Кіріспе

Құрып кеткен АҚШ әуе компаниясы (1973–2008)

Құрып кеткен американдық авиакомпания

ATA Airlines, Inc. – бұрын American Trans Air деп аталған және көбінесе ATA деп танылатын – Индианаполис, Индиана штатында орналасқан американдық бюджеттік жоспарлы рейстер мен чартерлік авиакомпания. ATA АҚШ-тың құрлық бөлігінде, Гавайиде, Пуэрто-Рикода және Португалияда жолаушылар рейстерін, сондай-ақ әлем бойынша әскери және коммерциялық чартерлік рейстерді орындады. Бастапқыда авиакомпания бүкіл әлемде чартерлік рейстер ұшқан және Чикаго, Детройт, Нью-Йорк, Индианаполис, Окленд және Милуокиде базалары болған. Кейіннен, жоспарлы рейстерге көшкеннен кейін, авиакомпания Чикаго Мидуэй халықаралық әуежайы, Гонолулу халықаралық әуежайы және Окленд халықаралық әуежайында шоғырланған қалаларға ие болды. Авиакомпанияның бас компаниясы – New ATA Holdings, Inc. (бұрын Amtran деп те белгілі болған ATA Holdings Inc. компаниясының мұрагері) – кейін Global Aero Logistics, Inc. деп өзгертілді және MatlinPatterson инвестициялық фирмасының қаржылық қолдауымен World Air Holdings, Inc. компаниясын 315 миллион долларға сатып алды. World Air Holdings, Inc. North American Airlines және World Airways авиакомпанияларына екі жеке АҚШ сертификатталған әуе тасымалдаушысы ретінде иелік етіп, оларды басқарды. ATA Солтүстік Америкадағы ең ірі чартерлік авиакомпания болды және жабылғанға дейін АҚШ әскерін басқа коммерциялық авиакомпаниялардан гөрі көбірек тасымалдады. 2008 жылдың 2 сәуірінде ATA 11-ші тарау бойынша банкроттықтан қорғануға өтініш берді. ATA кейін 2008 жылдың 3 сәуірінде сағат 4:00 EDT-де барлық рейстерді тоқтату туралы хабарлады, себебі FedEx Express-тің қосалқы мердігері ретіндегі әскери чартерлік бизнесі үшін маңызды келісімшарт күтпеген жерден жоғалды, сонымен қатар авиакеросинінің бағасының жақында өсуіне байланысты. Хабарланған кезде әуеде болған рейстер өз бағытына қарай ұшты. Гонолулудан Феникске бағытталған 4586 рейсі – соңғы ATA рейсі болды, ол (HST) жергілікті уақыт бойынша сағат 12:10-да екі сағат кешігіп ұшып, 2008 жылдың 3 сәуірінде (MST) жергілікті уақыт бойынша сағат 8:48-де қонды. Southwest Airlines ATA Airlines компаниясының барлық активтеріне, соның ішінде тауарлық белгілеріне, логотиптеріне және т.б. толыққанды иелік етеді және оларға меншік құқығы сақталады. Southwest компаниясы оларды ATA банкроттықтан қорғану аясында жұмыс істеп тұрған кезде 7,5 миллион долларға сатып алды.

Алғашқы жылдар

ATA 1973 жылы тамызда American Trans Air (ATA) ретінде Ambassadair Travel Club компаниясына ұшақтар ұсыну үшін құрылды. Оның алғашқы ұшағы «Мисс Инди» аталған Боинг 720 болды, ал 1978 жылы екінші Боинг 720 («Индиана рухы») қосылды. ATA 1981 жылдың наурыз айында жалпы әуе тасымалдаушысының сертификатын алды. 1981 жылы Индианаполис, Индианада орналасқан сегіз Боинг 707 ұшағынан тұратын чартерлік тасымалдаушы ретінде қызмет ету басталды. 1983 жылы American Trans Air алғашқы McDonnell Douglas DC 10 ұшағын (10 сериялы), ал 1984 жылы ұзақ қашықтықтағы 40 сериялысын пайдалануға енгізді. 1984 жылы иесі J. George Mikelsons Ambassadair, ATA және болашақ еншілес компаниялар үшін холдинг компаниясы ретінде Amtran, Inc. құрды. Авиакомпания 1984 жылы 707 ұшақтарын Boeing 727 100 триджеттерімен алмастырды, ал 1985 жылы Rolls Royce қозғалтқыштарымен жабдықталған Lockheed L 1011 TriStar кең корпусты ұшақтарын (көпшілігі бұрын Delta Air Lines және TWA авиакомпанияларына тиесілі болған) және 1989 жылы Boeing 757 200 ұшақтарын қосты. ATA – әлемнің түкпір-түкпіріне чартерлік рейстерді орындауға арналған авиакомпания болды. American Trans Air 1986 жылы Индианаполис, Индиана (Индианаполис халықаралық әуежайы) және Флорида штатының Форт-Майерс (Оңтүстік-Батыс Флорида халықаралық әуежайы) арасындағы алғашқы жоспарлы рейсін бастады.

