Кіріспе

Рим империясының әскеріндегі азамат емес әскерлер Ауксилия (; ) - Рим империясының әскерін қайта ұйымдастырғаннан кейін Августтың азамат легиондарына қосылған азамат емес әскерлер ретінде енгізілген. 2 ғасырға қарай Auxilia құрамында легиондармен бірдей сандағы жаяу әскер болды және сонымен қатар Рим армиясының барлық атты әскерін (әсіресе жеңіл атлы әскер мен садақшылар) және мамандандырылған әскерлерді қамтамасыз етті. Осылайша, көмекші әскерлер Римнің сол кездегі тұрақты құрлық әскерлерінің бестен үш бөлігін құраған. Легиондық әріптестері сияқты, көмекші жауынгерлер көбінесе еріктілер, әскерге шақырылушылар емес. Auxilia негізінен римдік азаматтықты иеленбеген және 1 және 2 ғасырларда халықтың басым көпшілігін құраған (I ғасырдың басында 90%). Рим азаматтарын ғана қабылдап алатын легиондардан айырмашылығы, Auxilia мүшелерін Римнің бақылауында емес аумақтардан шақыруға болатын. Рим Республикасы б.з.д. 200 жылдан кейін өз легиондарын қолдау үшін оларды көбірек қолданған кезде, итальяндық емес әскерлердің әртүрлі контингенттеріне, әсіресе ат әскеріне сенім арта түсті. Юлий Клавдий дәуірі (27 BC 68 AD) Auxilia-ның әртүрлі алымдардан стандартталған құрылым, жабдық және қызмет шарттары бар тұрақты корпусқа айналуына куә болды. Осы кезеңнің соңында легионерлер мен көмекшілердің арасында оқу мен жауынгерлік қабілеттілік жағынан айтарлықтай айырмашылықтар болған жоқ. Көмекші полктер қауіпсіздік себептерімен және провинцияларда романдық процестерді дамыту үшін бастапқыда құрылғаннан басқа провинцияларда орналастырылды. Көптеген көмекші бөлімшелердің полк атаулары IV ғасырда сақталды, бірақ сол кезде аталған бөлімшелер өлшемі, құрылымы және сапасы жағынан олардың алдыңғыларынан ерекшеленді.

Негізгі деректер: Рим Республикасы (б. з. б. 30 жылға дейін)

Легионның күштілігіне қарамастан, оның бірқатар кемшіліктері болды, әсіресе ат әскерінің жетіспеушілігі. Б.з.д. 200-ге жуық, 4200 жаяу әскерден тұратын легионда тек 300 атлы әскер болды (жалпы күштің 7% -ы). Бұл өздерінің жылқылары мен жабдықтарына ақша төлей алатын азаматтар класы - Рим қоғамында сенаторлық тәртіптен кейінгі екінші орынды иеленетін ат әскерінің класы - салыстырмалы түрде аз болғандықтан болды. Сонымен қатар, легионда сапқа және садаққа арналған зымыран күштері болған жоқ. Б.з.д. 200 жылға дейін Рим армиясының ат әскерінің басым бөлігін Римнің тұрақты итальяндық одақтастары (socii) қамтамасыз етті, олар әдетте "латындық" одақтастар деп аталатын, Рим әскери конфедерациясын құраған. Бұл Римнің б.з.д. Италия әскерлері алая (ағылш. alae - "қанаттар") болып ұйымдастырылды, өйткені олар әдетте римдік майдан шебінің қапталдарында орналасты. Римдік praefecti sociorum үш командалық әскерімен жасақталған ала, жаяу әскері (45,000 адам) бойынша легионға ұқсас немесе сәл үлкен болды, бірақ ондағы ат әскері контингенті 900 ат, үш есе көп болды. Әлеуметтік соғысқа дейінгі консулдық әскерде әрқашан легиондар мен алаялардың саны бірдей болғандықтан, оның атлы әскерінің 75% латын одақтастарынан алынды. Жалпы ат әскерлері құрамында жалпы әскердің 12% -ы (2400 адам, жалпы саны шамамен 20 000 болатын консулдық әскердің ішінде) Италияның көпшілігіндегіге қарағанда көп болды, бірақ Принципаттық әскерге тән 21% ат әскерінен (80,000 ат әскері, 2 ғасырдың басында 380 000 адамнан) төмен болды. Римдік / латындық ат әскері Рим таулы Италия түбегіндегі басқа мемлекеттермен қақтығыста болған кезде жеткілікті болды, олар да шектеулі ат әскері ресурстарына ие болды. Бірақ Римді галлалар мен карфагендіктер сияқты әлдеқайда күшті ат әскерлері элементтерін орналастырған сыртқы жаулар кездестіргендіктен, ат әскерлерінің санындағы римдік жетіспеушілік ауыр жауапкершілікке ұшырауы мүмкін, бұл Екінші Пуникалық соғыста (б.з.д. Ганнибалдың Требия мен Каннадағы ірі жеңістері оның испандық және галлдық ауыр ат әскерінен, олардың саны римдік және латындық әскерлерден әлдеқайда көп, ал оның нумидиялықтарына, римдіктердің мүлдем жоқтығы жеңіл, жылдам ат әскерінен болды. Б.з.д. 202 жылы Замадағы Римнің шешуші жеңісі, соғысты аяқтаған, патша Массиниссаның Нумидия атты әскеріне көп арқа сүйеді, ол римдік / латын атты әскерін 2 -ке 1 есеге артық көрсетті. Сол кезден бастап римдік әскерлерді әрдайым итальяндық емес ат әскерлері: Нумидияның жеңіл ат әскерлері, ал кейіннен Галлияның ауыр ат әскерлері ертіп жүрді. Мысалы, Цезарь Галлияны жаулап алу үшін (5851 б.з.д.) Галлия мен неміс атты әскеріне қатты арқа сүйеді. Жергілікті ат әскерінің рөлі өскен сайын, римдік/латын ат әскерінің рөлі азайды. Б. з. б. 1 ғасырдың басында Рим ат әскері бірте-бірте жойылған. Әлеуметтік соғыс аяқталғаннан кейін социолардың бәріне Рим азаматтығы берілді, латын әліпбиі жойылып, социолар легиондарға қабылданды. Бұдан басқа, осы уақыттан кейін римдік атшылар ат әскерінде қызмет етуді қажет етпеді. Осылайша, республикалық легионның ат әскері болмаған (әлеуметтік легионға 120 адамнан тұратын шағын ат әскері қосылған). Екінші Пуникалық соғыс басталған кезде римдіктер легиондардың басқа кемшіліктерін итальяндық емес мамандандырылған әскерлерді қолдану арқылы жойған. Ливий Сиракузалық Иероның б. з. б. 217 жылы Римді садақшылар мен сүлгішілермен қамтамасыз етуді ұсынғанын айтады. 200 жылдан бастап б.з.д. арнайы әскерлер жалдамалылар ретінде тұрақты түрде жалданады: Криттен келген сагитарийлер (ағаш ұсталар) және Балеар аралдарынан келген флестерилер (слингерлер) бүкіл Жерорта теңізі бойынша науқандарда Рим легиондарын үнемі ертіп жүреді. Республиканың соңғы кезеңіндегі итальяндық емес әскерлердің басқа негізгі көздері - провинциалдар, одақтас қалалар және Римнің amici (спутник патшалары). Республиканың соңғы кезеңінде итальяндық емес бөлімшелерді өздерінің жергілікті басшылары басқарды, ал олардың ішкі ұйымы өз командирлеріне қалдырылды. Әскерлері киім-кешектерінде, қару-жарақтарында әр түрлі болды. Олар әдетте белгілі бір науқандар үшін құрылған және көп жағдайда ертерек таратылған, бұған дейін отаршылдар легиондары сияқты.

