Кіріспе

Уэлланд өзені – Англияның шығысындағы, шамамен 105 шақырым (65 миль) ұзындығы бар жазық өзен. Ол Мидлендс аймағының бір бөлігін шығысқа қарай, Уошқа қарай кептіреді. Өзеннің бастауы Нортгемптонширдегі Сиббертофттағы Хоторп төбелерінде орналасқан, содан кейін Маркет-Харборо, Стэмфорд және Спольдингке қарай солтүстік-шығысқа қарай ағып, Фосдайк маңындағы Уошқа жетеді. Бұл Оңтүстік Голландия деп аталатын Фенс аймағынан өтетін маңызды су жолы және су тасқыны кезінде судың таралуына мүмкіндік беретін екі арнасы бар Фенланд өзендерінің бірі. Бұл арналардың арасында кеңінен орналасқан жағалаулар бар, олардың мақсаты – тасқын суларының таралуына кеңістік беру, ал теңіздің толынуы судың еркін ағуын болдырмау. Алайда, 1947 жылғы су тасқынынан кейін Спольдингтегі су тасқынын бақылау үшін Коронация каналы сияқты жаңа құрылыстар салынды, және су басқан жерлер енді тек жайылым ретінде ғана емес, егістік шаруашылығы үшін де пайдаланылуы мүмкін. Өзенде 1660 жылдары маңызды жақсартулар жасалды, оның ішінде Стэмфорд пен Маркет Дипинг арасында 10 шлюзбен жаңа канал қазылды, ал Маркет Дипингтен төменгі бөлігінде тағы екі шлюз салынды. Бұл канал бөлігі Стэмфорд каналы деп аталды және салынған кезде Ұлыбританиядағы шлюздері бар ең ұзын канал болды. Өзен XVII ғасырда жүзеге асырылған жерді кептіру схемалары үшін теңізге соңғы шығу жолын қамтамасыз етті, бірақ 1827 жылы Поде-Холде бумен жұмыс істейтін сорғы станциясы салынғанға дейін толыққанды нәтиже бермеді. Жоғары ағыстағы, соның ішінде Стэмфорд каналындағы кеме қатынасы 1863 жылы тоқтатылды, бірақ Спольдинг Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін белсенді порт болып қала берді. Қоршаған орта агенттігі өзеннің кеме жүруге жарамдылығын қадағалайды, ол Кроуландқа дейін жүзуге болады, ал Батыс Дипинг көпіріне дейін судың тереңдігі өте аз, онда бөгет пен құрылыстың қираған шлюзі одан әрі ілгерілеуге кедерілдіреді. Кеме жүрудің дәстүрлі бастапқы нүктесі – Стэмфордтағы Уорф-роуд. Төменгі өзенді басқару Дипинг Фенін кептірумен тығыз байланысты, және өзен Велланд және Дипингс ішкі сумен қамтамасыз ету жөніндегі кеңес үшін маңызды болып қала береді, олар үшін ол сорғыланған суды теңізге жеткізудің соңғы арнасы болып табылады. Өзендегі жануарлар дүниесі оның ұзындығы бойынша әр түрлі: жылдам ағыстар форельдің мекені, ал баяу төменгі ағыстарда шабақтар кездеседі. Сағалар және Фосдайк артындағы жазық жерлер су құстарын және көшпенді түрлерді тартады.