Кеңейту

1990 жылы ATA Нью-Йорк JFK әуежайынан Ұлыбританиядағы Солтүстік Ирландияның Белфаст қаласына Boeing 757 200 ұшағымен Ригаға тікелей, бірақ бір аялдамамен қызмет көрсетуді бастады. ATA-ның негізін қалаушының тегі латыш. Латвиядағы қызмет тиімсіз болды және бірнеше жылдан кейін тоқтатылды. ATA 1991 жылғы Перс шығанағы соғысы кезінде АҚШ Қорғаныс министрлігі мен АҚШ әскері үшін қызмет етті, «Desert Storm» операциясы үшін 108 000 әскери қызметкерді 494 миссиямен тасымалдады, сондай-ақ «Ирак азаттығы» және «Тұрақты Азаттық» операциялары кезінде де, «Азаматтық резервтік әуе флоты» («CRAF») белсенділігімен тасымалдады. Осы кезеңдік белсенділіктер кезінде ATA ұшу экипаждары көбінесе және әдетте АҚШ әскерін және жалпы ұлттық қорғаныс міндеттерін қолдау үшін ATA ұшақтарында 19 сағатқа дейін уақыт өткізді. ATA-ның L 1011 ұшақтары Қорғаныс министрлігімен Филадельфия халықаралық әуежайы мен Лахес алаңы, Сигонелла әскери-әуе базасы, Авиано әуе базасы және Инцирлик әуе базасы арасында персоналды және олардың отбасыларын тасымалдау үшін шаруаға алынды (осы шетелдегі базалардан АҚШ-қа оралған персонал бұл рейстерді «Азаттық рейстері» деп атады). 1991 жылдың ақпан айында ATA Невада штатындағы Неллис әуе күштері базасы мен Тонопа сынақ полигоны арасында күнделікті 727 100 шаттл рейстерін жүргізуге келісімшарт жеңіп алды. Бұрын Key Airlines компаниясы басқарған бұл келісімшарт ATA-ға берілді және 1992 жылдың соңында Tonopah F 117 Stealth Fighter операциялары тоқтатылғаннан кейін аяқталды. 1993 жылы 727-100 ұшақтары Boeing 727-200 ұшақтарымен ауыстырылды. Сондай-ақ 1993 жылы ресми әуе компаниялар тізілімінде (OAG) көрсетілгендей, ATA Нью-Йорк JFK әуежайы мен Нигерияның Лагос қаласы арасында Азор аралдарындағы Санта-Мария аралында тоқтап, Lockheed L 1011 TriStar кең денелі ұшағымен жоспарлы жолаушылар рейсін жүзеге асырды. 1990 жылдардың ортасында ATA өзінің ішкі жоспарлы рейстерін, соның ішінде Гавайиге, сондай-ақ Мексика мен Кариб теңізіне халықаралық бағыттарды (демалыс саяхатына негізделген) ұлғайтуға назар аудара бастады және «ATA-да сіз демалыстасыз» деген ұранды пайдалана бастады. Әуе компания Чикагоның Мидуэй халықаралық әуежайында ірі хаб құрды және бүкіл АҚШ бойынша, сондай-ақ Гавайи, Мексика және Кариб теңізіне жоспарлы рейстер ұсынды, әскери және үкіметтік келісімшарттар бойынша әуе тасымалдау қызметтерін де жалғастырды. ATA сонымен қатар Ұлыбританиядағы Лондон Гатвик әуежайы мен Манчестерге Орландодан аптасына екі рет чартерлік рейстерді бастады. Барлық рейстер Канаданың шығысындағы Гандер арқылы жүзеге асырылды, онда ұшақтар жанармаймен толықтырылды. Көптеген орындарды Флоридадағы ұшқышпен саяхатқа маманданған Ұлыбританияның Travel City Direct туристік операторы сақтап қалды. Travel City Direct ұшақ билеттеріне артық жүк рұқсаты, тегін тамақ және сусын, сондай-ақ былғары орындықтар кірді. Қалған орындарды көбінесе американдық әскери қызметкерлер толтырды. 2002 жылы Travel City басқа әуе компаниясына ауысқанда Ұлыбританияға рейстер тоқтатылды; Air Atlanta Europe. 2000 жылы ATA Midway-ден рейстерді ұлғайту үшін 39 жаңа Boeing 737 800 және 12 Boeing 757 300 ұшағына үлкен тапсырыс берді. Сол жылы әуе компания Мексикаға жоспарлы рейстерді бастады және АҚШ Көлік министрлігі оны маңызды тасымалдаушы деп таныды. 2001 жылдың маусым айында ATA өзінің алғашқы жаңа ұшағын, «N301TZ» тіркеу нөмірімен тіркелген Boeing 737 800-ді алды. Сол жылдың тамызында әуе компанияға тағы бір жаңа типтегі ұшақ – Boeing 757 300 жеткізілді, ATA осы типтің Солтүстік Америкадағы бірінші операторы болды. ATA-ның алғашқы 757 300 ұшағы «N550TZ» тіркелді және әуе компания бұл жаңа ұшақтарда ATA-ны «демалыс авиакомпаниясы» ретінде алмастырып, ATA-ны «кәсіби авиакомпания» ретінде көрсетуге баса назар аударатын жаңа логотипті енгізді. 2001 жылдан кейін ETOPS мүмкіндіктері бар 737 800 ұшақтары ATA-ның батыс жағалауынан Гавайи және Мексикаға орта қашықтықтағы рейстерінің негізгі құралы болды.

Chicago Express / ATA қосылымы

2000 жылы ATA және Chicago Express Airlines компаниялары ATA Connection желісін іске қосты, ол ATA Airlines компаниясының аймақтық серіктесі болып, Ата орталық батыс аймағының қалаларын ATA-ның Чикаго хабымен және Индианаполис шоғырланған қаласымен байланыстырды. Chicago Express 1999 жылдың 1 маусымында 1,9 миллион долларға сатып алынып, дербес еншілес компания ретінде жұмыс істеді. 2004 жылдың соңында ATA банкротқа ұшырағаннан кейін, ATA-ның аймақтық әуе тасымалдау қызметін тоқтату және Chicago Express/ATA Connection желісін тарату туралы шешім қабылданды, осының салдарынан барлық қызметкерлер жұмыстан босатылды. Chicago Express компаниясының активтері аукционға қойылды, ATA өз ATA Connection турбовинттік қызметін тоқтатты, ал Chicago Express 2005 жылдың 28 наурызында барлық қызметін тоқтатты.