Августтың тұсында (30 б.з.б.14 ж.)

Көрініп отырғанындай, барлық жергілікті бөлімшелер азаматтық соғыс кезеңінің соңында (б.з.д. Кейбір тәжірибелі бөлімшелер легиондарды толықтыру үшін сақталды және Юлий Клавдий кезеңінде қалыптасқан тұрақты көмекші күштердің өзегіне айналды. Август билігінің алғашқы кезеңінде (б.з.д. 27 жылдан бастап) регулярлық Auxilia корпусы құрылды. Ол әскерге қарсы соғысқа дейінгі Латын Республикасының әскерлері, легионға параллель азамат емес әскерлер корпусы ретінде шынымен де әсер етті. Бірақ республикашылдар мен август әскерлері арасындағы айырмашылықтар болды. Республиканың латындық күштері белгілі бір науқандар үшін және кейін жиналатын және таратылатын бөлімшелерде жартылай мерзімді әскери қызметшілерден құралған. Аугуст көмекшілері негізінен тұрақты бөлімшелерде қызмет ететін ерікті мамандар болды. Аугусттың жаңа бірліктерінің көлемі туралы дәлелдер нақты емес, біздің ең нақты дәлелдеріміз 2 ғасырға жатады, сол кезде бірлік күштерінің өзгеруі мүмкін. Кохорттар, бәлкім, легионерлік когорталарға, яғни әрқайсысы шамамен 80 адамнан тұратын алты жүзге (жалпы шамамен 480 адам) үлгіленген. Алейлер 30 (немесе 32) адамнан тұратын турмелерге (эскадрильяларға) бөлінді, әрқайсысы декурио (сөзбе-сөз: "онның басшысы") астында болды. Бұл атақ Социалдық соғысқа дейінгі Рим республикасының ежелгі Рим атлы әскерінен алынған, онда әр турма үш декурионның қол астында болған. Cohortes equitatae - төрт турмадан тұратын ат әскері контингентімен бірге жасақталған жаяу әскерлер. Көмекші полктерді қазір префекті (префект) басқарды, ол жергілікті дворян болуы мүмкін, оған осы мақсат үшін Рим азаматтығы берілуі мүмкін (мысалы, әйгілі неміс соғыс басшысы Арминий Римге қарсы шығудан бұрын көмекші префект ретінде қызмет ету арқылы Рим азаматтығын алды); немесе римдік, рыцарлық дәрежелі немесе аға жүзбасы. Августтың жалғыз билігі кезінде (б.з.д. 30 ж.) батыстағы негізгі көмекші бөлімшелер Галлия провинцияларының (әсіресе Галлия Бельгия, кейіннен Германия төменгі және Германия жоғарғы провинцияларды құрайтын аймақтар) және Балқан провинцияларының (Далматия және Иллирия) әскери тайпаларынан құралған. 19 жылы Кантабрия мен Астурия соғыстары аяқталып, солтүстік Испания мен Лузитанияның қосылуына әкелді. Куәлі көмекші полктардың атауларынан байқағанымыздай, Иберия түбегінің бұл бөліктері көп ұзамай жаңадан жауынгерлерді қабылдаудың негізгі көзіне айналды. Содан кейін Дунай аймақтары қосылды: Раетия (қосалды 15 б.з.д.), Норикум (16 б.з.д.), Паннония (9 б.з.д.) және Моэзия (6 б.з.), Иллирикпен бірге, Принципаттың барлық кезеңінде көмекші жауынгерлердің ең маңызды көзі болды. Шығыс аймағында сириялықтар Рим армиясының садақшыларының басым бөлігін қамтамасыз еткен, Август Галатияны (б.з.д.25 ж.) және Яһудеяны анексия етті: біріншісі, орталық Анатолиядағы кельт тілді халық, рекруттардың маңызды көзі болды. Солтүстік Африкада Мысыр, Киринея және Нумидия (б.з.д. Нумидия (қазіргі Шығыс Алжир) қазіргі берберлердің ата-бабалары - нумидиялықтар мен маврлар мекен еткен. Олардың жеңіл ат әскерлері (equites Maurorum) өте бағалы болды және екі ғасырдан астам уақыт бойы римдіктерге кезектесіп соғысып, көмектесті: олар енді тұрақты Auxilia-ға қабылдана бастады. Мауридің тағы да көп бірліктері 44 жылы император Клавдийдің (әкімшілік еткен 41-54) Мавританияны (Н.-Ш. Алжир, Марокко) және берберлер отанының қалған бөлігін аннексиялағаннан кейін құрылды. Осылайша, Аугуст кезеңінде әскери қызметке алу өте көп болды, құралған бөлімшелердің саны үнемі өсті. 23 жылы римдік тарихшы Тацит әскери көмекшілердің саны легионерлердің санымен тең болғанын жазған. Осы уақытта әрқайсысында шамамен 5000 адамнан тұратын 25 легион болғандықтан, Auxilia шамамен 125.000 адамды құрады, бұл шамамен 250 көмекші полк дегенді білдіреді.