География

Велланд өзені, оның салаларымен бірге, 609 шаршы мильді (1,577 км2) алып жатқан өзен жүйесін құрайды. Осы аумақта 257 миль (414 км) су жолы "басты өзен" деп белгіленген, сондықтан оны Қоршаған орта агенттігі Велланд өзенінің су тасқынын басқару жоспары (CFMP) аясында су тасқынынан қорғау үшін басқарады. Осы жалпы ұзындықтың 14 милі (23 км) Спалдинг төменінде жатқан бөлігі тасқынды, теңіз жағалауындағы жерді су шаюдан қорғау үшін жағалаулық бекіткіштері бар, ал 56 милі (90 км) тұщы сулы, бірақ көтеріңкі емес жерлер арқылы өтеді, сондықтан олар дамбалармен қоршалған. Су жиналатын аумақтың 179 шаршы милі (464 км2) теңіз деңгейінен төмен жатыр, және осындай қорғаныс шаралары болмағанда, суға батып қалар еді. Өзен бассейні негізінен оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай созылады, сондай-ақ Батыс Глен және Шығыс Глен өзендері маңында солтүстікке қарай кеңейеді. Бассейннің геологиялық құрамы батыс жағында Лиас саздарынан, ал орталық бөлігінде Линкольнширдің әктастарынан тұрады, оның ішінде Глен аңғарлары да бар. Шығыс бөлігінің үштен бірі көбінесе аллювийлік топырақтардан тұрады, және осы бөлік су басуды болдырмау үшін жасанды сорғылауға тәуелді. Аудандағы жауын-шашын мөлшері жылына шамамен өте аз болатын 2-3 есеге дейін ауытқиды, ал қыс айларында жер тиімді түрде кептірілгендіктен, қоры аз, сондықтан жаз айларында аймақ құрғақшылыққа бейім. 3 км-ге дейін, кішкентай өзен Нортгемптоншир мен Лестершир арасындағы шекараны құрайды. Ол батысқа қарай ағып, содан кейін бұрылып, қазір конференц-орталыққа айналған Теддингворттағы Хоторп Холл аумағынан өтіп, Любенхэм арқылы Маркет-Харбороға қарай жалпы алғанда шығысқа қарай ағады. Торп Любенхэм Холлға баратын жолдардың бірі өзен арқылы 19 ғасырдың басында салынған тас көпірмен өтеді, бұл II санаттағы ескерткіш. Любенхэмнің шығысында өзен Олд Любенхэм Холлдан өтеді, ол 16 ғасырдың соңында салынған және 18 ғасырдың басында қайта жаңартылған H пішінді үйдің бөлігі. Король I Чарльз Насеби шайқасынан бұрын осы жерде болған деп есептеледі. Үш қанатты шаршы мойнақ үйді қоршап тұр, және бұл орын ежелгі ескерткіш ретінде тіркелген.

