Кіріспе
1980 және 1990 жылдардағы есірткі эпидемиясы Крэк эпидемиясы - 1980 жылдар мен 1990 жылдардың басында АҚШ-тың ірі қалаларында крек-кокаинді қолданудың өсуі. Бұл бірқатар әлеуметтік салдарға әкелді, мысалы, Американың ішкі қалаларындағы қылмыстың және зорлық-зомбылықтың өсуі, қылмысқа қатысты қатаң саясат түрінде кері әсер ету және қамауға алу деңгейінің үлкен өсуі.
The crack epidemic was a surge of crack cocaine use in major cities across the United States throughout the entirety of the 1980s and the early 1990s. This resulted in a number of social consequences, such as increasing crime and violence in American inner city neighborhoods, a resulting backlash in the form of tough on crime policies, and a massive spike in incarceration rates.
Креккокаин
1980 жылдардың басында Кокаиннің көпшілігі АҚШ-қа жеткізіліп, Майамиге келіп түседі, және Колумбиядан бастау алады, Багам аралдары арқылы саудаланады. Көп ұзамай осы аралдарда кокаин ұнтағының мол болуы бағаның 80 пайызға төмендеуіне себеп болды. Мақалада айтылғандай, фри-баз Лос-Анджелестің музыка индустриясына "ең күшті енуді" жасады және осы уақытта, 1980 жылы, ұқсас крек түрі жаңадан басталды (және бірнеше жылдан кейін басым болып, Шығыс жағалауға және басқа жерлерге көшуі керек). Мақалада 1974 жылы басталған кокаинді темекіге тарту үшін тазартудың ертедегі еркін негізді әдісі мен жаңа, бірақ ұқсас кректі өндіру процесі сипатталған. Фрибазаны кокаинді пісіру содасы мен сумен араластырып, содан кейін негізді тұзды шығарып, аммиакпен "босатқан" пайдаланушылар жасаған. Бұл төмен балқу нүктесіне жетеді және от жағу құрылғысымен қыздырылған кезде булар жұтылады (бірақ зат қауіпті тұтанғыш). 1980 жылы дилерлер аз тұншықты, бірақ ұқсас процесті әзірледі, онда көшедегі кокаин су мен пісіру содасының ерітіндісінде ерітіліп, содан кейін "жарылу тастары" болып кептіріледі. Тас қызған кезде, сыңғырлаған дыбыс шығады, осылайша зат өз атын алды. Тек 1985 жылы "Нью-Йорк Таймс" газетінде "Кокаиннің жаңа, тазартылған түрі, пайдаланудың өсуімен, үрей туғызады" деген тақырыпта Бронкстегі, Нью-Йорктегі кректі пайдалану туралы мақала жарияланғанда, бір жыл ішінде мыңнан астам баспасөз мақалалары жарияланды. Бастапқыда кректің тазалығы көшедегі ұнтақтан жоғары болды. 1984 жылы көшеде кокаин ұнтағы 100 долларға (90 долларға тең) орташа тазалығы 55 пайыз болатын (соңғы жылдары шамамен 100 долларға тең), ал крек 80 пайыз тазалығымен сол бағаға сатылатын. 1985 жылы кокаинге байланысты ауруханадағы төтенше жағдай 12 пайызға, 23 500-ден 26 300-ге дейін көбейді. 1986 жылы мұндай оқиғалар 110 пайызға, 26300-ден 55200-ге дейін өсті. 1984-1987 жылдар аралығында кокаинге қатысты оқиғалар 94 мыңға дейін өсті. 1987 жылы Крэк Колумбия округінде және АҚШ-тың төрт штатынан басқа барлық штаттарында қол жетімді болды.