American Trans Air әуе компаниясы

American Trans Air және AirTran Airways атауларының басқа әуе компанияларының атауларымен ұқсастығы клиенттер мен жалпы халық арасында шатасу тудырды. Әуе компаниясы тарихының басынан-ақ бейресми түрде ATA деп танылған, сондай-ақ 1990 жылдардың ортасынан бастап осылай жарнамаланды, сондықтан 2002 жылы холдинг компаниясының атауы ATA Holdings Corp. деп өзгертілді. 2003 жылы әуе компаниясының өзі ATA Airlines, Inc. деп аталды. 2007 жылы ATA Holdings тағы да атауын өзгертті; бұл жолы World Air Holdings компаниясын сатып алғаннан кейін Global Aero Logistics, Inc. болып өзгерді.

Бірінші банкроттық

9/11 шабуылдарынан кейін АҚШ әуе тасымалы индустриясына келтірілген экономикалық дүрбелеңнен кейін ATA және сол кездегі ана компаниясы AMTRAN елеулі қаржылық қиындықтарға тап болды. АҚШ үкіметінен ATSB қолдауы алған аз ғана әуе компаниялардың арасында, бұл American Trans Air үшін терроризм шабуылдарына дейін 737-800 паркін жаңартудың қиындықтары мен дұрыс емес уақытынан туындаған қайта ұйымдастырудан тыс қалуы үшін жеткіліксіз болды. 2004 жылдың 26 қазанында ATA Holdings және оның еншілес компаниялары 11-тарау бойынша банкроттықтан қорғануға өтініш берді. Ақырында, ATA Holdings акцияларының иелері барлық ақшаларын жоғалтып, ешқандай үлес алмады. Бұрын Nasdaq биржасында "ATAH" таңбасымен саудаланған акциялар тізімнен шығарылды. 2004 жылы AirTran Airways ATA-ның Чикаго Мидуэйдегі 14 қақпасы үшін 90 миллион доллар төлеуге келісті. Southwest жоғары ұсыныс жасады және AirTran-ның мәмілесі күшін жойды. 2004 жылдың желтоқсанында ATA, Southwest Airlines-пен Чикаго Мидуэй халықаралық әуежайындағы алты қақпаны және дауыс беру құқығы жоқ акциялардың 27 пайызын ақшалай қаражат түсуі және кодты бөлісу келісімі үшін беру туралы келісімге келді. 2005 жылдың басында әуе компаниясы Индианаполистегі хабындағы рейстерін үш бағытқа дейін қысқартты және Southwest Airlines-тың кодты бөлісу рейстерін толықтыру үшін Чикаго Мидуэй халықаралық әуежайында жоспарлы рейстерді орталықтандырды. ATA сондай-ақ бизнеске бағытталған және Southwest қызметі жоқ, мысалы Сан-Франциско, Даллас/Форт-Уорт және Нью-Йорк ЛаГуардия сияқты нарықтарға қызмет көрсетуге баса назар аударды. Сонымен қатар, ATA өзінің Мидуэй хабына тікелей байланыссыз, пункттен пунктке қызмет көрсетуді ұсынды, бұл Southwest Airlines-тың басқа қалаларына, мысалы Лас-Вегас, Орландо және Финикске, сондай-ақ Денвер және Гавай сияқты Southwest бағыттарымен байланысқа мүмкіндік берді. Southwest компаниясының бас директоры Гэри Келли жаңа кодты бөлісу келісіміне байланысты кірістер шамамен 20 пайызға өскенін мәлімдеді. 2005 жылдың 28 наурызында ATA, Chicago Express Airlines арқылы кодты бөлісу келісімі бойынша жұмыс істейтін ATA Connection әуе компаниясының жолаушылар рейстерін тоқтатты және кейіннен активтерді жеке сатып алушыға сатты. ATA Connection бастапқыда British Aerospace Jetstream 31 турбовинттерін пайдаланды, кейіннен Saab 340B турбовинттерімен ауыстырылды және Chicago Midway әуежайында кодты бөлісу келісімі арқылы ATA үшін жолаушылар ағынын қамтамасыз етті. Операциялық шығындарды азайту мақсатында, әуе компаниясы өзінің паркін 20 Boeing 737-800 және сегіз Boeing 757-300 ұшақтарын, сондай-ақ көптеген Boeing 757-200 ұшақтарын қайтарды. Сегіз 757-300 ұшақтарының корпустарын жалға беруші Boeing жаңартып, содан кейін Continental Airlines-қа жалға берді. 2005 жылдың ортасында ATA үш бұрынғы United Airlines Boeing 737-300 ұшағын жалға алу туралы келісімге келді. Үш 737-300 ұшағы 2005 жылдың қараша айының соңында ATA қызметіне кірді. Жоғары лизингтік ставкаларына байланысты үш 737-300 ұшағы 2007 жылдың қараша айында қызметтен шығарылып, иелеріне қайтарылды. 2005 жылдың қыркүйегінде ATA барлық ауыр техникалық тексеруді шетелдік және отандық мердігерлерге аутсорсингке тапсырды. Сондай-ақ, Continental Airlines-пен ATA-ның қалған төрт 757-300 ұшағын төрт 737-700 ұшағына айырбастау туралы келісім жоспарланған. 2005 жылдың қазан айының басында ATA Boeing жұмысшыларының ереуіліне байланысты бұл келіссөздерден бас тартты, бұл ұшақтарды жеткізуді кешіктіретін еді. 2005 жылдың 13 қазанында ATA Бостон, Миннеаполис/Сент-Пол және Ньюарк қалаларына рейстерді тоқтату туралы қызметтерді қысқартуды жариялады. Сонымен қатар, Флорида штатының Майами және Сарасота қалаларына жоспарланған рейстер де тоқтатылды. Бұл Миннеаполис және Ньюаркқа Southwest кодты бөлісу қызметін тоқтатты. Сол жылдың соңында, 2005 жылдың 1 қарашасында рейстерді қысқартудың екінші кезеңі жарияланды, соның ішінде Денверге, Сан-Хуанға және олардың бас кеңсесіне және бұрынғы хабы Индианаполиске арналған жоспарлы рейстер тоқтатылды. 2005 жылдың 17 қарашасында ATA Airlines өзінің Ambassadair Travel Club бөлімін Grueninger Cruises and Tours компаниясына сатуға соттан рұқсат алды. 2005 жылдың 6 желтоқсанында жарияланған қысқартулардың үшінші кезеңінде ATA тағы үш қалаға қызмет көрсетуді тоқтататынын мәлімдеді. ATA 2006 жылдың сәуір айының соңында Чикаго Мидуэй халықаралық әуежайынан Сан-Францискоға, Орландоға және Форт-Майерске рейстерді тоқтатады. Осы жойылғаннан кейін ATA-ның бұрынғы Чикаго хабынан күніне тек 18 жоспарлы рейсі және компания бойынша 52 жоспарлы рейсі болады. Сонымен қатар, компанияның Мидуэйде тек 1 қақпасы ғана қалады, бұрынғы 14 қақпасынан азайды, қалғанын Southwest немесе қалаға қайтарып берді. 2005 жылдың 15 желтоқсанында ATA Southwest Airlines-пен кодты бөлісу келісімін кеңейту туралы хабарлады. ATA Airlines Dallas/Fort Worth халықаралық әуежайы мен Southwest жүйесіндегі Чикаго Мидуэй халықаралық әуежайы арқылы байланысқан қалалар арасында кодты бөлісуді кеңейтеді. 2006 жылдың қаңтарында MatlinPatterson және банкроттыққа дейінгі белгілі бір кредиторлар ATA-ға 100 миллион доллардан астам инвестиция салып, компанияны жекешелендірді, сондай-ақ ATA Holdings, Inc. компаниясын өздеріне қаратып алды. Мәміледен кейін, 2006 жылдың 28 ақпанында ATA Airlines 11-тарау бойынша банкроттықтан қорғанудан шықты. Алайда, әуе компаниясы әлі де қысқарып жатты. ATA әлі де ұшақтарды қайтара берді, соның ішінде 2004 жылдың 14 мамырында ATA-ға жаңа жеткізілген 1500-ші Boeing 737 Next Generation ұшағы, N333TZ.