Иллирия көтерілісі (б.з. 69)

Юлий Клавдий дәуірінің басында шекаралық провинцияларда құрылған көптеген көмекші полктер өздерінің провинцияларында немесе олардың маңында орналасты, бірақ Кантабрия соғыстары сияқты үлкен дағдарыстар кезеңдерінен басқа, олар уақытша театрда орналасты. Бұл өздерінің тайпалары немесе этникалық тобы Римге қарсы көтерілсе (немесе империя сыртынан Рим шекарасына шабуыл жасаса), көмекші әскерлер олармен ортақ іс жасауға азғырылуы мүмкін деген қауіпті тудырды. Римдіктер содан кейін өздері толық жабдықталған және өздері оқытқан әскерлерді қамтитын жаумен бетпе-бет келеді, осылайша олар өздерінің әдеттегі тактикалық артықшылықтарын жоғалтады. Неміс көшбасшысы Арминий жеке деңгейде классикалық мысал болып табылады: бірнеше жыл Римнің күштерінде көмекші бөлімнің префекті ретінде қызмет еткеннен кейін, ол әскери дайындықты және тәжірибеді пайдаланып, неміс тайпаларының Римге қарсы конфедерациясын басқарды, бұл біздің заманымыздың 9 жылы Тютоберг орманында үш римдік легиондарды жоюмен аяқталды және Августтың Германияны Эльба өзеніне дейін қосу стратегиясынан бас тартты. (Бұл стратегияны кейінгі императорлар қайта жаңғыртпады). Жалпы алғанда, қауіп одан да зор болды, өйткені өте қауіпті иллирийлік көтеріліс дәлелденді. Ортаңғы иллириялық тайпалар Босния тауларының мықты және спартандық қойшылары және керемет сарбаздар болды. Олардың аумағы стратегиялық Ильрикум провинциясының бір бөлігін құрады, жақында Панонияның аумағын қамтуға кеңейтілді, Дунайдың батыс жағалауында орналасқан кельтикалық Ильриан тайпалары Римге 129 жылы (Беллум Панноник) бағынды. Біздің заманымыздың басында олар көмекшілердің маңызды штаб-пәтері болды. Алайда иллириялық тайпалар арасында елге деген ризашылықтың аздығы күшейіп барады. 6 жылы бірнеше полк Дальматов, соғысшыл Ильри тайпасына, дайындалған жерге баруды бұйырды. Олар Августтың өгей ұлы және жоғары әскери қолбасшы Тиберийге қосылуға дайындалды. Олар жиналған жерде көтеріліс жасап, оларға қарсы жіберілген римдік әскерді жеңді. Көп ұзамай далматиндарға брейуктер қосылды. Олар Моэзиядан келген екінші римдік әскермен шайқасты. Олар жеңіліп, бірақ ауыр зардап шекті. Енді көтерілісшілерге көптеген иллириялық тайпалар қосылды. Далматиндар Салона портына шабуыл жасап, Адриатика жағалауын басып алды, римдік күштерді жеңіп, Римнің Италиядағы орталық жерін бүлікшілердің шабуылынан қорқынышқа ұшыратты. Август Тиберийге Германиядағы операцияларды тоқтатып, негізгі әскерін Иллирияға көшіруді бұйырды. Тіпті Тиберийдің әскері жеткіліксіз екені белгілі болған кезде, Август Тиберийдің немере інісі Германскийдің қол астында екінші арнайы топты құруға мәжбүр болды. Ол екі ғасыр бұрын Канна шайқасынан кейін алғаш рет жеткілікті әскер табу үшін мыңдаған құлдарды мәжбүрлеп сатып алу мен бостандыққа шығаруды қолданды. Осылайша римдіктер 15 легион мен соған тең көмекші әскерді пайдаланған. Бұл шамамен 150 000 еркекті құрайды, оның ішінде кем дегенде 50 қосалқы топ, ерекше жағдайда, римдік азаматтардан тұрады. Бұл адамдар Аугуст өздерінің мәртебесіне немесе шыққан ортасына легиондарға қабылдауға жарамсыз деп қараған: не жерлеушілердің, не сотталған қылмыскерлердің, не босатылған құлдардың (Рим заңы Рим азаматтарының босатылған құлдарына азаматтығын берді) ең төменгі санаттағы табиғи азаматтар. Бұл арнайы топтарға civium Romanorum ("Рим азаматтары") немесе қысқаша c. R. деген атақ берілді. Иллирия көтерілісінен кейін бұл когорталар басқа көмекші бөлімшелер сияқты азамат еместерді жалдады, бірақ олардың беделді c. R. атағын сақтады. Сонымен қатар, тұрақты күштерге олардың королі Рометалк I, Рим амикусы (құмырсқа королі) орналастырған көршілес Фракиядан көптеген одақтас әскерлер көмектесті. Римдіктер тағы да жеңіліске ұшырап, босниялық тауда қатал партизан соғысына ұшырады. Рим тарихшысы Св. Суэтоний 100 жылы жазған Римдегі көтерілісті басу үшін үш жыл бойы күресті. Бұл Римнің екі ғасыр бұрын болған Пуникалық соғыстан бері ең қиын қақтығысы деп сипатталған. Бұл бүліктің ауырлығына қарамастан, иллирийлер көршілері тракийлермен бірге Рим армиясының арқауы болды. II ғасырға қарай, Дунай шекарасына Рим армиясының жартысы орналастырылған кезде, көмекшілер мен легиондарда иллириялық жауынгерлер басым болды. III ғасырда иллириялықтар итальяндықтарды көмекші полктердің жоғары офицерлік эшелондарында және легиондардың трибуни милитумында алмастырды. Ақырында, 268 жылдан 379 жыл...