Өңір бойынша әсері
Роланд Фрайер, Стивен Левитт және Кевин Мерфи жүргізген зерттеуде кокаинге байланысты тұтқындалу, өлім-жітім және есірткі рейстері туралы ақпарат, сондай-ақ АҚШ-тағы төменгі туу деңгейі мен бұқаралық ақпарат құралдарының қамтылуы туралы ақпараттан пайдаланып, крек индексі есептелді. Крэк индексі кокаинге қатысты оқиғалардың пайыздық көрсеткішіне негізделген. 1985 жылға дейін крек - бұл мүлдем белгісіз есірткі. Бұл индексті пайдаланудың алғашқы күні 1985 жылға дейінгі көрсеткіштердің нөлдік екенін біле отырып, индексті бағалауға және пайдалануға мүмкіндік береді. Бұл индекс АҚШ-тың солтүстік-шығысында крек эпидемиясының ең көп әсер еткенін көрсетті. АҚШ-тың ең жоғары крек индексі бар қалалары Нью-Йорк (әсіресе қаланың Вашингтон Хайтс маңы), Ньюарк және Филадельфия болды. Фрайер, Левитт және Мерфи қолданған индекс АҚШ-та крек-кокаиннің әсерін зерттеген зерттеуде қолданылды. Халық саны 350 000-нан асатын қалаларда крек-кокаиннің таралуы 350 000-нан аз халық тұратын қалаларға қарағанда екі есе көп. Бұл көрсеткіштер қалаларда крек-кокаиннің көп қолданылатынын көрсетеді. Қала тұрғындары көп орналасқан штаттар мен аймақтарда жағдай анағұрлым жоғары, ал ауыл тұрғындары аз. Мэриленд, Нью-Йорк және Нью-Мексико штаттарында крек-кокаинді тұтынудың ең көп көрсеткіші, ал Айдахо, Миннесота және Вермонт штаттарында крек-кокаинді тұтынудың ең аз көрсеткіші бар.
Африкалық америкалық қауымдарға әсері
Африкалық америкалық отбасылар негізінен төмен табысты ішкі қалалар аудандарында орналасқан. Бұл афроамерикалық қауымдастықтарға басқаларға қарағанда көбірек әсер етуіне әкелді. 1984-1989 жылдар аралығында 14 - 17 жас аралығындағы қара нәсілді еркектер арасында адам өлтіру саны екі еседен астамға өсті, ал 18 - 24 жас аралығындағы қара нәсілді еркектер арасында адам өлтіру саны шамамен екі есеге өсті. Осы кезеңде қара нәрестелер арасында құрсақ өлім-жітімі, салмағы аз сәбилер, қару-жарақ ұстаған адамдар және асыраушы отбасында тәрбиеленетін балалар саны 20-100% өсті. 2018 жылғы зерттеулер көрсеткендей, крек эпидемиясы қылмысқа ұзақ мерзімді әсер етеді, эпидемия басталғаннан кейін көп ұзамай қара нәсілді ерлердің өлтіру деңгейінің екі есеге көбеюіне ықпал етеді, ал 17 жылдан кейін қылмыстар деңгейі 70 пайызға жоғары болды. Газетте 2000 жылы болған кісі өлтірулердің сегіз пайызы крек нарығының пайда болуының ұзақ мерзімді әсерінен туындаған және жас қара еркектер үшін адам өлтірудің жоғары деңгейі қара және ақ еркектер арасындағы өмір сүру ұзақтығының айырмашылығының маңызды бөлігін түсіндіре алады деп есептейді. "Кракты сату үшін қажетті біліктілік деңгейі төмен және бастапқы ресурстарды жұмсаудың аздығының нәтижесінде, жастардың, қала ішіндегі крек сатушылардың жаппай армиясы өздерінің экономикалық инвестициясын қорғауға тырысқанда жүйелі зорлық-зомбылық өркендеді". Есірткі белгілі бір қоғамда қалыптасқаннан кейін, оның өмір сүруіне ең қолайлы экономикалық орта сол қаладағы әлеуметтік ыдырауға себеп болды.
Жазалаудағы айырмашылықтар
1986 жылы АҚШ Конгресі 100-1 теңдікпен құрғақ кокаинге қатысты жазалармен салыстырғанда, крекке иелік ету немесе оны сату үшін жазалау айырмашылығын жасайтын заңдарды қабылдады. Бұл заңдар афроамерикалықтар мен басқа да нәсілдік азшылықтарға қатысты дискриминация ретінде кеңінен сынға алынды, өйткені олар құрғақ кокаинге қарағанда кректі көбірек қолданады. Бұл 100:1 арақатынас 1986 жылы федералды заңмен бекітілді. Федералды соттың 5 грамм крек-кокаин ұстағаны үшін айыпталған адамдар 5 жылға дейін федералды түрмеде қамалады. Екінші жағынан, 500 грамм кокаин ұнтағын ұстаған үшін де жаза бірдей.
