Кіріспе

Термин "сиректік" көбінесе қолмен берілістің ауысу рычагын білдіреді, ал автоматты берілісте осыған ұқсас рычаг берілісті таңдаушы ретінде белгілі. Әдетте, қозғалтқышты қозғалтқыш пен доңғалақтардан ажырату үшін сол аяқпен тұтқаның педалін басып, беріктікті ауыстыру үшін берік құрал қолданылады. Автоматты беріліс құралдары, соның ішінде гидравликалық (торекті конвертер) автоматты берілістер, автоматты қолмен және ескі жартылай автоматты берілістер (айрықша клатчсыз қолмен), мысалы VW Autostick, және үздіксіз өзгермелі берілістер бар, физикалық клатч педалін қажет етпейді.

Баламалық позициялар

Гейрлі таяқшалар көбінесе көліктің алдыңғы орындықтарының арасында, орталық консольда (кейде тіпті панельдің жоғары жағында), беріліс туннелінде (қате консоль ауыстырғышы деп аталады, өйткені еден ауыстырғышы механизмі беріліс туннеліне артқы немесе алдыңғы дөңгелекті көлікпен пайдаланылғанда ауыстырғышты жабу үшін орталық консольмен бұралған) немесе тікелей еденде кездеседі. Кейбір көліктерде бағаналы ауысу бар, онда рычаг төрт жылдамдықты қолмен басқарушы коробкасы бар көліктерде, мысалы 1950 жылдардағы Мерседес Бенц автомобильдері мен барлық екі соққылы Трабанттар, бұл шын мәнінде буыны бар коробкаға қосылған қолмен басқарушы рычаг. Автоматты беріліс машиналарында рычаг көбірек беріліс селекторы сияқты жұмыс істейді, ал заманауи машиналарда оның сыммен ауысу принципіне байланысты ауысу байланысы болуы қажет емес. Оның қосымша артықшылығы - толық ені бар орындық типіндегі алдыңғы орындыққа мүмкіндік беру (бірақ кейбір модельдерде ол құмыралы орындықтар ретінде опция ретінде бар). Ол сол кезден бастап пайдадан шығып кетті, бірақ оны Солтүстік Америка нарығында әлі де кеңінен табуға болады. жүк көліктері, фургондар, апаттық көліктер (құқық қорғау және EMS қосалқы ауыстырғышы сақталады, онда еден ауыстырғышы ұялы деректер терминалы мен 2 жолдық радионы орнатудан кейін мүмкін емес), және Ford Crown Victoria сияқты "толық өлшемді" АҚШ седандары. Диаморталық ауыстырғыштар кейбір француз модельдерінде, мысалы Citroën 2CV және Renault 4 -те кең таралған. Bentley Mark VI және Riley Pathfinder екеуінің де жылдамдық бергіші оң жақ жүргізуші орындығының оң жағында, жүргізушінің есігінің жанында болды, бұл британдық көліктер үшін қол тежегіші бар екені белгісіз. (Сол жақтан басқару үлгілері бағананы ауыстырды.) Кейбір заманауи спорттық көліктерде беріліс рычагтары "падалдармен" толықтай алмастырылған, олар әдетте электрлік қосқыштармен (диодтық коробкаға механикалық қосылудың орнына) жұмыс істейтін, руль бағанасының екі жағына орнатылған, онда бірі жоғары, екіншісі төмен жылдамдықты көтереді. Формула 1 автомобильдері "падульдерді" (алып тасталатын) рульдің өзіне орнатудың қазіргі практикасына дейін диірменнің артында диірменнің артында жасыратын.

