Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Льевиштің Әйел Анасы (; ) – 14 ғасырдағы серб православие шіркеуі, Косовоның оңтүстігіндегі Призрен қаласында орналасқан. 2006 жылдан бері шіркеу ЮНЕСКО-ның «Косовоның орта ғасырлық ескерткіштері» аталатын Дүниежүзілік мұра тізіміне кіреді. 14 ғасырдың басында ол Сербия королі Стефан Милутиннің тұсында бұрынғы византиялық шіркеудің орнында салынған. Жаңадан салынған шіркеуде византиялық грек суретшілері Михаил мен Евтихий Астрапастың фрескалары бар. 15 ғасырда Османлылар аймақты жаулап алғаннан кейін, мұнара салынды және кешен мешітке айналдырылды. 1912 жылы серб әскері Косовоны жаулап алғанда шіркеудің мәртебесі қайта жаңартылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Югославия СФР кезінде, ол кеңінен қалпына келтіріліп, қайта құрылды және мұражай ретінде жұмыс істеді. 2004 жылғы Косово төңкерісі кезінде бұл орын ауыр зақымдарға ұшырады және содан бері бірнеше кезеңде қайта жаңартылуда.
Our Lady of Ljeviš (; ) is a 14th century Serbian Orthodox church in the town of Prizren, in southern Kosovo. Since 2006, the church is part of the UNESCO World Heritage Site named Medieval Monuments in Kosovo. In the beginning of the 14th century it was built during the reign of Stefan Milutin, King of Serbia, on the site of a former Byzantine church. The rebuilt church featured frescoes by Byzantine Greek painters, Michael and Eutychios Astrapas. After the Ottomans completed its annexation of the region in the 15th century, a minaret was erected and the complex was converted into a mosque. In 1912, when the Serbian army annexed Kosovo, the status of the church was restored. After World War II, under SFR Yugoslavia, it saw extensive restoration and reconstruction and functioned as a museum. The site was heavily damaged during the 2004 unrest in Kosovo and has been going through several phases of restoration since then.
Атауы
Богородица Левиска Милутин дәуірінде ресми атау болған, алайда бұл шіркеу халық арасында Әулие Параскева шіркеуі деп белгілі болды.
Bogorodica ljeviška was the official name in Milutin's era although the church was popularly known as the Church of St. Paraskeva.
Тарих
Бұл жер ежелден діни және жерлеу орны ретінде пайдаланылған. Кейінгі шіркеудің сыртқы қабырғаларында рим дәуіріне жататын құрбандық алаңының қалдықтары табылған. Шіркеу ішінде лавр гүлшоғырын бейнелейтін тас тақташа да табылды. Бұл тақташа Призрен аймағындағы сол дәуірдегі қоғамдық ғимараттың бөлігі болған болуы мүмкін. Мұндай жағдайлар ортағасырлық дәуірде жиі кездесетін, себебі ескі ғимараттардың бөліктері жиі құрылыс материалдары ретінде қолданылған (сполия). Бұл табыстар Рим дәуіріндегі Призрен қаласы туралы құнды ақпарат береді және сол кезде бұл елді мекен ауылдан гөрі үлкенірек болған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Сербия королі Стефан Милутин 1306/07 жылдары 11 ғасырлық византиялық базилика орнында оны қайта жаңартуға және кеңейтуге бұйрық берді. Богородица фрескаларының тағы бір ерекшелігі – олардағы православиелік соборлардың бейнеленуі. Бұл православиелік шіркеудің католик шіркеуіне қарсы күресінің символы ретінде қарастырылады, мұндай жағдай Балқандағы католик және православиелік аймақтарының шекарасында жиі кездесетін. 15 ғасырда Призрен кеңейіп келе жатқан Осман империясының құрамына кірді. 1455 жылы Сұлтан Мехмед Фатих Призренге сапар шекті, сол кезде қалада сегіз православиелік және екі католик шіркеуі болған. Сұлтан Мехмед Богородица шіркеуін мешітке айналдыруды шешті. Шіркеудегі жазуда осы өзгеріс туралы айтылған. Мешітке айналдыру кезінде минарет салынды, ол Сербия Косовоны аннексиялағаннан кейін 1923 жылы алынып тасталды. Бұл кезеңде ол ресми түрде Фатих мешіті деп аталды, ал халық арасында Кума мешіті деп белгілі болды, осылайша жергілікті тұрғындар оны таниды. Мешіттің мұрағаттық құжаттары Осман Призренінің тарихы үшін маңызды дереккөз болып табылады. Ұлы түрік соғысында австриялық әскер Призренді қысқа мерзімге басып алды. Оба эпидемиясы басталганда, императорлық генерал Сильвио Пиколомини католик архиепископы Пьетр Богданимен кездесу үшін Призренге келді. Бірнеше күннен кейін ол осы обадан қайтыс болып, шіркеудің зиратына жерленді. 