Соңғы жылдар

11-тараудан қорғалудан шыққаннан кейін ATA кірістілікті қалпына келтіру үшін бірнеше әрекет жасады, бірақ отын бағасының өсуі және билет бағаларына жасалған теріс ықпал салдарынан ATA қалпына келе алмады және 2008 жылдың 2 сәуірінде жұмысын тоқтатты. Осы соңғы әрекеттерге мыналар кірді:

2006 жыл

ATA Хьюстон қаласындағы Уильям П. Хобби әуежайы (HOU) мен Нью-Йорктегі ЛаГуардия әуежайы (LGA) арасында қызмет көрсетуді бастады. ATA 2006 жылдың 28 сәуірінде Окленд, Калифорния, Онтарио, Калифорния және Хило, Гавайиден жаңа рейстер іске қосты. Southwest Airlines компаниясымен кодты бөлісу келісімін қолдау мақсатында ATA Сан-Франциско аймағындағы қызметін Сан-Франциско халықаралық әуежайынан Окленд халықаралық әуежайына көшірді. ATA АҚШ-тың батыс жағалауынан Гавайиге және кері бағытта бірнеше жаңа рейстер ұсынды, оның ішінде Хило, Гавайи мен АҚШ материгі арасындағы жалғыз тікелей рейсі де бар. ATA Northwest Airlines компаниясының қалған DC-10-30 ұшақтарының тоғызын сатып алатынын хабарлады. Бұл ұшақтар әскери қызметкерлерді тасымалдауға пайдаланылатын болып, ATA-ның ескі L1011-500 паркін жаңартуға арналған. ATA жеті ұшақты пайдалануға беруді жоспарлап, қалғандарын бөлшектерге ажырату үшін сақтап қойды.

2007 жыл

ATA Airlines компаниясы Субодх Карниктің ATA-ның жаңа президенті және бас атқарушы директоры (CEO) болып, директорлар кеңесінің төрағасы қызметін жалғастырған Джон Г. Денисонның орнын басатынын хабарлады. ATA үш жылдан кейін алғаш рет Чикаго (MDW) хабы арқылы өтетін бірнеше рейстің санын арттырды. ATA-ның бас компаниясы ATA Holdings 2007 жылдың 5 сәуірінде өзінің атын Global Aero Logistics, Inc. деп өзгертетінін мәлімдеді. Сол кездегі бас директор Субодх Карник атап өткендей, бұл қадам «компанияның әртүрлі және бүкіл әлемді қамтитын операцияларын жақсырақ көрсетеді». Сол күні Global Aero Logistics, Inc. компаниясы World Air Holdings, Inc. және оның еншілес компаниялары World Airways және North American Airlines-ты 315 миллион долларға ақшаға сатып алу туралы келісімге келді. Ресми хабарламада айтылғандай, әрбір әуе компаниясы өздерінің қызметін тәуелсіз түрде жалғастыра береді. World Airways компаниясын сатып алу және холдингтік компанияның ұйымдық атауы Global Aero Logistics болып өзгергеннен кейін, ATA сатып алған жоспарланған тоғыз DC 10 ұшағының үшеуі World Airways операциялық сертификатына тікелей берілді, нәтижесінде ATA-да штат қысқарту шаралары жүргізілді. 2007 жылдың қазан айынан бастап ATA Чикаго, Иллинойс штаты (Чикаго Мидуэй халықаралық әуежайы), Вашингтон, Колумбия округі (Вашингтон Колумбия округінің Рейган ұлттық әуежайы), Нью-Йорк, Нью-Йорк штаты (ЛаГуардия әуежайы) және Онтарио, Калифорния штаты (LA/Онтарио халықаралық әуежайы) бағыттарындағы қызметін тоқтату туралы хабарлады. Бұл қызметтерді қысқарту ATA-ны бұрынғы Чикаго хабынан тек төрт бағытқа қызмет көрсетуге мүмкіндік берді.