Маркет Харбороудан Стамфордқа дейін

Аудан шекарасы Market Harborough қаласының батыс жағындағы өзеннен шығып кетеді, себебі қала толығымен Лестерширде орналасқан, ал шығыс жағында қайтадан қосылады. Иордан өзені Велланд өзенімен бірігіп, Market Harborough қаласының орталығынан солтүстіске қарай, теміржол станциясына дейін ағады. Лэнгтон Брук және Стонтон Брук Уэлхэмге жақын, батыстан қосылады. Аудан шекарасы өзеннің салыстырмалы түрде түзу учаскелерінде бір жағынан екінші жағына бұрылып өтеді, бұл арнаның жасалма жолмен жасалғанын көрсетеді. 19-ғасырдың басында салынған төрт аркалы көпір Ashley және Medbourne жолдарын жалғастырады. Macmillan Way – ұзақ қашықтыққа созылған жаяу жол, ол Dorset-тегі Abbotsbury қаласынан Lincolnshire-тың Boston қаласына дейін өтеді. Medbourne Brook солтүстіктен қосылады, содан кейін өзен бұрынғы теміржолға жақындап, оңтүстіктен келген Stoke Albany Brook-пен бірігеді. Өзен теміржолдың оңтүстік жағында қалады, ал аудан шекарасы солтүстікке қарай иіліп өтеді, бірақ Bringhurst және Cottinghamға дейінгі жолдың жанында өзенге қайта қосылады. Велланд Корбидің солтүстігінде, Rockingham жанында, содан кейін Caldecott-тың оңтүстігіне қарай ағады, онда ол Northamptonshire және Rutland арасындағы аудан шекарасына айналады, ал Eyebrook су қоймасын құру үшін бөгет салынған Eye Brook солтүстіктен қосылады. Harringworth-тан өтетін өзен екі арнаға бөлінеді, ал аудан шекарасы кіші, солтүстік арнаны ұстап өтеді. Оны 1879 жылы аяқталған 82 кірпіш аркасы бар Welland виадугі кесіп өтеді, ол ойпаңның үстінен Oakham-Kettering желісін алып өтеді. Лондонға қала маңындағы желілерді тасымалдайтын виадукттерді есептемегенде, бұл Ұлыбританияда салынған ең ұзын теміржол виадугі болып табылады. Uppingham Brook Uppingham қаласынан шығысқа қарай ағып, солтүстік жағалауға қосылады, ал Jurassic Way ұзақ қашықтыққа созылған жаяу жолы Turtle Bridge арқылы өзенді кесіп өтеді. Бұл, мүмкін, 14-ғасырдан бастап салынған, бірақ 1793 жылы кеңейтілген, ал кейіннен парапет қосылған. Barrowden және Wakerley арасындағы жолда 18-ғасырда кеңейтілген бес сүйірт аркасы бар ортағасырлық көпір бар. Fineshade Brook оңтүстіктен ағып, Duddington маңындағы өзенге қосылады, онда 1664 жылы салынған ескі диірмен орналасқан. Өзенді 15-ғасырда салынған, бірақ 1919 жылы кеңейтілген төрт аркалы әк тас көпір кесіп өтеді. Ketton қаласындағы теміржол көпірінен өткеннен кейін өзеннің ағыны Chater өзенімен толығады. Аудан шекарасы Stamford қаласынан батысқа қарай өзеннен шығып кетеді, ал қаладан төмен өзен Lincolnshire және Cambridgeshire арасындағы шекараны құрайды. Stamford өзенді кесіп өтуге болатын ең төменгі нүкте болғандықтан, римдік Ermine Street осы жерде Велландты кесіп өткен. A16 жолы өзенді 1845 жылы Edward Browning жобалаған үш аркалы тас көпір арқылы кесіп өтеді. Оның астында Альберт көпірі тас тіректері бар темірден жасалған, ол 1881 жылдың шілде айында Stamford қалалық кеңесімен су тасқынынан жойылған бұрынғы көпірдің орнына салынған. Stamford-тан кейін өзен бенедиктиндік St Leonard's монастырының қираған жерлері мен қалдықтарынан өтеді. Hudd's Mill Stamford каналының өзеннен шыққан жерін көрсетеді. Қазіргі зауыт 1751 және 1771 жылдар аралығында салынған. Каналмен тең жерден өтетін Gwash өзені солтүстіктен қосылады, ал каналдың қалдықтары өзеннің солтүстік жағалауында орналасқан. Uffington қаласынан төменгі жерде аудан шекарасы өзеннің ескі ағысын ұстап өтеді, алдымен оңтүстікке Tallington қаласына, содан кейін солтүстікке қарай, ал негізгі ағысы қазір Maxey Cut арқылы Peakirk қаласына дейін ағады. Ескі жол екі өзеннен тұрады, олар Maxey Cut-тан ағып шығады және The Deepings қаласына дейін иіліп өтеді. Шығыс ағысы Lolham және Maxey диірмендеріне қуат берген, ал батыс ағысы 1700 жылға дейін салынған Tallington диірмені, West Deeping диірмені және 17-ғасырлық сулы дөңгелегін сақтап қалған Molecey диірмені үшін де солай істеді, ол 19 ғасырда Понселеттің жетілдірілген дизайнына өзгертілді және Lincolnshire-дегі осы типтегі жалғыз сақталған сулы дөңгелек. Market Deeping қаласының батыс шетінде екі өзен қосылады, сондай-ақ олар 1950 жылдардың басынан бері West Glen өзенінің бұрылған суларын тасыған Greatford Cut-пен бірігеді. Ал 18 ғасырда салынған көпір, мүмкін, келесі ғасырда қайта салынған, ол диірмен ағысынан өтеді. Таспен қапталған әктаспен салынған 19-ғасырдың басындағы тағы бір қос көпір солтүстік арнадан жолға көпір салады. Deeping Gate қаласындағы көпірде 1651 жыл көрсетілген, ол үш дөңгелек аркасы бар ІІ дәрежелі* тас құрылым. Deeping High және Deeping Low шлюздарының қалдықтарынан кейін ескі бағыт, Maxey Cut, South Drain және Folly River, сондай-ақ дренаж, кездесетін орын бар. Өзен осы нүктеден бастап ресми түрде кеме жүре алады. Бұрын жайылым ретінде пайдаланылған, себебі өзен судың теңізге ағып шығуына кедері келтіретін жағдайларда жерді су басуға рұқсат етілген. Өзеннің солтүстік және батыс жағы банктермен шектелген, ал оның оңтүстігінде және шығысында орналасқан New River – дренаждық канал да банктермен шектелген. Каналдар арасындағы жер Crowland High Wash, Crowland Fodder Lots және Cowbit Wash құрайды. Оңтүстік жағалау әртүрлі атаулармен аталады: Corporation Bank, Wash Bank және Barrier Bank. Бұл жайылымдар төтенше жағдайларда су басу үшін жоспарланған, бірақ Coronation су тасқынынан сақтау каналының құрылысы осы мақсатты ескірген.

