richard Schickel, writing for Time, argued, "There are references to mass extermination, but that brutal reality is never vividly presented". He concluded that "even a hint of the truth about the Holocaust would crush [Benigni]'s comedy." Owen Gleiberman of Entertainment Weekly gave it a B−, calling it "undeniably some sort of feat—the first feel good Holocaust weepie. It's been a long time coming." However, Glieberman stated: "There's only one problem. As shot, it looks like a game". Michael O'Sullivan, writing for The Washington Post, called it "sad, funny and haunting." Nell Minow of Common Sense Media gave it 5/5 stars, saying: "This magnificent film gives us a glimpse of the Holocaust, but it is really about love, and the indomitability of humanity even in the midst of inhumanity." Janet Maslin wrote in The New York Times that the film took "a colossal amount of gall" but "because Mr. Benigni can be heart rending without a trace of the maudlin, it works." David Rooney of Variety said the film had "mixed results," with "surprising depth and poignancy" in Benigni's performance but "visually rather flat" camera work by Tonino Delli Colli. In 2006, Jewish American comedic filmmaker Mel Brooks spoke negatively of the film in Der Spiegel, saying it trivialized the suffering in concentration camps. By contrast, Nobel Laureate Imre Kertész argues that those who take the film to be a comedy, rather than a tragedy, have missed the point of the film. He draws attention to what he terms 'Holocaust conformism' in cinema to rebuff detractors of Life Is Beautiful. Israeli screenwriter, author and art critic Kobi Niv published the book Life Is Beautiful, But Not for Jews (in 2000 in Hebrew and an English translation in 2003) in which he analyzed the movie from a highly critical perspective, suggesting that the film's underlining narrative is harmful for Jews. Another academic analysis of the movie was undertaken by Ilona Klein, who analyzes the film's success and refers to the "ambiguous themes hidden within." Klein suggests that one of the reasons the movie was so successful was its appeal of "sentimental optimism". At the same time, she points out that "Miramax's hype billed this film as a fable about 'love, family, and the power of imagination,' yet most Jewish victims of the Nazis' 'Final Solution' were loving, concerned, devoted parents. No amount of love, family, and power of imagination helped their children survive the gas chambers." David Sterritt of The Christian Science Monitor highlighted that "Enthusiasm for the movie has not been as unanimous as its ad campaign suggests, however, and audiences would do well to ponder its implicit attitudes." He pointed out that the movie implicitly suggests quick witted confidence was a match for the terrors of fascist death camps, then added that "[Benigni's] fable ultimately obscures the human and historical events it sets out to illuminate." The movie also received criticism, for the scene of the US Army Sherman M4 Tank coming to liberate the concentration camp. However, Auschwitz was liberated by Red Army and Belsen was liberated by British Army. Although there were Internet users who claimed that this scene was a historical revisionism made to make it easier to win an Oscar, Roberto Benigni denied these claims.