1948 жылы Югославия үкіметі оны қорғалатын мәдени ескерткіш ретінде таныды, ал 1950-1952 жылдары ауқымды қайта құру және қалпына келтіру жобасы басталды. Жұмыс аяқталғаннан кейін бұл орын мұражайға айналдырылды. 1970 және 1980 жылдары қосымша қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. 1990 жылы Сербия оны ерекше маңызды мәдениет ескерткіші деп жариялады. Косово соғысынан кейін кешенді KFOR күзетті. 2004 жылы Косоводағы тәртіпсіздік кезінде ол және басқа серб православиелік нысандарымен бірге өртелгендіктен көп зақымданып, қирады. 2006 жылдың 13 шілдесінде ол Високи Дечани (Косоводағы ортағасырлық ескерткіштер) нысанының кеңейтілген бөлігі ретінде ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді, ол толығымен Қауіпті Дүниежүзілік мұра тізіміне қосылды. 2005-2008 жылдары ол Еуропалық Одақтың Косоводагы серб православиелік ескерткіштерін қайта құру комиссиясымен қалпына келтірілді. Бұл нысан Косовоның Мәдениет министрлігі қарауындағы қорғалатын мәдени мұраның бір бөлігі болып табылады.
The site has been used as a religious and burial site since antiquity. Remains of an altar of the Roman era have been found in the outer walls of the later church. A stone slab which depicts a laurel wreath has also been found within the walls of the church. It may have been part of a public building of the same era in the region of Prizren. These findings are common of medieval times, as parts of older buildings were frequently used as building materials (spolia). They highlight valuable information about the city of Prizren in the Roman period and indicate that it may have been a settlement bigger than a village at that time. Stefan Milutin, King of Serbia commissioned its rebuilding and expansion in 1306/7 on the site of a Byzantine basilica of the 11th century. Another aspect of the frescoes of Bogorodica is their depiction of Orthodox councils as a symbol that referred to the challenges the Orthodox Church faced against the Catholic Church, a situation common in the borderlands between Catholicism and Orthodoxy in the Balkans. In the 15th century, Prizren became part of the expanding Ottoman Empire. In 1455, Sultan Mehmed the Conqueror (Fatih Mehmet) visited Prizren, which at the time had eight Orthodox and two Catholic churches. Sultan Mehmed chose Bogorodica to become a mosque. An inscription in the church describes the event of the conversion. The conversion into a mosque saw the erection of a minaret, which was removed in 1923 after Serbia had annexed Kosovo. In this period, it was formally called Fatih camisi, while popularly it was known as Cuma Cami, which is how the site is known to the local inhabitants. The archival records of the mosque are a valuable source for the history of Ottoman Prizren. In the Great Turkish War, the Austrian army held Prizren briefly. As a plague erupted, imperial general Silvio Piccolomini visited Prizren to meet Catholic Archbishop Pjetër Bogdani. There, a few days later he died as he had contracted the plague and was buried in the graveyard of the church. In 1948, it was recognized by the Yugoslav government as a protected cultural site and in 1950–52 a large scale reconstruction and restoration project began. When it was completed, the site was turned into a museum. Further restoration work was done in the 1970s and 1980s. In 1990, Serbia designated it a Monument of Culture of Exceptional Importance. After the Kosovo War, the complex was guarded by KFOR. It was heavily damaged during the 2004 unrest in Kosovo when it was burnt along with other Serbian Orthodox sites. On 13 July 2006, it was placed on UNESCO's World Heritage List as an extension of the Visoki Dečani site (named Medieval Monuments in Kosovo), which, as a whole, was placed on the List of World Heritage in Danger. In 2005–2008, it was restored by the Commission for Implementation of Reconstruction for Serbian Orthodox Church monuments in Kosovo of the European Union. The site is part of the protected cultural heritage of the Kosovo under its Ministry of Culture.