Спэлдинг - Фосдайк көпірі

Өзен жағалауынан тыс жердің көп бөлігі теңіз тұздығынан тұрады, бұл Шпалдингтің гүл еңбегімен атақты болуына ыңғайлы. Гүлдерді коммерциялық мақсатта өсіру 1880 жылдары басталды, ал алғашқы ірі лала далаларын Сэм Калпин 1907 жылы енгізді. 1939 жылы өнімнің ең жоғары шағында гүлдік егістіктер болды, ал 3000 тонна гүл Спэлдинг теміржол станциясы арқылы экспортталды. 1965 жылы лала шамамен аумақта өсірілді, бірақ 1999 жылға қарай бұл көрсеткіш кеміп, ден қойылды. Сполдинг арқылы өтетін өзен ағысының көп бөлігі Коронация каналы арқылы бұрылады, ал қала Marsh Road шлюзімен және шығыс жағындағы теңіз шлюзімен қорғалады. Қаланың төменгі жағынан Дэйпинг Феннен сорғыланатын суды өзенге параллель жеткізетін Вернат дренажы арқылы жетеді және А16 көпірімен кесіп өтеді. Жақын жерде Pinchbeck Marsh сорғы станциясы орналасқан, онда Фен аймағында жерді кептіру үшін соңғы сәулелі двигатель және шүмек дөңгелегі сақталған. Ол 1833 жылы салынды және 1952 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін электр сорғыларымен ауыстырылды. Қазір Велланд және Дипингс ішкі дренаждық кеңесі мен Оңтүстік Голландия аудандық кеңесінің бірлескен күшімен құрылған жерді кептіру музейінің бөлігі болып табылады. Вернат дренажы өзенге қосылу үшін шлюз арқылы өтеді, ал Глен өзенінің кіреберісін қорғайтын шлюз кемелерге оның сағасынан шамамен 19 шақырым жоғарыдағы Тунг Эндке жетуге мүмкіндік береді. Sea Dike және Lords Drain үшін сорғы станциялары, сондай-ақ Risegate Eau және Five Towns дренаждық арналарының шығару орындалары бар, содан кейін Fosdyke маңындағы соңғы көпірге жетеді.

Фосдайк жуу

Фосдайк көпірінен өткеннен кейін өзен Моултон батпағына кіреді, онда оған Холбич өзені қосылады. Осы жерден өзен кең тұзды батпақтарға енеді, бұл «Фосдайк батпағы» деп аталады, ол The Wash-тың оңтүстік-батыс шетінде орналасқан. Мұнда тұзды батпақтар теңізден ажыратылмайды. Ескі ағылшын тілінде бұл сөз Weolud түрінде болған, және халықтық этимология немесе скандинавиялық әсерге байланысты орта ағылшын тіліне өзгеруі мүмкін. Велланд (Weolud) алғаш рет 921 жылғы англосаксон жылнамасында айтылған. Генрих III (1207–1272) тұсында Кроулендтен төменгі екі каналдың бірі, Спалдингке қарайтын канал, баржалардың өтуіне ыңғайлы болғаны туралы шағымдар түсті, бірақ Кроуленд аббаты оның жолын саз ағаштарын отырғызу арқылы кедергі келтіріп, тарытқан. Төртінші ғасырда Спалдинг өзенді тазарту және жөндеу жұмыстарын орындамағаны үшін айыпталды, бұл патшаның адал халқына зиян келтірді, бірақ ол бұл жерде таяздық болғандықтан, ол теңіздің бір бөлігі болғандықтан, жауапты емес деп мәлімдеді. Өзен Стемфордқа кеме қатынасын қамтамасыз ету үшін парламенттік актімен жақсартылған алғашқы өзендердің бірі болды. Акт 1571 жылы Елизавета I билік кезінде қабылданды және Стемфордтың өзен арқасында қалай гүлденгенін егжей-тегжейлі түсіндірді, сонымен қатар Стемфорд пен Дипинг арасында салынған диірмендер кеме жүруге жарамсыз болды, өйткені олар суды бұрды. Өзенді ескі арнамен немесе жаңа арнамен қалпына келтіруге рұқсат берілді, бірақ бұл нені білдіретіні нақты белгісіз. Акт шарттары бойынша ешқандай жұмыс жүргізілгенін көрсететін дәлел жоқ. Салынған кезде ол Ұлыбританиядағы құлыптары бар ең ұзын канал болды және ұн, сорт, көмір, ағаш және әктас тасымалдайтын баржалармен өте қарбалас болды. Маркет Дипинг, Дипинг Гейт және Дипинг Сент-Джеймс тұрғындары, сондай-ақ өзен бойындағы басқа ауылдар Елизавета I-ге петиция жолдап, өзеннің жағалаулары мен көрші Гленнің нашар күйде болғандықтан, батпақты құрғатуды сұрады. Олар Томас Ловеллге жұмысты жүктеуді ұсынды, ол оны 12 000 фунт стерлингке орындады, ал ол жұмыстың нәтижесінде қайта пайдаланған жерді алды. 1600 жылдардың басындағы тәртіпсіздіктер көптеген жұмыстардың жойылғанға дейін әкелді, бірақ 1632 жылы Бедфорд графы басқарған авантюристтер тобы Дипинг Фен, Саут Фен және Кроулендті құрғатуға рұқсат алды. Жұмысқа Велланд өзенін Дипинг Сент-Джеймстен Спалдингтен тысқарыға дейін тереңдету және кеңейту, сондай-ақ жақтан дренаждар салу кірді. Бұлардың ішінде Поде-Хольден Спалдингке дейін ағатын дренаж бар, ол әлі күнге дейін Вернат дренажы деп аталады, ол авантюристтердің бірі, сэр Филиберт Вернаттидің есімімен аталған. 1637 жылы аяқталғаны жарияланғанмен, тиімді дренаж 1827 жылы Поде-Холь сорғы станциясы салынғанға дейін күтуге тура келді. Кроулендте өзен екі арнаға бөлінетін, біреуі қазіргі өзеннің бағытын ұстанса, екіншісі ескі Оңтүстік Еаға қосылып, Уисбехке жақын Нене өзеніне жететін. 1662 жылы жазған Дагдейл Спалдинг каналын «өте баяу бағыт» деп сипаттады. Өзен енді Кроуленд арқылы ағып өтпейді, бірақ қала орталығындағы үшбұрышты Троица көпірі сақталған. Спалдинг өзенді жақсартулар жасалмас бұрын-ақ порты болған. Қала тұрғындары Генрих III билік кезінде өзенді жөндеуден бас тартты, өйткені олар бұл жерде ол теңіздің бір бөлігі деп мәлімдеді. Порт ретінде маңыздылығы өзенді жақсартулармен және Стемфорд каналымен артты, және ол кеден үйі болмаса да, 1695 жылға қарай кемежайлар мен қоймаларға келетін тауарлар үшін кеден қызметкерлері ретінде әрекет ететін түрлі лауазымды тұлғалар болды. Экспортқа сұлы, көмір тұқымы, рапс майы, тері және жүн кірді, ал импорттың көлемі әлдеқайда көп болды, соның ішінде тас, ағаш, көмір, азық-түлік, шыны және ара шамы. Экзотикалық импортқа француз және испан шараптары, сондай-ақ алғашқы импортталған шай, кофе және шоколад кірді.