Кейінгі юлий-клавдийлер (б.з.д.1468 ж.)

Auxilia-ның елеулі дамуы император Клавдий (4154 ж. Ол 25 жыл қызмет етуі керек еді. Сол 25 жыл өткен соң, зейнетке шыққан қосалқы сарбаз бен оның барлық балалары Рим азаматтығына ие болды. Бұл Римнің алғашқы әскери дипломдарының Клаудиус дәуірінен басталғанынан белгілі. Бұл - жауынгердің әскери қызметтегі рекорды жазылған, ол өзінің азаматтығын дәлелдеу үшін пайдалана алатын қола тақташа. Клавдий сондай-ақ көмекші полк префекттерінің бәрі атпен жүретін қатарда болуы керектігін жарлық шығарды, осылайша жүзбасыларды мұндай командалардан алып тастады. Клавдий империяға үш аймақты қосып, көмекші жауынгерлердің маңызды көзіне айналды: Британия (43 ж. б.), және бұрынғы клиенттік Мавритания (44) және Фракия (46) патшалықтары. Соңғысы көмекші жауынгерлер, әсіресе ат әскері мен садақшылар көзі ретінде Ильрика сияқты маңызды болды. II ғасырдың ортасында Ұлыбританияда кез келген провинциядағы ең көп көмекші полк болды: шамамен 400-ден 60-ы (15%). Олар жауынгерлік, салт атты, қайықшы, жүзуші халық еді. Трибутумнан (жерге және бастарға төлейтін тікелей салықтар) босатудың ерекше артықшылығына орай, олар Юлий Клавдийдің көмекшілеріне пропорционал емес санда жауынгерлерді ұсынды: бір ала және сегіз когорта. Олар сондай-ақ 68 жылға дейін қызметте болған Августтың элиталық жеке жансакшылар құрамының (герман корпус custodes) көпшілігін қамтамасыз етті. Батавидің көмекшілері шамамен 5000 адамды құрады, бұл бүкіл Юлий Клавдий кезеңінде әскери жасқа (16 жасқа) жеткен барлық батави еркектерінің 50% -дан астамы көмекшілерге қосылған болуы мүмкін дегенді білдіреді. Осылайша, батавилер, 23 жылы шамамен 70 миллион империяның жалпы халқының 0,05% -ы болса да, жалпы көмекшілердің 4% -ын, яғни олардың үлесін 80 есеге жеткізді. Олар римдіктер тарапынан көмекші күштерінің ең жақсылары (fortissimi, validissimi) ретінде қарастырылды. Римдіктер ат әскері мен жаяу әскері толық қару-жарақпен өзендерді жүзудің әдісін жетілдірген. Юлий Цивилис (, анық латынша аты қабылданған алу римдік азаматтығын, емес, оның туған) болды тұқым қуалайтын князь батави және префекті батави когорта. 25 жыл қызмет еткен ардагер, ол Британияда қызмет етуімен ерекшеленді, онда ол және сегіз батавилік когорталар біздің заманымыздың 43 жылы Рим басқыншылығында және одан кейінгі оңтүстік Британияны бағындыруда маңызды рөл атқарды. 69 жылы Сивилис, Батави полктары мен Батави халқы Римге деген ризашылықтарын білдірді. Батави полктары 66 жылы Ұлыбританиядан Италияға шығарылғаннан кейін, Цивилис пен оның ағасы (онымен қатар префект) Германияның төменгі губернаторы фейк айыптау бойынша тұтқындалды. Римдік императордың қазылығына жүгінуге құқығы бар Сивилис Римнің азаматы болғандықтан, Неронның сотына тұтқындалып, Римге жіберілді. Оны Неронның билігін құлатып, орнын басқан Галба босатты, бірақ соңғысы императордың жансакшылар құрамын Неронға адал болғандықтан таратты. Бұл бірнеше жүзді батаулық сарбаздарды, тіпті бүкіл батаулық халықты олардан алшақтатты, олар мұны ауыр қорлау деп қарады. Сонымен қатар, Батави әскерлері мен олар 25 жыл бұрын Британияға шабуылдан кейін қосылған легион арасындағы қарым-қатынас бұзылып кетті (XIV Gemina). Олардың өзара жеккөрушілігі кем дегенде екі рет ашық жанжалға ұласты. Осы тұста Рим империясы дәл бір ғасыр бұрын Актиум шайқасынан кейін алғашқы ірі азаматтық соғысқа ұшырады: Төрт император жылы (6970). Төменгі Германияның губернаторы, көбірек әскер жинауға бұйрық берді, Батавиді ашуландырып, келісімшартта көрсетілгеннен көп Батавиді жауынгерлікке алуға тырысты. Римдік жүзбасылардың қатыгездігі мен жемқорлығы (оның ішінде батави жасөспірімдеріне жыныстық қатынас жасау оқиғалары) батавилер еліндегі ризасыздықты қайнатты. Енді Цивилис өз халқын ашық көтеріліске бастап кетті. Бастапқыда ол Сириядағы легиондардың қолбасшысы генерал Веспасианның билікке деген ұсынысын қолдайтынын мәлімдеді, онымен Сивилис, 25 жыл бұрын Британияға римдік шабуылға қатысқан кезде достасқан болуы мүмкін (Веспасиан сол кезде II Аугуста легионының қолбасшысы болды). Бірақ көтеріліс көп ұзамай тәуелсіздікке ұмтылу бастамасына айналды. Цивилис кейбір легиондардың Рейн аймағынан азаматтық соғысқа байланысты болмағандығын, ал қалғандарының күштілігін пайдаланды. Сондай-ақ, римдік қолбасшылар мен олардың қарапайым сарбаздары бір-біріне қарсы императорларға деген адалдықтарымен бөлісті. Цивилис тез арада батавилердің көршілері мен туыстарының, кананефаттардың қолдауына ие болды, ол�...