Гректер мен қосқыштар

Біршама түрде беріліс түймесі, ауыстырғыш түймесі, беріліс түймесі немесе таяқ ауыстырғыш түймесі деп аталатын түймешік, беріліс таяғының тұтқасын құрайды. Әдетте, беріліс қосқышы берілісті таңдау жүйесінің ауысу үлгісінің диаграммасын, яғни берілісті таңдағанда беріліс таяғын жылжыту керек орындарды қамтиды. Кейбір ескі қолмен берілісті көліктерде, кнопкаға үстеме жылдамдықты қосу үшін ауыстырғыш қосылуы мүмкін; кейбір автоматты берілісті көліктерде ол спорттық режим сияқты арнайы режимді қосу немесе үстеме жылдамдықты ажырату үшін ауыстырғыш қосылуы мүмкін. Жоғарыда аталған екі түрдегі де қосқыш консольда немесе оның орнына руль бағанасының тұғырларында болуы мүмкін. Руль бағанасындағы қолмен ауыстыратын құрылғылар, егер тек үш жылдамдықты алға тартса, әдетте ағашта үш деп аталады, ал еденде төрт жылдамдықты алға тартқан едендегі ауыстыратын құрылғылар еденде төрт деп аталады. Егер бұл берілістердің ең төменгісі, әдеттегі 1-ші берілістерге қарағанда әлдеқайда төмен қатынаста орнатылса, оны әжелік берілістер деп атайды. Машинаны шүмекпен қосқанда іске қосу машинаны алға немесе артқа қарай қозғалтуға әкеледі, өйткені стартерлік қозғалтқыш өзі бүкіл көлікті қозғауға жеткілікті айналым моментін береді; бұл өте қауіпті болуы мүмкін, әсіресе егер тұрақ тежегіш берік қолданылмаса және стартер мен қозғалтқыш жүйесіне зиян келтіруі мүмкін. Сондықтан жаңадан көлік жүргізушілерді машинаны іске қосу алдында қолмен басқарудағы беріліс қорапшасының қосқышын бір жақтан екінші жаққа сілтеуге үйретеді. Сол себепті заманауи көліктер стартер іске қосылғанға дейін ілеспе педальді басып тұруды талап етеді (кейбір заманауи көліктерде ілеспеді іске қосу талабын іске қосу кезінде басып тұрғанда, сирек жағдайларда машинаны іске қосу кезінде қажет болатын батырма бар). Соңғы тәжірибе өте суық жағдайларда немесе әлсіз батареяда пайдалы, өйткені стартерлік қозғалтқыш суық және қатты сірке майға толы беріліс қорабын айналдырудан аулақ болады. Көптеген автоматты беріліс құралдары беріліс жүйесінің таңдауын қозғалтқыштың және жолдың жылдамдығына байланысты өзгертетін, мысалы, "спорттық" немесе "экономикалық" режимдерде өзгертетін, яғни жоғарыға ауысу алдында минутына жоғары және төмен айналымға мүмкіндік беретін қосымша басқару элементтеріне ие. Кейбір арнайы көліктердегі өзге функцияларды басқару құралдары беріліс таяғында болады. Land Rover Freelander компаниясының Hill Descent Control жүйесіне арналған батырманы енгізді, ол тежегіштерді тік түсетін төменгі коробканың функциясын симуляциялау үшін қолданады.

Қосалқы беріліс рычагтары

Дәстүрлі төрт дөңгелекті көліктерде төмен коэффициентті беріліс қорабы (қаты жерлерінде қолданылады), беріліс корпусы (екінші және төрт дөңгелекті қозғалтқыштар арасында ауысады) немесе дифференциалдық бұғаттамалар үшін бір немесе бірнеше қосымша "ауысу рычагтары" бар. Кейбір заманауи дәстүрлі көліктер төменгі коэффициентті беріліс қорабы мен беріліс қорабын бір рычагқа біріктіреді, 3 позициясы бар: 2H (стандартты жоғары коэффициентті беріліс қорабында 2 дөңгелекті қозғалыс үшін); 4H (стандартты жоғары коэффициентті беріліс қорабында 4 дөңгелекті қозғалыс үшін); және 4L (төмен коэффициентті беріліс қорабында 4 дөңгелекті қозғалыс үшін).