Тереңдеу

1664 жылы Дипинг Фенді судан тазалау мәселесі тағы да қарастырылды, Дипинг Фен заңы Манчестер графына және басқаларға судан тазалау жұмыстары үшін жер берді. Олар өзен жағалауын күтіп ұстауға, Велланд пен Гленнің таза және еркін ағып кетуін қамтамасыз етуге, сондай-ақ Шығыс Дипингтен төмен өзеннің кез келген бөлігінде жүзу үшін төлем алынбауын қадағалауға міндеттелді. Шығыстардың жеткіліксіздігі және нашар ауа райы олардың міндетін аяқтауына кедергі келтірді. Олар алған жерді жалға беруге тырысты, бірақ көптеген жалдама алушылар дренаждың нашар күйіне байланысты жалға төлей алмады, бұл егін өнімділігін төмендетті. 1729 жылдың сәуір айында Дипинг Фен кәсіпкерлері капитан Джон Перриден хат алды, онда судан тазалауды жақсартудың жалғыз жолы өзеннің шығыстарын жақсарту екені және Сполдингте, Вернаттың дренажында және Сурфлиттегі Глен өзенінде су тазарту шлюздерін салуды ұсынды. Перри 1727 жылы Fens-тің Солтүстік деңгейі үшін ұсыныстарын жариялағанда инженерлік есептер стандартын белгілеген беделді инженер болды. Оның жоспарлары мақұлданды, ал кәсіпкерлер оған жұмысы үшін төлем ретінде жер беруді ұсынды. Ол жобаны қаржыландыру үшін жердің үштен бірін сатты және 1730 жылы жұмысты бастады. Велландтағы Каубит шлюзінде 2 метр ені бар алты қақпасы болды, олар жүзу дөңгелегіне қосылған тізбектермен басқарылды. Судың жоғары деңгейінде су Каубит-Вашқа, негізгі арнадан алыс орналасқан жағалаулар арасында қамалды. Шлюздің төменгі жағындағы өзен төсегі темір ұштармен жабдықталған ағаш роликтерді сүйреп босатылды. Су деңгейі төмендегенде шлюз қақпалары ашылды және ағын 5 шақырымдай жерге дейін шөгіндіні шығарып тастады. Шлюздің жанында өзенге кіруге мүмкіндік беретін кеме жүзу шлюзі салынды. Перри 1733 жылдың ақпанында қайтыс болды және Сполдинг шіркеуінің маңына жерленді. Бұл шлюз 1813 жылы Велланд комиссарларымен алынып тасталғанға дейін сақталды. Оның ұлы Джон Гранди 1748 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін басқаруды өз қолына алды және сол кезден бастап 1764 жылға дейін жағалауды жөндеуге шамамен 10 000 фунт стерлинг жұмсады. Ол Перридің шлюзін 1750 жылдан кейін қайта салды, оның есіктері биік болды және су тасқынының ағынынан жоғары қозғалмау үшін су тасқыны қақпаларымен жабдықталды, ал кеме жүзу шлюзі 1754 жылы қайта салынды. 1764 жылдан кейін Томас Хогард құрылыс жұмыстарының бақылаушысы болды, бірақ Гранди инженер-консультант ретінде жұмысын жалғастырды. Хогард Велланд пен Гленнің қосылған жерінен Уитэм өзенінің сағасына қарай Вайбертонға дейін жаңа арнаны кесуді ұсынды. 