Флавий дәуірі (б.з. 69-96 жж.)

Батавилердің көтерілісі Рим үкіметінің Auxilia-ны орналастыру саясатында елеулі өзгерістерге әкелген көрінеді. Көтеріліс азаматтық қақтығыс кезінде легиондар өздерінің базаларынан алыс император тағына қарсыластар үшін шайқастағанда, провинцияларды тек жергілікті халықтан алынған көмекші полктардың қолына қалдыру қауіпті екенін дәлелдеді. Юлий Клавдий дәуірінде көмекші полктер көбінесе өздерінің бастапқы туған провинциясынан алыста орналастырылды. 1-ғасырда құрылған полктардың басым көпшілігі өздерінің шыққан провинциясынан алыста орналасқан. Мысалы, 2-ғасырдың ортасында тіркелген 13 британдық полктың ешқайсысы Британияда орналаспаған. Сонымен қатар, Флавий дәуірінде жергілікті дворяндарға өз руларынан шыққан көмекші жасақтарға басшылық етуге рұқсат етілмеген. Шетелдік провинцияда ұзақ уақыт болғаннан кейін полк ассимиляцияланады, өйткені оның жаңа жауынгерлерінің көпшілігі орналасқан провинциядан немесе көршілес провинциялардан алынады. Флавий дәуірі сондай-ақ 1000 адамнан тұратын номиналды күшінің (кохор / ала миллиар) үлкен, екі еселенген бірліктерінің, жаяу әскер мен ат әскерінің алғашқы құрылуын көрді, бірақ олар шын мәнінде көбінесе кішірек болды (720 ала миллиар үшін және 800 кохорс миллиар үшін).

