Кіріспе

13 ғасырдағы серб православ монастыры Ковильж монастыры - Сербияның солтүстік Воеводина провинциясындағы Бачка аймағындағы 13 ғасырдағы серб православ монастыры. Аңыз бойынша, монастырды XIII ғасырда алғашқы серб архиепискобы, әулие Сава құрған. Көптеген адамдар бұл монастырды ең әдемілердің бірі деп атайды. "Бачкадағы ең ескерткіш мәдени тарихи нысандардың бірі" деп саналатын бұл ғимарат 1949 жылдың 4 тамызынан бастап мемлекет тарапынан мәдени ескерткіш ретінде қорғалуда.

Орналасқан жері

Монастырь Нови-Садтың Ковильж деген маңындағы ауылда орналасқан. Ол ауылдың оңтүстігінде, "Koviljsko Petrovaradinski Rit" арнайы табиғи қорығының басталуындағы жерде орналасқан. Ковильж монастыры - оңтүстік Бачканың тарихи аймағы Шашкашканың батыс бөлігінде орналасқан.

Шығу тегі

1217 жылы Сербия билеушісі, Ұлы Жүпан Стефан Бірінші Таққа ие болған папаның легаты Сербияның патшасы болды. Венгрияның патшасы Андрей II Сербияның билеушісі өзіне теңеліп, Сербияны өзінің вассалы деп санағандықтан ашуланып, Стефанға шабуыл жасауға шешім қабылдады. 1220 жылы Андрей II қазіргі Ковильж қаласының жерінде қостарын тікті, ол кезде Венгрияның аумағы болды. Стефанның ағасы Сава соғыстың алдын алу үшін дипломатиялық келіссөздерді бастады және екі патшаны татуластырды. Дәстүрге сәйкес, бұл оқиғаның құрметіне 1220 жылы киелі Сава монастырды құрып, оны қасиетті Архангелдер Габриэль мен Михаилға арнады. 17 ғасырда аймаққа келген түрік саяхатшысы Евлия Челеби монастырды "Белградтың иесі Серб патшасы" құрған деп жазды, бұл патша Стефан Драгутин, ол 1284-1316 жылдары Белградты басқарған жалғыз ортағасырлық Серб патшасы болды. Кейбір теориялар бойынша, монастырь 1421 жылдан бастап францискан монастырының қираған жерлеріне салынған. Бұл теориялардың ешқайсысын тарихи құжаттар растай алмайды. Қазіргі тастан салынған шіркеуді 1741 жылдан 1749 жылға дейін неймарлар (құрылысшылар) Теодор Коста мен Никола Крапич салған. Ол Серб-Византия сәулетінің Морава сәулет мектебі стилімен салынған және Манасия (оның ерекше ұқсастығы) мен Раваница үлгісі бойынша салынған. 1758 жылы императрица Мария Тереза монастырьдың игілігін белгілейтін құжат шығарды. Императорлық артықшылық бойынша жерлер монастырь мен жақын маңдағы Ковильский Шанац елді мекенінің арасында қатаң бөлінді. 1763 жылы Шаикаш батальонын құру, монастырды қоршаған серб қоныстары қайтадан орналастырылды және сақталды, бұл монастырьдың өркендеуіне де әсер етті. Қазіргі серб тарихшылығының бастауышы Йован Ражич Ковильджде діни қызметкер болды және 1772 жылы монастырьдың архимандриты болып тағайындалды, ол 1801 жылы қайтыс болды. 1848 жылғы Мажарстан төңкерісі кезінде көтерілісшілер монастырды 1849 жылы өздерінің базасы ретінде пайдаланды, бұл монахтарды Дунайдан Сирмия аймағына көшіруге мәжбүр етті. Көтеріліс құлағаннан кейін олар оралғанда, монастырь тоналып, өртелген, көптеген тарихи қазыналар жоғалған. Монастырдың барлық заттары өртенді. Жаңа шіркеудің ішіне зақым келген, ал ескісі толығымен қираған, сондықтан ол 1850 жылы қиратылды. 1850 жылдан бастап монахтар қалпына келтіру үшін қаражат жинауды бастады. Оның бір бөлігін Австрия мемлекеті, бір бөлігін халықтан түскен қаржы, ал бір бөлігін Ресейден келген көмек қамтамасыз етті. Жас суретші Аксентье Мародич 1880 жылдары жаңа иконостастарды суретке түсірді, оның ішінде Мәсіхтің өмірінен алынған көріністер мен Мародич Вена, Мюнхен, Париж, Рим, Венеция және Неаполь галереяларынан көшірген сол кезеңдегі ең әйгілі суреттердің көшірмелері бар. Қабырғалардың өзі боялмаған. Ағаштан жасалған бұйымдар мен ою-өрнектерді Иован Киснер жасаған, ал алтынмен қапталған және мәрмәрден жасалған жұмыстарды Людвиг Тауш жасаған. Ішкі жағында жұмыс өте ұзаққа созылды, өйткені ол 1891/92 жылға дейін жалғасты. 1946 жылы монастырь тек қана , бірақ кейін тіпті бұл жартысына дейін қысқартылды. Монахтардың саны азайып, дінге сенушілер мен келушілер саны да азайды, өйткені мемлекет ресми түрде атеистік болды.

Интерьер

Шіркеудің иконостасы қазіргі Воеводинадағы барокко стилімен жасалмаған аздың бірі болып табылады. Кейіннен картиналар мен иконалар бойынша қосымша жұмыс Урош Предич жасаған. Сондай-ақ, кішкентай сүт зауыты бар. Басқа да қызмет түрлеріне шамдар жасау және иконалар жасау жатады, оларды көптеген өсімдік бальзамымен бірге монастырь дүкенінен сатып алуға болады.

Тірілер елі

Монастырь туралы алғашқы мәліметтерге қарағанда, онда монастырь мектебі болған. 2004 жылы гегуман Порфирие объектінің мақсатын өзгертуге шешім қабылдады және оны өзінің жобасы Zemlja živih ("Тірілердің елі") аясында есірткіге тәуелді жастарды оңалту орталығына бейімдеді. Жоба монастырьден тыс жерлерде де жүзеге асырылды, сондықтан 2006 жылы Ченейдегі салашта қауым құрылды, содан кейін Вилово және Брайковац ауылдарында үйлер ашылды. Бачко Петрово Селодағы монастырда әйелдер қауымы құрылды. Бағдарлама аясында 12 айдан 36 айға дейін жұмыс істейтін 120 палата 2017 жылы құрылды. Олар діни қызметкерлер мен бұрынғы нашақорлардың бақылауында көптеген жұмыстар атқарады, мысалы, тамақ пісіру мен жерді өңдеу, ал өнерге бейім адамдар иконалар мен ағаш кескіштер жасайды.