Кіріспе
Луизиана штаты (1959-1990) тарапынан қазаға кесілген америкалық кісі өлтіруші Дальтон Преджин (1959 жылғы 10 желтоқсан - 1990 жылғы 18 мамыр) 2005 жылы Ропер қарсы Симмонс шешіміне дейін кәмелетке толмаған кезінде жасаған қылмыстары үшін АҚШ-та қазаға кесілген 22 адамның бірі болды. Ол Луизиана штатының полиция қызметкері Дональд Кливлендті өлтіргені үшін сотталып, сотталып, Луизианада электрлік креслода өлтірілді. Бұл іс халықаралық назарын аударды, өйткені айыпталушы қара нәсілді адам, оны ақ нәсілділер ғана сотқа берді; оның миы зақымдалған, және оның психикалық кемшіліктері жоғары болды; қылмыс кезінде ол 17 жаста еді. Преджиннің әкесі жазасын күтіп тұрған кезде дүниеге келген ұлы Дальтон Преджин-младший, 2001 жылы 14 айлық өгей ұлының өліміне кінәлі деп танылды. Қазір Прежанның ұлы 60 жыл қамауда отыр, ол да әкесі өлім жазасына кесілген түрмеде отыр.
Dalton Prejean (December 10, 1959 – May 18, 1990) was one of 22 people in the United States executed for crimes committed as a juvenile prior to the decision Roper v. Simmons in 2005. He was tried, convicted, and executed in the electric chair in Louisiana for the murder of Louisiana State Police Trooper Donald Cleveland. The case received international attention because the defendant was a black man convicted by an all white jury; had brain damage and tested just above mental retardation; and was age 17 at the time of the crime. Prejean's son, Dalton Prejean Jr., born while his father was awaiting execution, was himself convicted of the 2001 death of his 14 month old stepson. Prejean Jr. is currently serving a 60 year sentence in the same prison his father was executed in.
Өмірбаян
Прежан төрт баланың екіншісі еді. Екі апталық болған кезде ата-анасы оны Лафайеттегі үйінен Техас штатының Хьюстон қаласындағы әпкесі мен ағайындысына жіберді. Дальтон өзінің шынайы ата-анасы туралы он бір жасқа дейін білмеді. Дальтонның әкесі анасын тастап, Хьюстонға көшіп келгенде, әпкесі Дальтонға оның баласы емес екенін айту керек деп шешті. Осы уақытта ол белгісіз сипаттағы проблемаларды тудырады және Лафайетте анасымен бірге тұруға жіберіледі. Дальтон Лафайетте оралғаннан кейін мектеп сабақтарын өткізіп шыға бастады. 1972 жылдың наурыз айында ол Луизиананың оқу институтына апасының талабы бойынша сабақтан қашқан. Жеті айдан кейін ғана босап шыққан ол көп ұзамай-ақ ұрлық, ұрлық және "жалған қару" деген айыптармен билікпен қақтығысқа түседі. 1974 жылдың наурыз айында ол қылмыскерлерге арналған тұрғын үй бағдарламасына, Лафайетт жасөспірімдер жастар басқармасына жіберілді. Бір айдан кейін ол сол мекемеден қашып кетті; қайтып оралғаннан кейін оның міндеті тоқтатылды және ол анасына сынақтан босатылды. 1974 жылы маусымда Далтон такси жүргізушісі Джон Дуцетті өлтіргені үшін тұтқындалды. Далтон кісі өлтіргенін мойындап, Луизиананың оқу институтына тағы бір рет жіберілді. Кейіннен Далтон оқиға туралы мәлімдемесінде өзі мен екі досының такси шақырып, жүргізушіні тонау ниетімен келгенін айтты. Оның серіктерінің бірі қарулы. Үшеуі де жүргізушіні қаланың тыныш жеріне апарып, мекен-жайын іздеп жүргенде тоқтатуын өтінді. Далтон серігінен қаруды алуды талап етті, өйткені екінші жігіт үрейленген сияқты еді. Далтон жүргізушіге жақындап, оның өз қаруын ұстап тұрғанын ойлап, екі рет оқ атып, қаша бастады. Ол қашып бара жатқанда, бір жолаушыға жедел жәрдем шақырсын деді, өйткені біреуді атып тастаған. Кейіннен Далтон полицияға барып, жүргізушіні өлтіргенін мойындады. 1974 жылы Далтонның психиатриялық сараптамасы жүргізілді. Ол ақыл-есі шектеулі әрі шешімдері дұрыс емес екені анықталды. Далтонның психикалық кемшілігі бар екені анықталды, және ол дұрыс пен бұрыс арасындағы айырмашылықты білетіндігі күмәнді болды. Психиатр баланың "өзін және басқаларды қауіпке ұшырататынын" айтты, ал оның арманы баланың емес, такси жүргізушісінің қаза тапқанын жазатайым оқиға деп көрсетеді. Ол жақын болашақта өзін өлтіруі мүмкін". Сондықтан психиатр ұзақ уақыт қамауға алып, сосын тұрақты мекемеге ауыстыруды ұсынды. Жасөспірімдер соты сотталушыға 21 жасқа толғанға дейін билік жүргізді. Дәрігердің ұсынысы бойынша, сотталушы 1980 жылдың желтоқсанына дейін қамауда қалуы тиіс еді. Алайда 1976 жылы тағы бір дәрігер айыпталушының психикалық жағдайына сараптама жасап, оны ауруханадан шығаруды ұсынды. Ол сотталушының құндылықтары өзгергенін айтты, бірақ "оның жеткілікті қадағалауға ие болғанына және тұрақты ортада өмір сүретіндігіне сенімді болу үшін тиісті жағдайлар (қажет) болуы керек" деп ескертті. Сондай-ақ, дәрігердің айтуынша, сынақтан өту үшін талаптарды қатаң қою керек. 1976 жылдың 10 желтоқсанында Преджин Хьюстондағы әпкесі күзетуіне босатылды, әрине, ешқандай сынақ талаптары жоқ. Жеті ай ішінде Далтон тағы да кісі өлтіргені үшін тұтқындалды.