4 ғасыр

IV ғасырда Рим әскері түбегейлі қайта құрылды. Диоклетианның (284-305) билігінде дәстүрлі Принципаттық формациялар легион, алая және когорталар кішігірім бөлімшелерге бөлінген көрінеді, олардың көбі жаңа атаулармен аталды. Константин I (312 - 337 жж.) тұсында әскери бөлімдер стратегиялық рөлге және белгілі бір дәрежеде сапаға байланысты үш сыныпқа бөлінген: palatini, әдетте exercitus praesentales (императорлық ертіп жүру әскерлерінің) элиталық бөлімшелері; comitatenses, шекаралық провинцияларда орналасқан жоғары дәрежелі тосқауыл күштері; және limitanei, төменгі дәрежелі шекара әскерлері. (Қараңыз: Рим армиясы). Ескі "Principate auxilia" полктері үш дәрежедегі бөлімшелердің негізін құрады. Notitia Dignitatum-да 2-ғасырдағы атауларын сақтап қалған 70-ке жуық алейлер мен когорталар тізімделген, көбінесе limitanei. Бірақ басқа да auxilia полктерінің іздерін praesentales және comitatenses әскерлерінде табуға болады. Мысалы, әскердегі ең жақсы бөлімшелердің бірі болып саналатын жаңа стильдегі auxilia palatina жаяу әскер полктерінің көбі, мүмкін, ескі стильдегі көмекші когорталардан құрылған, олар өте ұқсас болып көрінеді. IV ғасырдың соңындағы әскери істер туралы жазушы Вегеций қазіргі заманғы жас жігіттердің "помощниктерге" "легиондарға" қарағанда "помощниктерге" қосылып, соңғылардың қатал даярлығы мен міндеттерінен қашуына шағымданады. Бірақ оның қандай құрылымдарды айтқаны белгісіз. Мүмкін, бұл ескі терминдер әлі де (жалған) қолданылып, сәйкесінше limitanei және comitatenses дегенді білдіруі мүмкін. Қалай болғанда да, оның цитаты ешқандай жағдайда Принципаттың көмекшілерін дәл сипаттамайды, олардың көбі өте жоғары сапалы болды. ** Батави мен Тунгридегі префекті кохорталар миллиарлар Бұл ала турма 32 адамнан тұратын болады.

Қосалқы мамандандырылған бөлімшелер

Республика кезеңінде арнайы көмекшілердің стандартты үштігі - Балеарлық слингерлер, Криттік садақшылар және Нумидияның жеңіл ат әскері болды. Бұл функциялар, сондай-ақ кейбір жаңа функциялар 2 ғасырдағы auxilia-да жалғасты.

Қатты броньды найзашылар

Equites cataphractarii, немесе қысқаша cataphractarii, Рим әскерінің қатты қаруланған ат әскері болды. Сармат және парф модельдеріне сүйене отырып, олар contarii және clibanarii деп те белгілі болды, бірақ бұл терминдердің бір-біріне ауыспалы болатыны немесе олар жабдықтың немесе рөлдің өзгеруін білдіретіндігі белгісіз. Жаңа бірліктермен бірге жеңіл атпен садақшылар, катафрактар Партияның (және Паннонияда сарматтардың) шайқас тактикасына қарсы тұру үшін жасалды. Парфян әскерлері негізінен ат әскерінен құралған. Олардың стандартты тактикасы жеңіл ат үстіндегі садақшыларды пайдаланып, римдік жаяу әскердің тізбесін әлсірету және бұзу, содан кейін оны катафрактарилердің ең әлсіз нүктеге шоғырланған шабуылдарымен талқандау болды. 2-ғасырдағы жазбаларда кездесетін жалғыз ауыр ат әскерлері - I Ulpia contariorum және I Gallorum et Pannoniorum cataphractaria, олар 2-ғасырда Паннония мен Төменгі Моэзияда орналасқан.

Жеңіл ат әскері

Екінші Пуникалық соғыстан бастап біздің заманымыздың 3-ші ғасырына дейін Римнің жеңіл ат әскерінің басым бөлігін (Сириядан келген аттанған садақшылардан басқа) Африка мен Мавритания провинцияларының тұрғындары, Нумидалар немесе Маури (ағылшынша маврлар термині шыққан) ұсынды. Олар қазіргі Алжир мен Марокконың бербер халқының ата-бабалары болды. Олар equites Maurorum немесе Numidarum ("Моралық немесе Нумидиялық ат әскері") деп аталды. Траян бағанасында ұзын шаштары бар, дрейдллмен бейнеленген Маури аттылары кішкентай, бірақ берік аттарына жалаңаш арқамен және тынысы жоқ, бақылау үшін мойынға қарапайым тоқылған арқанмен мінгенін көрсетеді. Олар денелері мен бастарына қорғаныш кимейді, тек кішкентай дөңгелек былғары қалқанмен жүреді. Олардың қару-жарақтары тастың эрозиясына байланысты анықталмайды, бірақ Ливийдің айтуынша, бірнеше қысқа найзадан тұратын. Алыстан жылдам әрі айлакерлік қабілеті жоғары нумидиялық ат әскері жауды шабуылдау арқылы, ат үстінде жүгіріп, найзаларын шашып, қарсылас ат әскерінің қуып жетуіне қарағанда жылдам таралатын. Олар барлау, қорлау, аңдып қалу және қуып жүру үшін өте қолайлы болды. Нумидиялық ат әскерінің қаншасы тұрақты көмекші бөлімшелер болғаны белгісіз. III ғасырда, айқын түрде Дунай провинцияларынан шақырылған, жеңіл ат әскерінің жаңа формациялары пайда болады: equites Dalmatae ('Далматин ат әскері'). Бұл туралы аз мәлімет бар, бірақ олар 4-ғасырда танымал болды, бірнеше бірліктері Notitia Dignitatum-да тізімделген.

түйе жасақтары

2 ғасырдан бастап дромадари ("темірмен жүретін әскерлер") бірлігі, Сириядағы ala I Ulpia dromedariorum milliaria куәландырылған.