Жылжымалы үлгі

Үлгілі қолмен берілісті машинада бірінші беріліс сол жақта және алға орналасқан. Көптеген жүк көліктерінде және кейбір спорттық көліктерде ол сол жаққа және артқа қарай "ит аяғы" күйінде болады. Әдетте таяқты орталық орнына қайтару үшін пружиналық жүктеме бар. Артқа бұру жиілігі кездейсоқ қосылуды болдырмау үшін ең жақсы орынға орналастырылады.

Қолмен беріліс

Мысалы, бес алға берілісі бар әдеттегі қолмен берілетін көлік құралында жеті мүмкін болатын орын болады: бес алға берілісі, кері берілісі және орталық "нейтральді" орын. Кейбір көліктерде артқа қайтпау үшін арнайы батырма бар. Басқалары артқа тарту үшін рычагты көтеруді (мысалы, Nissan), төмен қысуды (мысалы, Volkswagen) немесе қосымша күшпен қозғалуын (мысалы, BMW) талап етеді. Бесінші жылдамдықтан төмен кері қозғалтқышта механикалық бұғаттауыш болуы мүмкін, ол теріс бағыттағыдан басқа кері қозғалтқышты таңдауға кедергі келтіреді, осылайша алты жылдамдықты беріліспен жұмыс істейтін жүргізуші алтыншы жылдамдықты таңдауға тырысқанда кері қозғалтқышты қосуға кедергі келтіреді. Кейбір беріліс құралдарында, егер көлік қозғалтқыштың максималды айналым жылдамдығын асырауға жеткілікті жылдамдықпен қозғалса, бірінші және кейде екінші берілісті таңдауға кедергі келтіретін электрондық түрде басқарылатын қателерді болдырмайтын қорғау жүйесі бар. + Қолмен берілістің жалпы ауысу үлгілері Қалыптасу сипаттамасы Бұл ауысу үлгісі бес жылдамдықты ауысу үлгісі болып табылады. Бұл схема өте интуитивті, өйткені ол сол жақ жоғарғы жағынан басталып, солдан оңға қарай, жоғарыдан төменге қарай, реттіліктің соңында кері және машинаның артқы жағына қарай жұмыс істейді. Бұл ауысу үлгісі Saab, BMW, кейбір Audis, Eagles, Volvos, Volkswagens, Škodas, Opels, Hyundais, Renaults, кейбір дизельді Ford, Holden / Vauxhalls және басқаларда кездесетін тағы бір бес жылдамдықты ауысу үлгісі. Кері берісті таңдау артқа берісті көлік қозғалыста болған кезде кездейсоқ таңдап алудан, трансмиссияға апатты зақым келтіруден аулақ болу үшін жасалады. Бұл ауысу үлгісі, кейде ит аяғы ауысу үлгісі деп аталады, көптеген жарыс машиналарында және үш жылдамдықты беріліспен ескі жол көліктерінде қолданылады. Атауы бірінші және екінші берілістер арасындағы жоғары және жоғары жолдан алынған. Оның қолданылуы жарыс машиналарында және спорттық машиналарда жиі кездеседі, бірақ алты жылдамдықты және ретті беріліс қораптары кең тарағандықтан азайып келеді. Бірінші берілістің ит аяғы арқылы өтуі пайдалы, өйткені бірінші берілісі дәстүрлі түрде тек көлікті қозғалтуға арналған, сондықтан екінші және үшінші берілістерді бір-біріне қарай және бір-біріне қарай туралауға мүмкіндік береді, бұл екеуінің арасында ауысуды жеңілдетеді. Жарыс редукторларының көпшілігі синхроматтан тыс болғандықтан, бірінші редуктордан екінші редукторға ауысуда айтарлықтай кідіріс болмайды. Бұл беріліс үлгісі сондай-ақ кейбір ауыр көліктерде, мысалы, жүк көліктері мен тракторларда кездеседі, онда бірінші беріліс экстремалды тұрып басу жағдайында пайдалану үшін өте төмен қатынас болып табылады және қалыпты жүргізуде аз қолданылады. Бұл ауысу үлгісі алты жылдамдықты берілістің типтік үлгісі болып табылады. Бір ауқымда берілетін берілістерде алты жылдамдық ең көп кездеседі, алайда көптеген жартылай жүк көліктері мен басқа да ірі коммерциялық көліктерде 8, 16 немесе тіпті 20 жылдамдықты қолмен берілетін берілістер бар, бұл көп ауқымда берілетін беріліс қораптарына байланысты мүмкін болады. Мұндай жағдайда, кері қозғалыс "H" сыртында, ауысу жолымен орналастырылады, кері қозғалыс таңдалған кезде ауысу буралының жүргізушінің кеңістігіне (сол жақтан қозғалатын көліктерде) тым алыс енуін болдырмау үшін. Автомобильдерде жылдамдықтардың жоғары саны сирек кездеседі, бірақ мысалдар бар, мысалы, Porsche 911, ол жеті жылдамдықты қолмен беріліспен жабдықталған (2019 жылғы модельден бастап 8 жылдамдықты PDK берілісі де бар; классикалық Porsche 911-де тек 5 жылдамдықты қолмен беріліс бар). 4 жылдамдықты машина үшін ауысу үлгісі. Сондай-ақ, бағана ауысуында кездеседі (Citroën DS / ID және Peugeot 404 1967 жылдың қыркүйегінен бастап). 3 жылдамдықты машина үшін ауысу үлгісі. 4 жылдамдықты колонналы ауыстырғыштың ауысу үлгісі. 1967 жылдың қыркүйегіне дейін Peugeot 403 және 404 автомобильдерінде осылай табылған.