2008 жыл

2008 жылдың наурыз айында Субодх Карник бас директор қызметінен кетіп, ал бұрынғы бас директор және басқарма төрағасы Джон Г. Денисон ATA тарағанша бас директор міндетін атқарды. Карник кеткенінің нақты себебі жарияланбады, бірақ әуе компаниясының қаржылық қиындықтары және әскери рейстерге пайдалану үшін бірнеше DC-10 ұшағын сатып алудағы нашар жұмыс істеу себеп болған деген қауесет тарады.

2010 жыл

Индианаполистегі АҚШ округтік сотының федералды қазылар алқасы FedEx компаниясы бұрынғы ATA Airlines компаниясына 66 миллион доллар төлеуге міндеттелді деп шешім шығарды, себебі жүк тасымалдау компаниясы ATA-ны банкротқа дейін жеткізген келісімшартты бұзған. 2008 жылы жоғалған пайда үшін 22 миллион доллар, ал 2009 жылы жоғалған пайда үшін 44 миллион доллар. Дегенмен, 2011 жылдың желтоқсан айында Чикагодағы Федералды апелляциялық сот FedEx компаниясына қатысты 66 миллион долларлық сот шешімін күштен шығарды.

Екінші банкроттық және жойылу

2008 жылдың 2 сәуірінде ATA банкротқа ұшырап, барлық қызметін тоқтатты. Бұл кенеттен FedEx компаниясы ATA-ның ұзақ жылдар бойы қолданылып келген әскери тасымалдау шартын күрт тоқтатқаннан кейін болды. Ұшақ отынының бағасының күрт өсуімен қоса, ATA-ның бизнесін жалғастыруға жеткілікті қаржысы болмады. Бұл 2008 жылдың 30 наурызындағы аптада толық жабылуға ұшыраған төрт американдық әуе компаниясының үшіншісі болды. «Алоха Эйрлайнз» 30 наурызда, Минесота штатындағы «Чемпион Эйр» 31 наурызда, ал «Скайбус Эйрлайнз» 5 сәуірде қызметін тоқтатты. ATA-ның жабылуы 2008 жылдың 3 сәуірінде сағат 4:00 EDT-де күшіне енді, бірақ сол кезде әуеде болған рейстерінің кейбіреуі бағыттары бойынша жалғасты, соңғы рейсі Гонолулуден Феникске ұшқан ATA 4586 рейсі болды, ол сағат 8:46-да, MST бойынша жерге қонды, яғни жарияланған жабылудан жеті сағат 46 минут өткен соң. ATA жабылу кезінде шамамен 2300 адамды жұмысқа алған, олардың барлығы дерлік жұмыстан босатылды. Баспасөз хабарларына сәйкес, 10 000-ға жуық жолаушы әсер етті және олардың көпшілігі бірнеше әуе компанияларынан көмек іздеуге мәжбүр болды. Дегенмен, олардың көпшілігі жаңа билеттерді өздері сатып алуға тура келді. 2008 жылдың 19 қарашасында Southwest Airlines ATA Airlines компаниясының қалған активтерін сатып алуға ниеттенгенін мәлімдеді. 7,5 миллион долларлық ұсынысқа ATA-ға тиесілі ЛаГуардия әуежайындағы 14 слоттың құқықтары, сондай-ақ тауарлық белгілер мен логотиптер сияқты басқа да активтер кіреді. Southwest бұл ұсынысқа «ATA-ның ұшақтары, ғимараттары мен қызметкерлері кірмейді» екенін нақты айтты.

АҚШЛатын көгі

2008 жылдың 15 наурызында ATA Майами халықаралық әуежайына қызмет көрсетуді қайта бастауға және Гватемала қаласы мен Коста-Риканың Сан-Хосе қалаларына рейстер қосып, Орталық Америкаға тұрақты рейстерді алғаш рет іске қосуға жоспарланған еді. USALatin Sky әуе компаниясы Майамиден Орталық Америка бағыттарына ATA рейстерін сатуға міндетті болды. Келісімге сәйкес, ATA Airlines Гватемала қаласы мен Сан-Хосеге рейстер жасау үшін Майамиде бір Boeing 737-800 ұшағын базаға орналастыруға тиіс еді. Бірақ ATA және USALatin Sky компанияларындағы мәселелерге байланысты қызмет басталатынға дейін тоқтатылды және USALatin Sky атынан ешқандай рейс орындалмады.

Флот

АТА-ның тоқтатылған кездегі флотында 29 ұшақ (3-і меншікті, 26-ы жалға алынған) болды. 2004 жылдың қазанында компанияның флоты ең ірі болған кезде 82 қысқа, орта және ұзақ қашықтыққа арналған ұшақтан тұрды. + ATA Airlines флоты Ұшақтар Жолаушылар саны Бағыттары Ескертулер JY Барлығы Boeing 737-800 1212 – 148 175 160 175 Орта және ұзақ қашықтыққа, сондай-ақ чартерлік рейстерге арналған. Флотында 1500-ші Boeing 737 Next Generation ұшағы болды. Boeing 757-200 6 12 – 173 200 185 200 Ұзақ қашықтыққа, сондай-ақ чартерлік рейстерге арналған. Boeing 757-300 4 – 247 247 Ұзақ қашықтыққа, сондай-ақ чартерлік рейстерге арналған. Солтүстік Америкадағы алғашқы клиент. Бұл ұшақтар кейіннен Continental Airlines, ал 2012 жылы Continental біріккеннен кейін United Airlines компанияларына өтті. Lockheed L 1011-500 TriStar 30 28 328 3 Әскери чартерлер McDonnell Douglas DC-10 30 40 318 318 Әскери чартерлер

2009 жылдың тамызында ATA флотының орташа жасы 13,5 жылды құрады. ATA-ның Boeing клиенттік нөмірі 3N болды.