12 шақырымдық бұл кесудің соңында үлкен шлюз және кеме жүзу шлюзі орналасатын болды. Кәсіпкерлер Томас Тофилдтен екінші пікір сұрады, ол Сполдингтен Фосдайкке дейін 8 шақырымдық қысқа кесуді ұсынды. Олар Грандиден көмек сұрады, ол Фосдайкке дейін 2 шақырымдық кесуді және Вернаттың дренажының шығысын 4 шақырымға төмен жылжытуды ұсынды. 1774 жылы парламент актісі бойынша дренажды жақсарту жұмыстары жүргізілді, ал 1794 жылы Уайбертон кесуін бекітуге арналған акт қабылданды, бірақ жұмыс жүргізілмеді, ал Грандидің кесуі 1801 жылғы жаңа акт бойынша салынды. 1700 жылдардың соңында бірнеше көрнекті инженерлер Дипинг Фен және өзен шығысының проблемаларын қарастырды. Екі баяндама жасалды, біреуі Джордж Максвелл, екіншісі Эдвард Хейр, оған Уильям Джессоп және Джон Ренни көмектесті. Олар 1801 жылғы Дипинг Фен заңының негізі болды. Сполдингтің үстіндегі арна тереңдетілді, солтүстік жағалау нығайтылды, ал Солтүстік және Оңтүстік Дроу дренаждары кеңейтілді. Реннидің ұсыныстарының бірі - дренаждық сорғыларды қозғалтқан жел диірмендерін Поде-Холдегі бу сорғы станциясымен ауыстыру болды, бірақ бұл іске асырылмады. 1815 жылы Ренни мен Томас Пирдің, ал 1818 және 1820 жылдары Реннидің жеке баяндамаларынан кейін 1823 жылы заңмен бу қозғалтқыштарын орнатуға рұқсат берілді. 1801 жылғы акті бойынша тағайындалған сенімділер Дипинг Фенді басқаруды 1939 жылға дейін жалғастырды, содан кейін олар Дипинг Фен, Сполдинг және Пинчбек Ішкі Су Бұру Кеңесімен, кейіннен Велланд және Дипинг Ішкі Су Бұру Кеңесі болып қайта аталды.

Қателік

Бостон маңындағы Скалп қаласында Уитэм өзеніне қосылатын жаңа арна бойымен шығынды қайта бағыттау жоспарлары 1794 жылы мақұлданды, бірақ француз соғыстарынан туындаған қаржылық дағдарысқа байланысты сол кезде қаражат жинау мүмкін болмады. Жанартастардың салдарынан 1845 жылға қарай Фосдайк төменгі ағысындағы өзен төсегі шамамен 2 метрге төмендеді. 1867 жылы Велланд өзенінің шығын суларын басқару туралы заң қоршыларға тасқын судың әсерінен бұзылған қабырғаларды жөндеу үшін қаражат жинауға мүмкіндік берді. 1889 және 1890 жылдары жұмыс істеген, жұмыс басқарушысы мистер Харрисонның өнертабысы болған қазба машинасы пайдаланылды. Фулни шлюзі сол кезде жоғары ағыннан келген тасқынды тоқтату үшін салынды. 1960 және 1970 жылдары Стемфордтан жоғары өзеннің бірнеше бөліктері тіктелді және тереңдетілді, бұл ауыл шаруашылығы жерлерін су басу қаупін азайтуға бағытталған шара еді. Мұндай инженерлік жұмыстардың салдарынан туындаған орта және экологиялық мәселелерді шешу үшін 2010 жылы «Уэлланд Риверс Траст» акционерлік қоғамы мен қайырымдылық қоры құрылды. Олар өзенді жаңартуды әртүрлі ұйымдардың координациясы арқылы жүзеге асыруға тырысады, олар бірлесіп Велланд аңғарының серіктестігі деп аталады. Олар 2013 жылдың ақпанында өз ұсыныстарын баяндайтын маңызды құжатты жариялады және 2020 жылға дейін 36 жақсарту жобасын аяқтады.