Қылмыс
1977 жылдың 2 шілдесінде таңертеңгі сағат бесте Прежан, оның інісі Джозеф, Майкл Джордж және Майкл Бруссард Лафайетт еншісіндегі Роджердің түнгі клубынан шықты. Төртеуі сол маңдағы қонақүйлерде ішіп-жеп, түндеген. Олар Роджердің түнгі клубынан 1966 жылы Далтон басқаратын Шевролемен, оның інісі алдыңғы орындықта, ал қалған екеуі артқы орындықта қалды. Көліктің артқы жарықтары жұмыс істемеді, ал қонақ бөлмесіне бірнеше жүз метр қашықтықта полиция машинасын жүргізуші полиция қызметкері Кливленд жұмысына бара жатқанда, "Шевролетке" тоқтауға белгі берді. Прежан мен оның інісі алдыңғы орынды алмасуға тырысты, себебі айыпталушы көлік жүргізуші куәлігісіз жүргізуші еді. Полиция қызметкері бұл белгіге назар аударып, көліктегілерге машинадан шығуға бұйырды. Ол Майкл Джордж пен Майкл Бруссардқа қайтадан кіріп, Жозеф Прежанды іздеуді бастады. Көлікте отырған Дальтон Преджин, Джозефтің наразылығына қарсы, полицейдің Джозефті машинаға итермелеуіне жауап ретінде: "Мен оның ағама қалай жасағанын ұнатпаймын". Сол кезде Далтон 38 калибрлі револьверді машинаның орындығының астынан алып, машинадан шығып, аяғына жасырылған қаруды ұстаған офицерге жақындады. Ол полиция қызметкеріне жақындаған кезде ескертусіз оқ атқан. Полицей Кливленд екі рет оқпен зақымдалып, қаза тапты. Далтон мен оның серіктері оқиға орныннан қашып кетеді, бірақ бірнеше сағаттан кейін ұсталады. Сотқа дейінгі мерзімде Дальтонға тағы да психологиялық тесттер жүргізілді. Векслер интеллект шкаласы, Стэнфорд бинет сөздік қосалқы тесті және Бендер гештальт тесті негізінде доктор Уильям Хокинс оның вербальдық аймақта қалыпты деңгейде жұмыс істейтінін анықтады, бірақ орындаушылық аймақта ақыл-ойдың кеміуіне шектелген аймақта. Оның сөйлеу қабілеті 82, ал орындау қабілеті 72-ге тең. Оның толық IQ-ы 76, ақыл-ой жасының толық шамасы 13 жыл 6 ай.
Сот және апелляциялық шағымдар
Далтон Преджинге үлкен алқа айып тақты, ол бірінші дәрежелі кісі өлтіруді жасады, бұл Луизиананың 14:30 заңын бұзу болып табылады. Сот процесін Лафайетт округінен Оуачита округіне сотқа дейінгі үгіт-насихаттың арқасында көшірді. 1978 жылдың 1 мамырында басталған үш күндік екіге бөлінген сот процесінен кейін он екі адамнан тұратын қазылар алқасы айыпталушыны кінәлі деп тапты және бірауыздан өлім жазасын тағайындауға кеңес берді. Преджиннің қорғаушы адвокаттары шағымдалып, оның IQ шамамен 71 шамасында, шизофрениямен екі рет институционализацияланған және сәби кезінде тастап кеткенін еске салды. 1990 жылы ол АҚШ Жоғарғы Сотына шағымданды. 1989 жылы қарашада ол оның мерзімінен бұрын өлім жазасына кесілуін тоқтатты. 1990 жылдың 17 сәуірінде Сот бұл шешімді ешқандай түсініксіз жойды. Еуропалық парламент жазаны жеңілдетуді және дәлелдемелерді қайта қарауды талап етті. Amnesty International ұйымының өкілі: "Жақындағы әлем тарихында жазаға тартпауға осындай себептер бар екеніне күмәнданамын", - деді. Луизиананың губернаторы Бадди Ромер өлім жазасын өмір бойына түрмеде қамауға алудан бас тартты, ол шартты түрде босату жөніндегі кеңестің ұсынысын қабылдамады. "780 полиция қызметкері мен мыңдаған полиция қызметкерінің атынан, олар өз өмірлерін күнделікті қауіпке тігеді, соған байланысты өлім жазасы жалғасады".