Әскери флоттың тоқтатылған кездегі мәліметтері

ATA флотының әуе кемелерінің тіркеу нөмірі мен құйрық нөмірлері келесі маңызды ұшақтарды қамтиды. ATA өзінің алғашқы 737-800 (N301TZ) ұшағын 2001 жылдың 4 маусымында алды. ATA өзінің алғашқы 757-200 (N757AT) ұшағын 1989 жылдың 16 қарашасында алды. ATA өзінің алғашқы 757-300 (N550TZ) ұшағын 2001 жылдың 4 тамызында алды. ATA өзінің алғашқы L 1011-500 (N163AT) ұшағын 1998 жылдың 28 шілдесінде алды. ATA өзінің алғашқы DC-10-30 (N701TZ Freedom Bird) ұшағын 2006 жылдың 29 желтоқсанында алды. DFW-ден стюардессалар экипажымен ұшқан ATA L 1011-100 (N194AT) ұшағы төменгі ас үйі бар соңғы ATA ұшағы болды.

ATA саяхаттық сыйлықтары

2003 жылы іске қосылған ATA жиі ұшатын жолаушылар бағдарламасы, ATA Travel Awards, саяхатқа ұпай жинау үшін ең төменгі шекті ұсынды, сонымен қатар сыйлықтарды алуда қара тізім күндеріне шектеу қойылмады. Компанияның веб-сайты арқылы брондалған үш бағыттық саяхаттан кейін клиенттер ATA Airlines компаниясының құрлық АҚШ-тағы кез келген рейсіне қосымша билет алды. Онлайн брондалған барлық билеттер телефон немесе саяхат агенті арқылы сатып алынған билеттерге қарағанда, сол саяхат үшін екі есе көп ұпай жинады. Гавайиге сыйлық беру мүмкіндігі өте шектеулі болғанымен, Гавайиге бағытталған рейстерге билет сатып алған жолаушылар әдеттегіден екі есе көп ұпай жинады. Компания қызметін тоқтатқаннан кейін ATA жиі ұшатын жолаушылар бағдарламалары тоқтатылып, жиналған барлық ұпайлар күшін жойды. Southwest Airlines компаниясымен ATA-ның кодтық келісімін жақсарту нәтижесінде, ATA брондау қызметтерінен және ata.com сайтынан тікелей билет сатып алғандар ATA Travel Awards немесе Southwest Rapid Rewards бағдарламаларының біріне ұпай жинауға мүмкіндік алды. ATA қызметін тоқтатқан кезде Southwest Airlines компаниясымен арадағы байланыс тоқтатылды.

ATA Airlines FlightBank әуе компаниясы

2006 жылы іске қосылған ATA, АҚШ материгі мен Гавай аралдары арасындағы жиі саяхаттайтындарға арналған, FlightBank деп аталатын бірегей сыйақы бағдарламасын құрды. "Банк" жолаушыға белгілі бір "төлем" үшін жыл бойына пайдалана алатын, үлкен үнемдеме мүмкіндігі бар және алдын ала брондау үшін шектеусіз ұшу кредиттерінің икемді санын ұсынды. (Flightbank бағдарламасына дейін 2000-2006 жылдар аралығында Pleasant Hawaiian Holidays компаниясы ресми емес түрде әуе билеттері бағдарламасын іске қосқан болатын.) Қызмет тоқтатылғаннан кейін ATA-ның FlightBank бағдарламасы да тоқтатылды.

Қызмет

ATA Airlines «төмен бағалы тасымалдаушы» ретінде сатылып, жарнамаланғанымен, американдық және еуропалық саяхатшыларға әдеттегідей болған толық қызмет көрсетуді анықтайтын көптеген мүмкіндіктерді сақтап қалды. Еуропадағы көптеген дисконттық авиакомпаниялардан өзгеше, ATA барлық ұшақтарында артқа еңкейтін орындықтар, ұшақтарының көпшілігінде былғары орындықтар, көптеген ұшақтарында реттелетін бас тіреуіштер, шектеулі AVOD аудио-визуалды сұраныс бойынша жүйелер, тегін орын тағайындау, тегін жүк тапсыру, тегін сусын және алкогольсіз сусын, веб-сайт арқылы тегін брондау, әуекомпаниялар арасындағы багаж ауыстыру және жиі ұшатын бағдарламалар сияқты тегін қызметтер ұсынды. ATA Skyway Café деген атпен жеңіл тағамдар мен тағамдық жиынтықтарды сатты. Әскери және көптеген чартерлік рейстерде ATA толыққанды тегін тамақ немесе рейстің ұзақтығына қарай, жеңіл тағамдар ұсынды. Кейбір рейстерде деректі фильмдер, комедиялар, «классикалық теледидар», музыкалық бейнеклиптер және музыка сияқты ұшу кезінде көңіл көтеру мүмкіндіктері болды. ATA ұшақтарында сегіз аудио каналға дейін болды. Бес сағаттан асатын рейстерде фильмдер де көрсетілді.

Кодтастықта пайдалану келісімдері

Аэропорт жабылу кезінде ATA Airlines компаниясы Southwest Airlines компаниясымен кодты бөлісу келісіміне ие болды. Кеңінен алғанда, 2001 жылдан бастап ATA, қазір құлап қалған Access Air әуе компаниясымен жолаушыларды бөлісу келісімін қарастырды, ол да АҚШ-тың орталық-батыс айманында рейстерді жүзеге асырды. Бұл келісім ұзаққа соқпады, себебі дерегуляциядан кейінгі осы "жаңадан бастаған" тасымалдаушының экономикалық жағдайы қиын болды. Chicago Express Airlines әуе компаниясымен орындалған ATA Connection қызметі де кодты бөлісу негізінде жүзеге асырылды. ATA ешқандай альянсқа қатыспады.