Жақсылық

Көмекші полктардың едәуір саны (32, немесе 2 ғасырда 12-ден 1-і) sagittariorum немесе садақшы бөлімшелері (sagittarii, sagitta 'аяқ' дегеннен) деп белгіленді. Бұл 32 бөлімнің (оның ішінде төртеуі екі есе күшті) жалпы саны 17 600 адамнан тұратын. Қосалқы полктің барлық үш түрі (ала, когорлар және когорлар equitata) sagittariorum деп белгіленуі мүмкін. Бұл бөлімшелер садақ атумен айналысқан болса да, барлық сагиттариорлар садақшы болғандығы немесе жай ғана қарапайым бөлімшелерге қарағанда жоғары үлесі туралы нақты мәлімет жоқ. Сонымен қатар, қарапайым полктерде де кейбір садақшылар болған шығар, әйтпесе олардың тәуелсіз операцияларды жүргізу қабілеті орынсыз шектелмек. Басты бедерлерде қарапайым бөлімшелердің қызметкерлері садақпен жұмыс істейтін көрінеді. Траян бағанасында садақшылардың үш түрлі түрі бейнеленген: а) скалярлық кирасспен, конус тәрізді болат қалқанмен және плащпен; б) броньсыз, матадан жасалған конус тәрізді шапкамен және ұзын көйлекпен; немесе в) жалпы көмекші жаяу сарбаздар сияқты жабдықталған (жақсылық орнына садақ алып жүруден басқа). Бірінші түрі сириялық немесе анатолиялық бірліктер болса керек; үшінші түрі, мүмкін, тракийлік. Римдік көмекшілердің қолданатын стандартты садағы - күрделі, тығыз және күшті қару - рекурвированный композитный лук.

Слингерлер

218 жылынан бастап Республика армиясының сапқыштары тек Балеар аралдарынан келген жалдамалылар болды, олар ертеден бері сапқыштың күшті жергілікті дәстүрін дамытты. Нәтижесінде, классикалық латын тілінде Балеар (ағылшынша "Балеар аралдарының тұрғындары") "слингерлер" (funditores, funda "слингерден") деген сөздің баламалы сөзіне айналды. Осыған байланысты, императорлық әскердің сылбыршыларының көпшілігі Балеар аралдарынан алынған ба, әлде садақшылар сияқты басқа аймақтардан алынған ба деген күмән бар. Тәуелсіз слингерлік бірліктер Принципаттың эпиграфикалық жазбасында куәландырылмаған. Алайда Британияда мұндай топтардың саны 20-дан аса болуы мүмкін. Санның сөзбе-сөз аудармасы - "сандар" және ол жиі стандартты өлшем немесе құрылымға ие емес кез келген бірлік үшін жалпы атау аясында пайдаланылған. II ғасырдан бастап олар сарматтар мен германдықтар тарапынан қамтамасыз етілген шекара күзетшілері ретінде қызмет етті. Мұндай құрылымдар туралы басқа да мәлімет аз.

Қалыпсыз одақтас күштер

Принципаттық кезең ішінде рим әскерлерімен бірге соғысқан, әдеттегі көмекші ұйымнан тыс варварлардың этникалық бірліктері туралы деректер бар. Бір жағынан бұл бөлімшелер соңғы Республиканың ескі клиенттік патшалық алымдарының жалғасы болды: Римнің марқұмдық кіші патшалары империя шекараларында белгілі бір науқандар үшін ұсынған әскерлердің арнайы органдары. Кейбіреулері, әрине, Римнің қызметіне, кампаниялардан кейін, өздерінің жергілікті басшылығын, киім-кешегін, жабдықтарын және құрылымын сақтап қалды. Бұл бөлімшелер римдіктерге socii ("қауысқандар"), symmachiarii (симмахойдан, грек тілінен "қауысқандар") немесе foederati ("келісім әскерлері" foedus, "келісім") деп белгілі болды. Траянның заманында фодераттардың саны 11000 - ге жуық болғанын, әрқайсысы 300 - ге жуық адамнан тұратын 40 - ға жуық номери (бірлік) болып бөлінгенін айтады. Фодерати бөлімдерін қолданудың мақсаты олардың арнайы жауынгерлік дағдыларын пайдалану болды. Олардың көбісі Нумидиялық ат әскерінің әскерлері болған (жоғарыда жеңіл ат әскерін қараңыз). Фудерати алғаш рет Траян бағанасында ресми түрде пайда болады, онда олар ұзын шаштары мен сақалдарымен, жалаңаш аяқпен, белге дейін киімсіз, кең белбеулермен ұсталған ұзын шалбар киіп, ұзын шұңқырларды ұстап, стандартталған түрде суреттелген. Шын мәнінде, бірнеше түрлі тайпалар дакиялық соғыстарда римдіктерді қолдады. Олардың киімдері мен қару-жарақтары әр түрлі болған. Колонна оларды бір тайпаның, мүмкін ең ерекше көріністің, көрінісімен стереотипке айналдырады, оларды тұрақты көмекшілерден анық ажырату үшін. Колоннаның шайқас көріністерінде жиі көрінуіне қарай, foederati Дакиядағы Рим операцияларына маңызды үлес қосты. Фодератидің тағы бір мысалы - император Марк Аврелий (161-180 жж.) Маркоман соғыстарында жеңілгеннен кейін Адриан қабырғасындағы бекіністі қоршауға жіберген 5500 тұтқынға алынған сармат аттылары.

