Шығыс христиандығындағы приход шіркеуі – діни орталық, қауымдық шараларға арналған орын. Тарихы орта ғасырларға дейін жетеді. Әр діноз құрамында приходтар бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қауымның діни орталығы қызметін атқаратын шіркеу
Church which acts as the religious centre of a parish
Христиан дінінде қауымдық шіркеу (немесе приход шіркеуі) – қауымның діни орталығы қызметін атқаратын шіркеу. Әлемнің көптеген аймақтарында, әсіресе ауылдық жерлерде, қауымдық шіркеу қоғамдық шараларда маңызды рөл атқарады, көбінесе оның ғимаратын діни емес қоғамдық іс-шаралар үшін пайдалануға рұқсат береді. Шіркеу ғимаратының сыртқы келбеті осы мәртебені көрсетеді, ал қауымдық шіркеулердің мөлшері мен стилі әртүрлі болуы мүмкін. Еуропаның көптеген ауылдарында орта ғасырларға дейін сақталған шіркеулер бар, бірақ барлық архитектуралық дәуірлер ұсынылған.
A parish church (or parochial church) in Christianity is the church which acts as the religious centre of a parish. In many parts of the world, especially in rural areas, the parish church may play a significant role in community activities, often allowing its premises to be used for non religious community events. The church building reflects this status, and there is considerable variety in the size and style of parish churches. Many villages in Europe have churches that date back to the Middle Ages, but all periods of architecture are represented.
Рим-католик шіркеуі
Әрбір епархия (әкімшілік бірлік, оның басында епископ) приходтарға бөлінеді. Әдетте, приходқа оның географиялық тұрғыдан анықталған аумағында тұратын барлық католиктер кіреді. Епархияда белгілі бір обрядқа, тілге, ұлтқа немесе қауымға жататын католиктерге арналған бірнеше приходтар болуы мүмкін. Әр приходтың өзінің орталық шіркеуі бар, ол жерде діни қызметтер өтеді. Приход шіркеуі – көптеген католиктердің рухани өмірінің орталығы, себебі олар сонда қасиетті дастарқандарды қабылдайды. Жексенбі күндері және, мүмкін, күн сайын приходтағы діни қызметкердің басшылығымен қасиетті жаралылар тойланады. Үлкен немесе прогрессивті приходтарда мойындау рәсімі және, мүмкін, кешкі құлшылық та ұсынылады. Сондай-ақ, жергілікті мәдениет пен жағдайларға сәйкес, діндарлар ұйымдастыратын шаралар мен әлеуметтік іс-шаралар өткізіледі. Рим-католиктері тек өздерінің приход шіркеуінде ғибадат етуге міндетті емес, бірақ ыңғайлылығы үшін немесе қалауы бойынша кез келген Рим-католик шіркеуінде қызметке қатыса алады. Дегенмен, приход мүшелері крещение мен үйлену рәсімдері үшін олардың приход шіркеуіне баруы керек, егер приход діни қызметкері (АҚШ-та 'пастор') осы қасиетті дастарқандарды басқа жерде тойлауға рұқсат бермесе. Мұның бір белгісі – приход шіркеуінде ғана крещение алатын шұңқыр болады. Кейбір үлкен приходтарда немесе бір діни қызметкерге біріктірілген приходтарда екі немесе одан да көп шіркеу болуы мүмкін, немесе приход ана шіркеуден шалқап жатқан тұрғындардың ыңғайлылығы үшін шалқап жатқан жерлерде орналасқан шағын шіркеулерге (немесе жеңілдік шіркеулеріне) жауапты болуы мүмкін.
Each diocese (administrative unit, headed by a bishop) is divided into parishes. Normally, a parish comprises all Catholics living within its geographically defined area. Within a diocese, there can also be overlapping parishes for Catholics belonging to a particular rite, language, nationality, or community. Each parish has its own central church called the parish church, where religious services take place. The parish church is the center of most Catholics' spiritual life since it is there that they receive the sacraments. On Sundays and perhaps also daily, Mass is celebrated by a priest resident in the parish. Confession is made available and perhaps Vespers in the larger or more progressive parishes. There are also laity led activities and social events in accordance with local culture and circumstances. Roman Catholics are not obliged to worship only at the parish church to which they belong, but they may for convenience or taste attend services at any Roman Catholic church. However, their parish church is the one to which the members of the parish must go for baptisms and weddings, unless permission is given by the parish priest (US 'pastor') for celebrating those sacraments elsewhere. One sign of that is that the parish church is the only one to have a baptismal font. Some larger parishes or parishes that have been combined under one parish priest may have two or more such churches, or the parish may be responsible for chapels (or chapels of ease) located at some distance from the mother church for the convenience of distant parishioners.