Эпидемиядан кейінгі түсініктемелер
Бірқатар авторлар раса мен крек эпидемиясын талқылады, соның ішінде Мемфис қара жазушысы Демико Бут, ол 12 жыл федералды түрмеде өткізді, 18 жасында крек-кокаин сатудан тұңғыш рет тұтқындалғаннан кейін, "Неге соншама көп қара еркектер түрмеде?" атты кітабын шығарды. 2007 жылы. Жазушы және заңгер Мишель Александрдың "Жаңа Джим Кроу: Түсті түсінбеу дәуірінде жаппай тұтқындау" кітабында Рейган әкімшілігінің есірткіге қарсы соғысы кезінде қабылданған крек-кокаин сияқты есірткіге қарсы жазалау заңдары қатал әлеуметтік салдарға әкелді, соның ішінде көптеген жас қара нәсілді ерлер ұзақ мерзімге қамалды, АҚШ-та заңсыз есірткі қолданудың төмендеуіне қарамастан есірткі қылмысының күшейуі және көптеген қара нәсілді ерлер, әйелдер мен балалардың жарақаттануы мен өліміне әкеліп соқтыратын қара қауымға қарсы полиция қатыгездігі. Александрдың айтуынша, қоғам растық қылмыстық сот саясатына айқын расизмді көрсетуден аулақ болу үшін бет бұрды. Ол афроамерикалықтар крек-кокаинді көбірек қолданғандықтан, үкіметке крекке қатысты арнайы заңдар жасау үшін платформа берді деп жазады. Ол бұл қара нәсілді адамдарды ақ нәсілді американдықтарға тиіспей түрмеге қамаудың тиімді тәсілі деп мәлімдейді. Александр жаппай наркоманиялық қылмыстар үшін сотқа тартылған жасөспірімдер қара нәсілді ер адамдарға қатысты, олар сайлауға, баспанаға және жұмыс орындарына қол жеткізу мүмкіндігінен айырылды, бұл кедей қара нәсілді қауымдастықтарда зорлық-зомбылық қылмыстарының артуына әкелді. Джон Пфафф өзінің "Locked In: The True Causes of Mass Incarceration and How to Achieve Real Reform" атты кітабында Александрдың есірткі соғысы, соның ішінде крек үшін теңсіздікке үкім шығару, жаппай қамауға алу үшін жауапты деп мәлімдегенін сынға алады. Оның тұжырымдары арасында есірткі қылмыскерлері түрме тұрғындарының тек кішкене бөлігін ғана құрайды, ал зорлық-зомбылықсыз есірткі қылмыскерлері одан да аз бөлігін құрайды; зорлық-зомбылық қылмыстары үшін сотталған адамдар тұтқындардың көпшілігін құрайды; американдық тұтқындардың басым көпшілігін округтік және мемлекеттік сот жүйесі құрайды, ал көптеген есірткі істерін қарастыратын федералды жүйе емес; және содан кейін "ұлттық" статистикалар бұрмаланған оқиғаны айтады, өйткені орындау, айыптау және жазалаудағы айырмашылықтар штаттар мен округтер арасында айтарлықтай әртүрлі.
Қара Альянс сериясы
Сан-Хосе Меркьюри Ньюс журналисі Гэри Уэбб өзінің 1996 жылғы "Қараңғы одақ" сериясымен ұлттық дау тудырды, ол контралармен байланысы бар Никарагуа дилерлері 1980 жылдардағы крек эпидемиясын бастады және едәуір күшейтті деп мәлімдеді. Лос-Анджелестегі крик дилерлері Рики Росс, Оскар Данило Бландон және Норвин Менесестердің өмірі мен байланыстарын зерттеген Уэбб осы крик сатудан түскен пайда ЦРУ қолдаған Контраларға жіберілген деп мәлімдеді. АҚШ Әділет департаментінің Бас инспекторы Веббтің "ЦРУ-ның Контралардың есірткі айналымын қорғау үшін жүйелі түрде күш салған" деген мәлімдемесін жоққа шығарды. Әділет министрлігі мен мемлекеттік инспекция: "Біз Бландон мен Менесестің есірткі сатушылардың ірілері екенін анықтадық. Олар Контралар ісіне де қаржылай үлес қосты. Бірақ біз олардың қызметі Лос-Анджелестегі, тіпті АҚШ-тағы крек эпидемиясының себебі екенін немесе олар Контраларды қолдаудың маңызды көзі екенін таппадық".
Даректті фильмдер сериясы
Drugs, Inc. (2010 жылдан қазіргі уақытқа дейін)