Навигация

Стамфордқа дейінгі өзенді римдіктер кеме қатынасы үшін пайдаланған, себебі ол Кар Дайк жүйесінің бір бөлігі болған, Фендердің батыс жиегімен өтіп, қазіргі Фолли өзені жанында өзенмен қиылысқан. Канал арқылы Стамфордқа кеме қатынасы жақсартылды. Каналда қолданылған қайықтар шағын баржалар болды, ені шамамен 2 метр, 7-ден 14 тоннаға дейін жүк көтере алатын және әдетте төрт кемеден тұратын тізбектерде жұмыс істеді. Темір жол келгеннен кейін өзен саудасы төмендеді. Мидленд темір жолы 1846 жылы Питербороға жетті, ал 1848 жылы Стемфорд арқылы өтіп, Мелтон Моубрейге дейінгі желісін ашты. Өзеннің жоғарғы бөлігінде көмір тасымалдау тоқтатылды және шлюздер нашарлап қалды. 1863 жылдың сәуірінде барлық көлік тоқтатылды, ал Стэмфорд қалалық әкімдігі желіні аукционда сатуға тырысты, бірақ оның меншік құқығы даулы болғандықтан сәтті болмады. Өзеннің төменгі бөлігінде сауда баржалар мен кемелермен жүргізілді. 1800 жылдардың басында сауда өскен сайын, өзен бір уақытта лайланып бастады. 1800 жыл шамасында 60 тонна жүк тасымалдайтын кемелер Спальдинг портына жете алды; алайда, 1820 жылдары өзеннің лайлануы нашарлағандықтан, кемелерге әрқайсысына 40 тоннадан астам жүк тиеуге болмады. Сауда тізілімдері көрсеткендей, 1829 жылы кемелер Spalding-тен және Spalding-ке 20 000 тоннадан астам жүк тасыған, ал 1835 жылы бұл көрсеткіш 34 000 тоннадан асып түсті. Саудагерлер үлкен кемелерге қызмет көрсетуді талап етті, ал 1837 жылы Парламент актісі бойынша жасалған кейінгі жақсартулар нәтижесінде 120 тоннаға дейінгі баржалар мен шлюптер портты пайдалана алды. Өзен дренаж үшін күтілгендіктен, темір жолға қарамастан, кейбір сауда жалғасты, ал 1888 жылы 11 690 тонна үшін 478 фунт стерлинг алынды. Spalding газ зауытына көмір 1900 жылдардың басына дейін қайықпен жеткізілді, ал соңғы тұрақты сауда Spalding-тен Fosdyke-ке жүгері, сабан және шөп тасымалдау болды, онда жүк үлкен кемелерге ауыстырылды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін барлық коммерциялық тасымалдау тоқтатылды. 2005 жылдың шілдесінде Spalding-те су такси қызметі іске қосылды. Оның маршруты Spalding-тің Бас көшесінен өзен бойымен жоғары қарай, Коронация каналына бұрылып, Springfields Outlet Shopping & Festival Gardens-қа және кері бағытта жүреді. 2 метр сусымалылығы бар кемелер әлі де таяз суда сағаға дейін жүре алады және Fulney шлюзына дейін ішкі жағалауға жете алады. Олар шлюзден тек су деңгейі жоғары болғанда ғана өте алады, ол 1 метр сусымалылығы бар қайықтарды қабылдай алады. Өзен ресми түрде Фолли өзенінің қосылған жеріне дейін кеме жүруге жарамды, бірақ бұл бөлімде рұқсат етілген қайықтың ұзындығы 35 фут (11 м) құрайды, бұл шлюздің өлшемдерінен әлдеқайда аз. Spalding-тен төмен, бас биіктігіне шектеулер болмады, бұл шағын жағалау кемелеріне қалаға жетуге мүмкіндік берді. Fosdyke-тегі көпір 1870 жылғы Fosdyke Bridge Act-інің талаптарына сәйкес айналмалы көпір болды. Мұндай көліктің тоқтауы оны 5 метрлік бас биіктігі бар тұрақты көпірмен алмастыруға мүмкіндік берді, бірақ бастапқы актінің өкілеттіктері күшін жойды және 1987 жылы Fosdyke порты туралы акті қабылдалды. Fosdyke-тегі пайдасыз кемежайлар яхталар және басқа да демалыс кемелері үшін тұрақтарды ұсыну үшін жаңартылды. Өзенді қазір Stamford мен Fosdyke көпірінің астындағы бөлікте Қоршаған орта агенттігі басқарады, оны пайдалану үшін лицензия қажет. Одан Wash-қа дейін оны Fosdyke порты басқармасы басқарады.