Англия және Шотландия шіркеулері
Англияда және көптеген британдық теңізден тыс аумақтарда және бұрынғы британдық аумақтарда Англия шіркеуінің приход шіркеуі епископтық шіркеулердің негізгі әкімшілік бірлігі болып табылады. Приходтар Англияның дерлік барлық аумағын қамтиды. Осы мақалада қарастырылатын шіркеулік приходтардан басқа, әкімшілік бірліктердің ең төменгі деңгейін білдіретін азаматтық приходтар жүйесі де бар. Дегенмен, 19 ғасырдан бері олардың шекаралары жиі сайыспайды және атаулары да бірдей болмайды. (Басқа аумақтарда жағдайлар өзгеше болуы мүмкін, мысалы, Бермудада азаматтық және шіркеулік приходтар әлі де бірдей шекараларды бөліседі, Бермуда Англикан шіркеуіне қараңыз). Көптеген шіркеулік приходтарда англикандық приход шіркеуі болады, ол қасиеттіленеді. Егер приход шіркеуі болмаса, епископ басқа ғимаратқа құлшылық етуге лицензия береді және оны приходтың құлшылық орталығы деп тағайындауы мүмкін. Бұл ғимарат қасиеттіленбегенімен, арналып беріледі және көптеген заңдық мақсаттар үшін приход шіркеуі деп есептеледі. Діни сенімдердің өзгеруіне және секуляризацияның күшеюіне байланысты құлшылық орындары көбейіп келеді, ал көптеген ірі шіркеулер күтімге кеткен шығындарға байланысты сатылып жатыр. Оның орнына шіркеу қоғамдық орталықтарды немесе басқа дін өкілдерінің жергілікті шіркеулерін пайдалана алады. Ауылдар мен шағын қалаларда көбінесе бір ғана приход шіркеуі болса, үлкен қалаларда приход шіркеуімен қатар, әртүрлі аудандарда кішкентай шіркеулер де болуы мүмкін. Бұл басқа шіркеулердің приход шіркеуінің заңдық немесе діни мәртебесі жоқ және оларды әртүрлі терминдермен сипаттауға болады, мысалы, «жеңілдік шіркеуі» (бұл термин көбінесе географиялық жағынан үлкен ауылдық приходтағы қосымша шіркеуді білдіреді) немесе «миссионерлік шіркеу». Көбінесе приход шіркеуінде толық уақытты қызметкер болады, ол приходтағы кішкентай шіркеулерге де қызмет көрсетеді. (Мысалы, Бермудадағы Сент-Джордж приходындағы Санкт-Петр шіркеуі Сент-Джордж аралында орналасқан; сондықтан арал тұрғындары Сент-Джордж шығанағын кесіп өтуге мәжбүр болмас үшін көршілес Сент-Дэвид аралында жай ғана «Шапилла» деп аталатын жеңілдік шіркеуі салынды.) Англикандық кафедралы соборы жоқ қалаларда приход шіркеуі кафедралы соборға ұқсас әкімшілік функцияларды атқаруы мүмкін. Дегенмен, епархияда кафедралы собор болады. Шотландия шіркеуі, орнықтырылған пресвитериан шіркеуі де Шотландияның барлық аумағын қамтитын приход шіркеулерінің жүйесін қолданады.
In England and many British Overseas Territories and former British territories, the Church of England parish church is the basic administrative unit of episcopal churches. Parishes cover almost the whole area of England. In addition to ecclesiastic parishes, with which this article is concerned, there is also a system of civil parishes, which represent the smallest tier of administrative units. However since the 19th century these have not shared the same boundaries, or often the same names. (In other territories arrangements may differ, e. g. in Bermuda civil and church parishes still share the same boundaries, see Anglican Church of Bermuda). Most ecclesiastical parishes have an Anglican parish church, which is consecrated. If there is no parish church, the bishop licenses another building for worship, and may designate it as a parish centre of worship. This building is not consecrated, but is dedicated, and for most legal purposes it is deemed to be a parish church. In areas of increasing secularisation or shifts in religious belief, centres of worship are becoming more common, and many larger churches have been sold due to their upkeep costs. Instead the church may use community centres or the facilities of a local church of another denomination. While villages and small towns may have a single parish church, larger towns may have a parish church and other smaller churches in various districts. These other churches do not have the legal or religious status of a parish church, and may be described by a variety of terms, such as chapel of ease (this term more often refers to an additional church in a geographically extensive rural parish) or mission church. Often the parish church will be the only one to have a full time minister, who will also serve any smaller churches within the parish. (For example, St. Peter's Church in St. George's Parish, Bermuda, is located on St. George's Island; hence, a chapel of ease, named simply Chapel of Ease, was erected on neighbouring St. David's Island so that the island's residents need not cross St. George's Harbour.) In cities without an Anglican cathedral, the parish church may have administrative functions similar to that of a cathedral. However, the diocese will still have a cathedral. The Church of Scotland, the established Presbyterian church also uses a system of parish churches, covering the whole of Scotland.
Америка протестанты
Массачусетс штатында 1780 жылдан 1834 жылға дейін қалалар Массачусетс конституциясы бойынша мемлекеттік қаржыландырылатын приход шіркеулерін таңдап алды.
In Massachusetts, towns elected publicly funded parish churches from 1780 until 1834, under the Constitution of Massachusetts.
Протестанттық қайта өрлеу
ХХ ғасырдың соңына қарай, АҚШ-та "парохиялық" шіркеулерге қызығушылық қайта жандана бастады. Бұл Slow Church Movement және The Parish Collective сияқты қозғалыстарға әкелді, олар еңбек, үй және шіркеу өміріндегі жергілікті қатысуға ерекше назар аударады.
Toward the end of the 20th century, a new resurgence in interest in "parish" churches emerged across the United States. This has given rise to efforts like the Slow Church Movement and The Parish Collective which focus heavily on localized involvement across work, home, and church life.