Студеница монастыры: Сербияның рухани және мәдени орталығы
Studenica Monastery
Студеница монастыры – Сербияның орталық бөлігіндегі 12 ғ. серб православие монастыры. Фрескалары, тарихы, және Стефан Неманяның негізін қалауы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Студеница монастыры ( ) – Сербияның орталық бөлігінде, Кральевоның оңтүстік-батысында және Иванжицаның шығысында орналасқан XII ғасырға жататын серб православие шіркеуі. Бұл Сербиядағы ең ірі және ең бай православие монастырьларының бірі. Ортағасырлық серб мемлекетінің негізін қалаушы Стефан Неманья 1190 жылы осы монастырды құрды. Монастырьдың қоршалған қабырғалары екі шіркеуді қамтиды: Құдай ана шіркеуі және Король шіркеуі, екеуі де ақ мәрмәрдан салынған. Монастырь 13 және 14 ғасырлардағы Византия стиліндегі фрескалар жинағымен әйгілі. Студеница 1979 жылы ерекше маңызға ие мәдени ескерткіш деп жарияланды және Сербия Республикасының қорғауында. 1986 жылы ЮНЕСКО Студеница монастырын Әлемдік мұралар тізіміне енгізіп, былай деп сипаттады:
The Studenica Monastery (, ) is a 12th century Serbian Orthodox monastery situated southwest of Kraljevo and east of Ivanjica, in central Serbia. It is one of the largest and richest Serb Orthodox monasteries. Stefan Nemanja, the founder of the medieval Serb state, founded the monastery in 1190. The monastery's fortified walls encompass two churches: the Church of the Virgin, and the Church of the King, both of which were built using white marble. The monastery is best known for its collection of 13th and 14th century Byzantine style fresco paintings. Studenica was declared Monument of Culture of Exceptional Importance in 1979, and it is protected by Republic of Serbia, and in 1986 UNESCO included Studenica monastery on the list of World Heritage Sites, with the description:
Тарих
Студеница монастыры – барлық серб ғибадатханаларының анасы, Құдай ананың танысуына арналған. Ол өте ұзақ уақыт бойы салынды. Жұмыстардың бірінші кезеңі 1196 жылдың көктемінде аяқталды, сол кезде Стефан Неманья тақтан бас тартып, монастырьда монахқа ант берді. Кейіннен ол Хиландарға кеткенде, оның ұлы және мұрагері Стефан Студеницаны күтуге алды. Неманья 1199 жылы Хиландарда қайтыс болды. Неманьяның үшінші ұлы Растко (Әйгілі Сава), ағалары Стефан мен Вуканмен келіскеннен кейін, Неманьяның қабірлерін Студеницаға көшірді. Саваның қамқорлығымен Студеница ортағасырлық Сербияның саяси, мәдени және рухани орталығына айналды. Студеница Неманджич әулетінің мүшелері тарапынан үнемі қамқорлыққа ие болды. 1235 жылы король Радослав шіркеуге әдемі вестибюль қосты. Король Милутин киелі Иоаким мен Аннаға арналған шағын, бірақ сүйкімді шіркеу салдырды. 1459 жылы ортағасырлық Сербияның соңғы мемлекеті құлағаннан кейін түріктер монастырьға жиі шабуыл жасады. Бұзылғандарды қалпына келтірудің алғашқы маңызды жұмыстары 1569 жылы болды, онда Құдай ана шіркеуіндегі фрескалар жаңартылды. 17 ғасырдың басында монастырь жер сілкінісі мен өртке ұшырады, тарихи құжаттар мен өнер мұрасының маңызды бөлігі жойылды және мәңгілікке жоғалып кетті.
The monastery Studenica, dedicated to the Presentation of the Holy Virgin, is the mother church of all Serbian temples. It was constructed over a quite long period of time. The first stage of works were completed by the spring of 1196, when Stefan Nemanja abdicated and took monastic vows at the monastery. When he later left for Hilandar, his son and successor Stefan took over the care of Studenica. Nemanja died in Hilandar in 1199. Nemanja's third son Rastko (Saint Sava), after reconciling with his brothers Stefan and Vukan, moved Nemanja's relics to Studenica. Under guardianship of Sava, Studenica became the political, cultural and spiritual center of medieval Serbia. Studenica enjoyed continual care by the members of the Nemanjić dynasty. King Radoslav added a splendid narthex to the church in 1235. King Milutin built a small but lovely church dedicated to saints Joachim and Anna. Since the fall of the last of the medieval Serbian states in 1459, the Turks often assaulted the monastery. The first of the significant restorations of the damage took place in 1569, when the frescoes in the Church of the Virgin were repainted. In the early 17th century, an earthquake and a fire befell the monastery, and historical documents and a significant part of the artistic heritage were destroyed and lost forever.