Кіші офицерлер ()

Рим әскеріндегі жүзбасыдан төменгі лауазымдағы офицерлерді "принципиан" деп атаған. Көмекші-көкші топтың саптары легиондық центуриядағыдай. Олар жоғарылап келе жатқан тәртіппен: tesserarius ("күзет офицері"), signifer (сентурияның байрақты), optio (сентурионның орынбасары) және vexillarius (бұрынғы vexillum-дан бүкіл полк үшін байрақты). Кохорталардың (эквитаталардың) және алейлердің (алейлердің) турмаларында? ), декурионның қосалқы қызметкері ат пен капарисонға жауапты болған. Легиондардағыдай, регенттер, кейбір полк мамандарымен бірге екі жалақы шкаласына бөлінді: sesquiplicarii ("бір жарым жалақы") және duplicarii ("екі есе жалақы").

Жоғары лауазымды қызметкерлер

Көмекші жүзбасылар мен жүзбасылар туралы шектеулі дәлелдер мұндай офицерлер тікелей тағайындалуы мүмкін және қатардан жоғарылатылуы мүмкін. Көпшілігі провинциялық аристократиядан шыққан көрінеді. Саптан көтерілгендер легиондардан және полк қатарынан жоғарылатылуы мүмкін. Юлий Клавдий дәуірінде көмекші жүзбасылар мен онбасылар азаматтар мен паломниктер арасында шамамен тең бөлінді, бірақ кейінірек азаматтар әскери отбасылар арасында азаматтықтың таралуына байланысты басым болды. Алайда, сақталған дәлелдердің көпшілігі легиондық жүзбасыларға қатысты және олардың көмекші әріптестері жоғары мәртебе мен әскери емес рөлін бөліскен-бөлмегендігі белгісіз. Император Клавдийдің (б.з. 41-54) кезінен бастап тек римдік салт аттылар ғана көмекші полкке қолбасшылық етуге құқылы болды. Бұл мәртебе туылғаннан (яғни, егер адам мұрагерлік римдік ерліктің ұлы болса) немесе мүліктік біліктілікке (100,000 динарий, көмекші аларис үшін 400 жылдық жалпы жалақыға тең) жету арқылы немесе әскери жоғарылау арқылы алынуы мүмкін: соңғылары легиондардың бас жүзбасылары (centurio primus pilus) болды, олар әдетте императормен бірінші жыл мерзімдерін аяқтағаннан кейін атпен жүретін. Атшыларды туып-өскендер әдетте әскери мансабын шамамен 30 жасында бастайды. Армияға шақыру үшін 25 жыл қызмет ету керек. Командалық орындар белгіленген ретімен өткізілді, әрқайсысы 34 жыл: көмекші когорстың префекті, легиондағы трибунус милитум және ақырында көмекші аланың префекті. Адрианның заманында ерекше қабілетті офицерлерге арналған төртінші команда қосылды, ол - ала миллиар префекті. Сенат офицерлері сияқты, тұқым қуалаушылық атшылар да әскери қызметтен бұрын және кейін азаматтық лауазымдарды атқарды, ал тұқым қуалаушылық емес офицерлер әр түрлі провинцияларда әртүрлі бөлімшелерге қолбасшылық етіп, әскерде қалуға бейім болды. III ғасырда көмекші префекттердің көбі тек әскери мансапқа ие болды. II ғасырдың басында көмекші полк префектісінің жалақысы миля (жалпы сарбаз) жалақысынан 50 есеге артық деп бағаланған. Пирамиданың жоғарғы және төменгі жақтарындағы үлкен алшақтықтың себебі - римдік қоғам қазіргіден әлдеқайда иерархиялық болған. Префекті тек жоғары лауазымды офицер ғана емес еді. Ол сондай-ақ Рим азаматы болды (оның адамдарының көпшілігі емес) және атпен жүретін тәртіптің мүшесі ретінде аристократ. Осылайша, префекті мен перигрин әскерінің арасындағы әлеуметтік алшақтық өте үлкен болды, ал жалақы айырмашылығы осы фактіге әсер етті.

Полк атауы

Көптеген полктардың номенклатурасы стандартты конфигурацияға сәйкес келеді: бірлік түрі, содан кейін реттік нөмір, содан кейін полк бастапқыда жиналған көшпелі тайпаның (немесе ұлттың) атауы, мысалы, III Batavorum ("Batavi III Кохорты"); I Brittonum ("Britons 1-ші Кохорты"). Кейбір полктер екі пергрегрин тайпасының аттарын біріктіреді, мүмкін бұрын екі бөлек полк біріктірілгеннен кейін, мысалы, ala I Pannoniorum et Gallorum ("Pannonii және Galls 1-ші қанаты"). Режименттердің аз бөлігі жеке тұлғаның атымен аталады, көбінесе полктің бірінші префекті, мысалы, Ала Сульпиция (бәлкім, орта (генс) аты Сульпиций болған префекттің атымен аталған). Соңғысы - реттік нөмірі жоқ полк үлгісі.

Атаулары

Полкондар құрметті атақ беру арқылы құрметті қызметі үшін жиі марапатталған. Римдіктердің ең көп сұранысқа ие болған атағы - c. R. ("Рим азаматтарының citivium Romanorum") атағы еді. Бұл жағдайда полк мүшелерінің бәрі, бірақ олардың орнын басушылар емес, Рим азаматтығына ие болады. Бірақ полк әрқашанда К.Р. атағын сақтайтын болады. Тағы бір кең тараған атақ - бұл императордың жүлде берген (немесе полк құрған) gens атауы, мысалы, Ульпия: Траянның gens аты (Маркус Ульпиус Траян р.98117). Басқа атақтар легиондарға берілген атақтарға ұқсас болды, мысалы, pia fidelis (p. f. 'қажетті және адал').