Электрондық беріліс ауыстырғыштар

Компьютерлік басқарумен (әсіресе автоматты құрылғыларда) өрістейтін (немесе, дұрыс айтқанда, өрістен ауыстыратын) берілістер пайда болған кезде, берілістерді автоматты түрде беріліске қосудың қажеті жоқ, сондықтан оларды әлдеқайда кішірейтуге болады, өйткені қашықтан басқару механизмдері немесе күрделі блоктау құрылғылары қажет емес. Бұл дизайнерлерге тетікті толықтай батырмамен, айналымдық тұтқалармен (қазіргі Jaguar, Land Rover және Ford модельдері бұған жақсы мысалдар) немесе орталық консольдағы шағын тетікті ауыстыруға мүмкіндік берді. Бұл кейбір Ауди, BMW және Линкольн Континенталда байқалады. Жапондықтардың саусақ ауыстырып отыруы тағы бір мысал. Бұл 1950-ші жылдары Chrysler PowerFlite басқыш және Packard Touchbutton Ultramatic қолданған әдістің қайта жаңғыруы.

Арнайы қосқыштар

Жылжымалы қосқышты, сондай-ақ жылдамдықты ауыстыратын қосқышты, жылдамдықты ауыстыратын қосқышты және таяқшаны ауыстыратын қосқышты деп те атайды. Көптеген материалдан жасалған, қарапайым пластмассадан бастап платинаға дейін, ол көптеген пішіндер мен өлшемдер мен салмақтарда болады. OEM ауысу түймешіктері әдетте шар тәрізді, жиі айналым таяғына бекітілген шахмат пешонына ұқсайды. Қозғалтқыштың басты функциясы - жүргізуші мен басқарушының арасындағы эргономикалық интерфейс. Гейрлі таяқша, атауынан көрінетіндей, көбінесе тек алюминийден немесе болаттан жасалған немесе құйылған таяқша, оның ұшында ауыстырғыш пернесі бар немесе жоқ. Соңғы жылдары өндірушілер арзан пластиктен алмазбен қапталған ақ алтынға дейін тұтынушыға қол жетімді ауысу қосқыштарының түрлерін көбейтті.