Гертруда Джекилл: Британ саябақ дизайнының шебері

Кіріспе

Британдық бау-бақша дизайнері және жазушы

Гертруда Джекилл (/dʒ//iː//k//əl/ JEEkəl; 29 қараша 1843 – 8 желтоқсан 1932) – британдық бау-бақша өсіруші, бау-бақша дизайнері, қолөнер шебері, фотограф, жазушы және суретші. Ол Ұлыбритания, Еуропа және АҚШ-та 400-ден астам бақша жасады және 1000-нан астам мақала жазды. Британдық және американдық бағбандар Джекиллді «бау-бақша дизайнындағы ең маңызды ықпал етуші» деп сипаттаған. Ол ешқашан үйленбеген және балалары болған емес. Оның кіші інісі Уолтер Джекилл (англикандық дін қызметкері; Вурчестер соборының кіші каноны және Мальтаның капелланы болған) Роберт Луис Стивенсонның досы болды, ол 1886 жылы жарық көрген «Доктор Джекилл және мистер Хайдтың екі жақты өмірі» атты повесіне олардың отбасылық атын қарыз алды.

Тақырыптар

Джекилл ағылшын сәулетшісі Эдвин Льютиенспен байланысы арқасында өнер және қолөнер қозғалысының ең беделді және тарихи серіктестіктерінің бірі болды, оның жобалары үшін ол көптеген ландшафттар жасады, ал ол өзінің үйі – Манстед Вудты Льютиенс жобалады (1900 жылы Льютиенс пен Джекиллдің інісі Герберт Париж көрмесі үшін британдық павильонды жобалады). Джекилл жасаған керемет дизайн және оның құрған бақтарын әсемдеудегі нәзік, суретшілік тәсілі, әсіресе "берік гүлді жиектері" үшін есімдері сақталды. Оның жұмысы жарқын түстерімен және отырғызудың суретшінің соққысы сияқты әсерімен танымал; кейбіреулер импрессионистік стильдік схемалар Джекиллдің нашарлаған көру қабілетінен туындаған болуы мүмкін деп болжайды, бұл оның суретші және акварельші ретіндегі мансабына нүкте қойды. Оның көркемдік қабілеті бала кезінде-ақ көрініп, ол суретші ретінде білім алған. Ол өз дизайнында бақтардың түсін, текстурасын және сезімін ескеретін алғашқы мамандық иелерінің бірі болды. Джекиллдің түстермен жобалау теориясына суретші Дж.М.У. Тернер, импрессионизм және теориялық түстер шеңбері әсер етті. Оның бағбандыққа деген қызығушылығы Оңтүстік Кенсингтон өнер мектебінде басталды, онда ол егіншіліктің шығармашылық өнеріне, әсіресе бағбандыққа қызығушылық танытты. 1904 жылы Джекилл Брамли ауылындағы балалық шағына оралды және Сноуденхэм Лейніндегі Миллмид Хаусы үшін бақ жобалады. Бағбандық тәжірибесін оқытумен ғана шектеліп қалғысы келмей, Джекилл өз жұмысына бағбандық теориясын және өсімдіктерді түсінуді енгізді. Оның жазуына досы Тереза Эрл, "Pot pourri" кітаптарын жариялаған әсер етті. "Гүл бақшасы үшін түстер схемалары" (1988 ж. қайта басылды) сияқты еңбектерінде ол бақтардағы "жылу" және "салқын" гүл түстерін қазіргі заманғы қолдануға өзінің үлкен үлесін қосты. Өсімдіктерді үйге кесіп әкелгенде де ең жақсы көрініс беруі керек деген ойы оны өз шыны гүлді вазаларын жасауға итермеледі. Өмірінің соңында Джекилл көптеген өсімдіктерді жинап, Ұлыбританиядағы көптеген мекемелерге сақтау мақсатында тапсырды. Ол қайтыс болған кезде Ұлыбританияда, Еуропада және Солтүстік Америкада 400-ден астам бақ жобалаған. Джекилл өте көп жазған автор ретінде де танымал болды. Ол он төрт кітап жазды, Мисс Джекилл Дурмаст Хаус және бақтарының жоспарларын жасады, олар жақында қалпына келтірілді, соның ішінде оның көп жылдық досы сэр Эдвард Льютиенс жобалаған жазғы үйі де бар.

Jekyll was one half of one of the most influential and historical partnerships of the Arts and Crafts movement, thanks to her association with the English architect Edwin Lutyens, for whose projects she created numerous landscapes and who designed her home Munstead Wood, near Godalming in Surrey. (In 1900, Lutyens and Jekyll's brother Herbert designed the British Pavilion for the Paris Exposition.) Jekyll is remembered for her outstanding designs and subtle, painterly approach to the arrangement of the gardens she created, particularly her "hardy flower borders". Her work is known for its radiant colour and the brush like strokes of her plantings; it is suggested by some that the Impressionistic style schemes may have been due to Jekyll's deteriorating eyesight, which largely put an end to her career as a painter and watercolourist. Her artistic ability had been evident when she was a child and she had trained as an artist. She was one of the first of her profession to take into account the colour, texture, and experience of gardens as aspects of her designs. Jekyll's theory of how to design with colour was influenced by painter J. M. W. Turner and by Impressionism, and by the theoretical colour wheel. Her focus on gardening began at South Kensington School of Art,
where she became interested in the creative art of planting, and more specifically, gardening. In 1904, Jekyll returned to her childhood home in the village of Bramley to design a garden for Millmead House in Snowdenham Lane. Not wanting to limit her influence to teaching the practice of gardening, Jekyll incorporated in her work the theory of gardening and an understanding of the plants themselves. Her writing was influenced by her friend Theresa Earle who had published her "Pot pourri" books. In works like Colour Schemes for the Flower Garden (reprinted 1988) she put her imprint on modern uses of "warm" and "cool" flower colours in gardens. Her concern that plants should be displayed to best effect even when cut for the house, led her to design her own range of glass flower vases. Later in life, Jekyll collected and contributed a vast array of plants solely for the purpose of preservation to numerous institutions across Britain. At the time of her death, she had designed over 400 gardens in Britain, Europe and a few in North America. Jekyll was also known for her prolific writing. She wrote fourteen books,Miss Jekyll designed the plans at Durmast House and Gardens and has recently been restored, including a Summer House designed by her long standing friend, Sir Edward Lutyens.

Марапаттар

Джекилл 1897 жылы Корольдік бау-бақша қоғамының Виктория құрмет медалімен марапатталды, ал 1929 жылы – қоғамның Вейч ескерткіш медалімен. Сонымен қатар, 1929 жылы оған Массачусетс бау-бақша қоғамының Джордж Роберт Уайт құрмет медалі табысталды.

Өлім және жерлеу

Джекилл 1932 жылдың 8 желтоқсанында Суррейдегі Мунстед Вуд үйінде қайтыс болды.

Мұра

1907 жылы Джекилл өзінің дәстүрлі шаруашылық заттары мен "Ескі Суррейге" қатысты заттардан тұратын жинағын Суррей археологиялық қоғамына сыйлады. Осы сыйлықтың көп бөлігі бүгінге дейін Гилдфорд мұражайында қойылған. 1911 жылы Гилдфорд қалалық әкімшілігі мұражайға қосымша ғимарат салып, жинақтың орналасуын қамтамасыз етті. 2023 жылы Ұлттық сенім қоры оның Мунстед Вуд үйін жеке сауда арқылы сатып алды.