Оңтүстік-Батыс әуе компаниясы

ATA Airlines, Southwest Airlines-тің Чикаго нарығындағы негізгі бәсекелесі болған және тарихи түрде Midway әуежайынан Southwestпен бірге жұмыс істеген. 2004 жылы ATA банкротқа ұшырағаннан кейін, Southwest ATA-ға капитал салды, бұл (басқа да факторлармен қатар) Southwest-тің ATA-дағы 27,5% үлесіне әкелуі керек еді, олар 11-тарау бойынша банкроттық рәсімдерінен шыққаннан кейін. Әдеттегі «өз күшімен жұмыс істеу» стратегиясынан бас тартып, Southwest ATA-мен алғашқы ішкі кодтастыру келісімін жасады, бұл Southwest Airlines-ке Гавайи, Вашингтон, округ Колумбия және Нью-Йорк қалаларындағы ATA нарықтарына қызмет көрсетуге мүмкіндік берді. Бірнеше жыл бұрын Southwest Балтимор/Вашингтон халықаралық әуежайында Icelandair компаниясымен қысқа мерзімді дәстүрлі кодтастыру келісіміне қол қойған. 2005 жылдың соңында ATA MatlinPatterson фирмасынан 100 миллион долларлық қаржыландыру алды, ал Southwest-тің ATA-мен жасасқан бастапқы келісімі өзгертілді, нәтижесінде Southwest енді ATA-дағы 27,5% үлесін (немесе басқа да қаржылық мүддесін) сақтамайтын болды. Кодтастыру келісімі кеңейтілді, кейбір ішкі дау-дамайларға қарамастан, ATA-ның барлық ішкі бағыттары мен Southwest-тің 63 бағытының 60-тан астамын қамтыды. 2006 жылы Southwest пилоттар кәсіподағы осы және басқа кодтастыру келісімдерінің өсуіне шектеулер қойылған келісімшартқа қосымшаны мақұлдады. Бұл шектеулер қазіргі таңда аз болғанымен, аутсорсинг кәсіподақтардың ағымдағы келісімшарт талқылауларында маңызды мәселе болып қалуда. 2006 жылы Southwest Airlines (рейс коды WN) ATA-ның екі әріпті TZ кодталған рейстерін сатуға кірісті. ATA-ның Southwest желісіне тәуелділігі 2006 жылы артты, ATA Southwest-тің PHX, LAS, LAX және OAK хабтарынан Гавайиге аптасына 70-тен астам рейс ұсынды. АҚШ-тың көптеген басқа қалаларына қосымша рейстер де қолжетімді болды. ATA 2010 жылға қарай Southwest үшін эксклюзивті халықаралық рейстер ұсыну жоспарлары туралы хабарлады. 2006 жылы ATA Northwest Airlines компаниясынан тоғыз DC 10 кең корпусты ұшағын сатып алу ниетін жариялады. Southwest MDW, OAK, PHX, LAX және LAS әуежайларында ATA-ның барлық жердегі операцияларын өз мойнына алды. Бұл келісімшарттарда Southwest жердегі қызметкерлері ATA үшін барлық жердегі операцияларды (ұшақтарды тиеу, жердегі қызмет көрсету және т.б.) жүргізеді деп белгіленген. Бұл келісімшарттардың толық мәліметтері жарияланбады, бірақ Southwest пен ATA-ның кодтастыру қарым-қатынасының күшеюін көрсетеді. 2005 жылдың ақпан айында Дж. Джордж Микельсон ATA Airlines бас директоры лауазымынан кеткеннен кейін, оның орнына Southwest компаниясының бұрынғы бас қаржы директоры Джон Денисон тағайындалды. 2007 жылдың 1 қаңтарынан бастап Денисон компания президенті және бас атқарушы директоры болған Субод Карникке лауазымын тапсырды. Денисон Global Aero Logistics Inc. компаниясының төрағасы қызметін сақтап, 2008 жылдың наурыз айында Субод Карник лауазымынан кеткен кезде уақытша президент және бас директор болып қайта тағайындалды.

Ливреясы

ATA Airlines-тің 35 жылдық тарихында әуе компаниясы үш түрлі негізгі бояуы мен екі арнайы бояуды пайдаланды.

Соңғы (жарық)

ATA-ның соңғы ливреясы, "Flag Livery" деп белгілі, 2001 жылы әуе компаниясы қарқынды кеңею туралы хабарлағанда пайда болды. Ол негізінен ақ түсті болған, ұшақтың екі жағына "ATA" деп жазылған. Компания логотипі де ұшақ құйрығында жалаушаға ұқсатып көлбеу орналастырылған. Қозғалтқыштар мен гондолалардың сыртқы жағында алтын жолақ жүргізілген, ал қанат ұштары (737-800 ұшақтарында) сыртынан көк, ішінен боялмаған. Бұл ливрея алғаш рет ATA-ның жаңа 737-800 және 757-300 ұшақтарында қолданылды, сондай-ақ ATA-ның кейбір 757-200 ұшақтарына да жатты, бірақ 2001 жылдың соңында қызметтен шығарылған ATA-ның 727 ұшақтарына ешқашан жаттырылмады.