Сәулет
Мәриям шіркеуі – бір кемелі, күмбезді базилика. Оның шығыс жағында үш жақты апсида орналасқан, ал кеңейтілген нартекс батысқа қарап тұр; сондай-ақ солтүстік және оңтүстік жақтарында вестибюльдер де бар. 1230 жылдары үлкен экзонартекс салынды. Фасадтары ақ мәрмәр тақталармен қаланған, ал ішкі жағы туф тастармен қапталған. Сырттан қарағанда шіркеу романдық және византиялық екі сәулет стилін үйлесімді түрде біріктіреді. Осы екі стильдің қосылуы нәтижесінде Рашка мектебі деп аталатын ерекше сәулет стилі пайда болды. Ежелгі Мәриям шіркеуінің солтүстік-батысында Иоахим мен Анна шіркеуі орналасқан, ол негізін салған король Милутиннің құрметіне Король шіркеуі деп аталды. Ғибадатхана 1314 жылы сегізбұрышты күмбезбен және сығымдалған крест пішіндес құрылыммен салынды. Ол тас және туфтан тұрғызылған, ал фасадтары сыланған. Студеница монастырының кешеніне кішкентай бір кемелі шіркеу – Санкт-Николай шіркеуі кіреді, оның ішінде 12 немесе 13 ғасырдың басында салған фрескалар бар. Санкт-Николай және Король шіркеуі арасында Жақсы Жан Крестительге арналған шіркеудің іргесі сақталған. Ежелгі шіркеудің батыс жағында архиепископ Сава тұсында қираған тастардан салынған ескі асхана орналасқан. Соңында, монастырь кешенінің батыс жағында 13 ғасырда тұрғызылған қоңырау мұнарасы бар. Бұрын оның ішінде шіркеу болған, қазір тек фрескалардың фрагменттері көрінеді. Нартекс сыртындағы фресканың қалдықтары да сақталған, олар Неманич әулетінің шежіресін керемет бейнелейді. Олар 1208 және 1209 жылдарға жататын Мәриям шіркеуінің фрескаларымен байланысты. Студеница асханасының солтүстігінде 18 ғасырға жататын монастырь резиденциясы орналасқан, қазір ол мұражай болып жұмыс істейді және Студеница қазынасынан құнды экспонаттарды көрсетеді. Алайда, жиі соғыстар мен қарақшылықтар Студеница қазынасының жиын-қорының көлемін айтарлықтай азайтты.
The Virgin's Church is a domed single nave basilica. At its eastern end there is a three sided apse, while an extended narthex faces west; there are also vestibules on the north and the south. In the 1230s, a large exonarthex was added. The facades were built with slabs of white marble; inside, the church is revetted with tuff blocks. Externally, the Church harmoniously reconciles two architectural styles, the Romanesque and the Byzantine. The blending of these two styles eventually produced a particular style of architecture known as the Raška School. Northwest of the Church of the Virgin there is the church of saints Joachim and Anna, known after its founder King Milutin as the King's Church. The church was constructed in 1314, in the form of a compressed cross, with the exterior structure of an octagonal dome. It is built of stone and tuff, with plastered facades. The complex of the Studenica monastery includes the Church of St. Nicholas, a small single nave church frescoed inside with works from the 12th or possibly early 13th centuries. Between the Church of St. Nicholas and the King's Church are the foundations of the church dedicated to St. John the Baptist. West of the Virgin's Church, there is an old refectory made of rubble, built during the time of Archbishop Sava. Finally, on the western side of the monastery complex there is a bell tower, erected in the 13th century. There used to be a chapel inside; now, only fragments of frescoes can be seen there. Remains of fresco painting have also been numbered on the external part of the narthex, splendidly representing the Nemanjić dynasty genealogy. They obviously relate to the frescoes from the Virgin's Church which date back to 1208 1209. Northward from the Studenica refectory is the 18th century monastic residence, which now houses a museum and displays a number of the precious exhibits from the Studenica treasury. However, the frequent wars and plunders have considerably reduced the depository of the Studenica treasury.