Жабайы табиғат

Өзеннің жоғарғы ағысында жабайы қоңыр форель және сирек кездесетін көк балық мекендейді. Стамфорд маңындағы ортаңғы ағысында шұбар, ақбалық, зандер, ротан, брейм, руд, руф, гуджон және Spalding маңындағы төменгі ағысында қоныстанған. Велленд өзендері сенімі, жабайы форель сенімі және Қоршаған ортаны қорғау агенттігі арасындағы ынтымақтастық нәтижесінде тас пандус салынды, бұл көшпенді теңіз форелінің Maxey Cut бөгетінен өтуына мүмкіндік берді, ол бөгетке тосқауыл болған. Пандустың құрылысына 300 тоннаға жуық тас, ал үстіңгі қабатына 50 тонна ұсақ материал қолданылды. Ұсақ материал судың пандус арқылы емес, үстінен ағуына ықпал етеді. Бұл пандус жас алабұқалардың өзеннің жоғарғы ағысына көшуіне де мүмкіндік береді және тас алабұқа мен бұқа балықтарына орта жасайды. Көптеген аққулар мен қаздар Crowland маңындағы өзенді және теңізге дейін пайдаланады. Олардың кішірек популяцияларын Stamford Meadows маңында және одан жоғарыда көруге болады. 2015 жылы сұр иттік теңіз жануары Wash-тан өзенге жол тауып, Deeping St James-тегі өзен жағасындағы бақтарда бірнеше апта ұйықтады. Иттік теңіз жануары ақырында теңізге қайтып бара жатқанда Spalding-те өзеннен төмен қарай көрінді. Fosdyke көпірінен төменгі өзеннің оң жағалауында Линкольншир табиғат қоры 1981 жылы жағалауды көтеру үшін топырақ қазылған жерде Moulton Marsh табиғат қорығын құрды. Ортаны қамтамасыз ету үшін кең жапырақты орман, бірнеше тұзды лагуналар және жағалаудағы су толып кетуден пайда болған жерлер, сондай-ақ тұзды батпақтар бар. Кішкентай шағала және су рельсі сияқты әртүрлі құстарды көруге болады, олар лагуналарда қыстайды, ал шалшықты ойпаздар мен лайлы жағалаулар қарапайым қызылша мен ақ қанатымен келеді. Өзен сағасы мен River Witham арасындағы кең тұзды батпақ жазда қарақұмық, еуразиялық сойқышы және қамыс балықтары үшін көбейетін орынды қамтамасыз етеді, ал қыста еуразиялық жабайы құс, қарақұмық, қарақұмық және қарақұмық қоныстанады. Құс аулаушы құстар, мысалы, құс аулаушы құстар мен мерлиндер, құс аулаушы құстар мен құс аулаушы құстармен қоректенеді, ал лайлы жағалауларда құс аулаушы құстар, еуразиялық құс аулаушы құстар және ұзын тұмсықты құс тіршілік етеді. Линкольншир табиғат қорының мұндағы қорығы RSPB Frampton Marsh-қа жақын орналасқан, ол құстарды қорғау үшін Корольдік қоғам басқаратын қорық.

Су сапасы

Қоршаған орта агенттігі Англиядағы өзен жүйелерінің су сапасын өлшейді. Әрқайсысына жалпы экологиялық жағдай беріледі, ол бес деңгейдің бірі болуы мүмкін: жоғары, жақсы, орташа, нашар және өте нашар. Бұл жағдайды анықтау үшін бірнеше компоненттер қолданылады, соның ішінде омыртқасыздардың, гүлді өсімдіктердің және балықтардың саны мен түрлеріне қарайтын биологиялық жағдай. Химиялық жағдай, әртүрлі химиялық заттардың концентрациясын белгілі қауіпсіз деңгейлермен салыстыратын, жақсы немесе қанағаттандырмайтын деп бағаланады. Велланд өзенінің су сапасы 2019 жылы төмендегідей болды.

Бөлім Экологиялық жағдайы Химиялық жағдайы Ұзындығы Су алабы Арнасы
9,7 миля (16 км) 20,62 шаршы миля (53 км²)
3,8 миля (6 км) 6,36 шаршы миля (16 км²)
33,1 миля (53 км) 48,69 шаршы миля (126 км²)
11,1 миля (18 км) 7,31 шаршы миля (19 км²)
20,7 миля (33 км) 27,49 шаршы миля (71 км²)

Ұлыбританиядағы көптеген өзендер сияқты, 2019 жылы полибромды дифенил эфирлері (PBDE) және сынап қосылыстарының анықталуына байланысты химиялық жағдай жақсыдан қанағаттандырмайтынға дейін өзгерді, бұлардың ешқайсысы бұрын бағалауға қосылмаған еді.