Демалыс / мереке (алма ағашы)

ATA жойылған кезде көптеген 757-200 және бірқатар Lockheed L-1011 ұшақтары әлі де бұрынғы әуе компаниясының бояуымен ұшып жүрді. 1996 жылы енгізілген "Палм ағашы" бояуы да негізінен ақ түсті болды, ұшақтың екі жағына "ATA" деп жазылған. Әріптер "көпіршік тәрізді" етіп боялған. Құйрығында пальм ағашы мен күн бейнеленген, сондай-ақ кішкентай әріптермен "ATA" жазуы болған. Қозғалтқыш қаптамалары көк түске боялған, әр қаптаманың сыртқы жағында стильдес күн суреті салынған. Бұл бояу ATA-ны "демалыс авиакомпаниясы" ретінде көрсету үшін жасалған, және "ATA-мен сіз демалыстасыз" деген сөзбен астасып кеткен.

Бастапқы (ұшу жолағы)

ATA-ның түпкі ливреясы, "Ұшу жолағы ливреясы" деп белгілі, 1981 жылы әуе компаниясы жолаушылар тасымалын бастаған кезде пайда болды. ATA-ның алғашқы ұшақтары American Airlines-қа тиесілі болғандықтан, ATA-ның бастапқы ливреясы American ливреясының негізінде жасалған. Ливреяда ұшақтың бойымен үш жолақ орналасқан: алтын, ақ және көк түстерде. "American Trans Air" деген жазу және ATA-ның "ұшу жолағы логотипі" фюзеляждағы алтын жолақтың үстіне салынған. Ұшақтың құйрығында алтын, ақ және көк түсті жолақтармен қатар, ортасында үлкен ATA ұшу жолағы логотипі бейнеленген. Барлық ATA Boeing 707 ұшақтары, сондай-ақ авиакомпанияның көптеген 727, 757-200 және Lockheed L-1011 ұшақтары осы ливреяны әлдебір сәтте киген. Бұл ливрея 1996 жылға дейін барлық ATA ұшақтарына жазылған, бұл ATA тарихындағы ең ұзақ сақталған ливрея болып, 15 жылға созылды.

Арнайы киімдер

ATA Airlines тарихы бойында компанияның екі арнайы бояу схемасы болды. Бұдан өзге, ATA-ның алғашқы Boeing 737-800 ұшағының алдыңғы бөлігіне "American Dream" деген сөздер жазылған; ATA флотындағы осындай жазуы бар жалғыз ұшақ осы болды. Компанияның 25 жылдығын тойлауға және Гавайилік туристік оператор Pleasant Hawaiian Holidays компаниясымен жасалған жарнамалық келісімге арналған басқа да схемалар қолданылды.

25 жылдығы

1998 жылы ATA Airlines өзінің 25 жылдығын тойлады. Авиакомпания мерейтойды кең ауқымда атап өтуді шешті. Жыл бойы тойлаумен қатар, екі бөлек ұшақ – N772AT (Боинг 727-200) және N520AT (Боинг 757-200) – арнайы бояумен жабдықталды, ол "25 жылдық схема" деп белгілі болды. Дизайн ұшақтың барлық сыртын көк түске бояуды және ұшақ фюзеляжының алдыңғы бөлігінде ірі алтын әріптермен "25 жылдық мерейтой" деп жазуды қамтыды. Ұшақтың құйрығында алтын әріптермен "ATA" логотипі және оның төңірегіне шашыратылған конфетилер бейнеленген. Фюзеляждың бүйірлері мен қозғалтқыштар қызыл, қызғылт, күлгіш-сары және сары ленталармен әшекейленген.

Жақсы Гавай демалыс күндері

1994 жылы ATA Гавайиге ұшатын ең ірі туроператор – Pleasant Hawaiian Holidays компаниясымен серіктестік құрды. Осы одақты насихаттау үшін бірнеше L 1011 ұшағы "Гавайилік бояуымен" (livery) әшекейленді. "Pleasant Hawaiian Holidays" бояуы ATA ұшақтарының тек екі түрінде ғана қолданылды: Lockheed L 1011 және кейіннен Boeing 757 300. Бояудың екі нұсқасы болды; ең әсем нұсқасы Lockheed L 1011 ұшақтарына жатты. Бояу негізінен ақ түсті болды және ұшақтың алдыңғы бөлігінде ірі әріптермен "ATA" деп, ал фюзеляждың жоғарғы бөлігінде "ATA" сөзінен кейін "Pleasant Hawaiian Holidays" деп жазылған. Басты бояуындағыдай, қозғалтқыштар күнмен боялған. Бұл бояу сол кездегі басты ұшақтардағы "Палма ағашы" бояуына ұқсас болды. Бір үлкен айырмашылық бар еді. "Гавайи" деген сөз ұшақтың құйрығында көлденең бағытта, ірі әріптермен жазылған. 2002 жылы L 1011 ұшақтары жоспарлы рейстерден алынғаннан кейін екі Boeing 757 300 ұшағы Pleasant Hawaiian Holidays бояуымен боялды; TriStar бояуы қарапайым нұсқаға алмастырылды. Жаңа бояу ATA-ның қазіргі бояуы болды, фюзеляждың алдыңғы бөлігінде "Pleasant Holidays" деген сөздер кішкентай әріптермен жазылған. Бұл бояу және ATA-ның Pleasant Hawaiian Holidays компаниясымен серіктестігі 2005 жылы Pleasant Hawaiian Holidays компаниясы United Airlines компаниясымен кең ауқымды келісімге келген кезде аяқталды.

Оқиғалар мен жазатайым оқиғалар

1996 жылдың 12 мамырында American Trans Air 406 рейсімен ұшқан Boeing 727 290, N775AT ұшағы 33 000 фут биіктікте ауасының қысымы төмендеді. Флорида штатының Санкт-Петербург қаласына бағытталған бұл рейс Индиана штатының Индианаполис халықаралық әуежайына шұғыл түрде қонды. 1986 жылдың 10 тамызында Чикаго О’Хара халықаралық әуежайында тұрған АТА DC 10 40 ұшағы, дұрыс тасымалдалмаған оттегі баллонының салдарынан өртке түсті және қирады. Зардап шеккендер болған жоқ.