Өнер
Студеница мүсіндемесінің көркем жетістіктері Бағушы Мәриям шіркеуінің төрт порталында, ең алдымен батыс порталында, нартекс пен экзонартекс арасындағы ішкі кеңісте толыққанды көрініс тапқан. Дөңгелек құрылыстың астындағы солтүстік қабырғасында көптеген шаршылы терезелер бар, олардың үстінде қорғасын тақтаға ойылған медальондар бейнеленген. Бұл медальондар сегіз фантастикалық жануарды көрсетеді – Бағушы Мәриямның қасиеттерінің символы. Сонымен қатар, екі розетка – құдайлық көзді білдіретін белгілер де бар. Шеберлер Студеницаға, әлдебір Адриатика аймағынан, мүмкін, Неманья сарайы болған Котор қаласынан келген болуы мүмкін. Олар батыс порталының барабаншасында серб әрпімен жазу қалдырған. Бағушы Мәриям шіркеуі 13 ғасырдың басында, яғни алғашқы онжылдықта суреттелген. Алғашқы фрескалардың бір бөлігі ғибадатхана аймағында, дөңгелек астында, батыс қабырғасында және негізгі залдың төменгі бөлігінде сақталған. Ең таңғажайып бейнелеу – 1209 жылы көк түс фонға салынған Крестке айдалу суреті, ол серб өнерінің ең маңызды жетістіктерінің бірі саналады. Оңтүстік қабырғасында «негізін қалаушылар композициясы» бейнеленген, онда Бағушы Мәриям Неманьяны (Симонды) шіркеудің моделімен бірге әділ соткер Иса Мәсіхке алып келеді. Нартекс 1569 жылы суреттелген. Бұл фрескалардың ішінде жоғарғы тізімдердегі Соңғы сот суреті және Неманьяның әйелі Ананың Анастасия монах ретіндегі портреті ерекше көзге түседі. Патша шіркеуіндегі ең ерте фрескалар Византия өнерінің аймақтағы ең жоғары деңгейін көрсетеді. Радославтың нартексіндегі және параклисиондағы фрескалар 1230 жылдарға жатады және негізгі шіркеудің кескіндеме стилімен тығыз байланысты. Солтүстік шіркеу, Әйгілі Николайға арналған, Хетомасия композициясын және Әйгілі Николайдың өмірінен алынған сюжеттерді қамтиды. Оңтүстік шіркеуде Неманья, Бірінші тәжді Стефан және король Радославтың әйелі Ананың портреттері сақталған. Нартекс қабырғасының солтүстік бөлігінде Сербия шіркеуінің үш көрнекті қайраткері бейнеленген – архиепископтар Сава, Арсений және Сава II (Радославтың інісі).
The artistic achievements of the sculpture of Studenica culminate in four portals of the Virgin's Church, primarily the west one, inside between the narthex and the exonarthex. On the north wall under the dome, there is a window made of many square panes with medallions carved on a leaden plaque which represent eight fantastic animals the symbols of the Virgin's virtues. There are also two rosettes denoting the Divine Eye. The masons came to Studenica most probably from the Adriatic region, perhaps from Kotor, where Nemanja used to have a palace. They left an inscription in Serbian lettering on the tympanum of the west portal. The Virgin's Church was painted in the first decade of the 13th century. The original frescoes have been partly preserved in the altar area, under the dome, on the west wall, and in the lower registers of the nave. The most splendid representation is that of the Crucifixion, painted on blue background in 1209, one of the paramount achievements in Serbian art. On the south wall there is the "founders' composition" which shows the Virgin taking Nemanja (Simon) with the church model to Jesus Christ as the Magistrate Impartial. The narthex was painted in 1569. Those frescoes include an exquisite representation of the Last Judgment in the upper registers and the portrait of Nemanja's wife Ana as the nun Anastasia. The earliest fresco painting in King's church marks the supreme achievement of Byzantine art in the region. The frescoes in Radoslav's narthex and the parecclesions originate from the 1230s and display a close relation to the painting style of the main church. The north chapel, dedicated to St. Nicholas, contains a composition of the Hetoimasia and a cycle dealing with the life of St. Nicholas. In the south chapel, one finds the portraits of Nemanja, Stefan the First Crowned and King Radoslav with his wife Ana. On the north wall of the narthex, three dignitaries of the Serbian Church are portrayed the archbishops Sava, Arsenije and Sava II (Radoslav's brother).