Кіріспе

"Көзқанаттар" - 1844 жылы жарық көрген Эдгар Аллан Поның қысқа әңгімесі. Бұл Поның күлкілі ертегілерінің бірі.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

22 жасар Наполеон Боннапарт Фройсар өзінің тегін "Симпсон" деп өзгертеді, өйткені ол Адольф Симпсон деген алыстағы туысынан үлкен сомаға мұрагерлік етеді. Операда ол көрермендердің арасында бір әдемі әйелді көріп, бірден ғашық болады. Ол оның сұлулығын ұзақ сипаттайды, оны жақсы көре алмағанына қарамастан; ол көз айнек талап етеді, бірақ өзінің бекершілігімен "оларды қолданудан қатаң бас тартты". Оның серігі Талбот әйелді бай жесір Евгения Лаланд деп таныстырады және екеуін таныстыруға уәде береді. Ол оған ғашық болып, үйленуді ұсынады; ол оны үйлену түнінде көзілдірігін киетінін уәде етеді. Ол көзілдірікті киіп алған кезде, оның тісі жоқ қарт әйел екенін көреді. Ол оның сыртқы келбетіне қорқыныш білдіреді, ал оның 82 жаста екенін білгенде одан да қорқынышты болады. Ол өзінің өте ақымақ ұрпағы туралы, Наполеон Боннапарт Фруасар туралы сөз бастайды. Ол оның өзінің үлкен әжесі екенін түсінеді. Мадам Лалан, яғни миссис Симпсон, Америкаға күйеуінің мұрагерімен танысуға келген. Оған өзінен жас туысы, мадам Стефани Лаланде еріп жүрді. Баяндаушы "Мадам Лаланд" туралы айтса, бәрі оның жас әйелді айтқанын болжады. Ақсақал мадам Лаланд өзінің көзі көрмей қалғандықтан оны жас әйел деп ойлап, туысына сыпайылық танытудың орнына ашық түрде қызға ғашық болғанын білгенде, ол Талбот пен басқа да одақтастарының көмегімен оны алдап ойнауға шешім қабылдады. Олардың үйлену тойы жалған болды. Ол Мадам Стефанимен некелеседі және "Бірде-бір SPECTACLES-пен кездеспей" деп ант береді.

Жарияланым тарихы және жауаптар

"Көзқанаттар" алғаш рет Филадельфияның долларлық газетінде 1844 жылдың 27 наурызында жарияланды. Сыншылар бұл шығарманың сөзге байланысты төленгенін, сондықтан оның ұзындығы салыстырмалы түрде жоғары екенін, әсіресе әзіл-сықақ шығармасы үшін. 1845 жылы наурыз айында "Бродвей журналында" қайта басылып шыққаннан кейін, По өзі "жамандықты жою үшін тым кеш болғанша" "Көрермендер" ролінің үлкен ұзындығын білмейтінін мойындады. Dollar Newspaper басылымының редакторы "Көзқанаттар" атты мақаласын "Ол [Поедің] пәктігі мен қабілеті бар қаламнан шыққан ең жақсылардың бірі және ол танымал сыйлықтан кейін екінші орынға ие болды, "Алтын жәндік"". Редактор Джон Стивенсон Дю Соль Филадельфиядағы күн сайынғы "The Spirit of the Times" газетінде "Пойдың "Көзқанақ" туралы әңгімесі қағаздың екі есе қымбат" деп қайта басып шығарды. Ол алғаш рет 1845 жылы 3 мамырда Лондонда шыққан "Ллойдтың ойын-сауық журналында" жарық көрді.

Негізгі тақырыптар

Оқырманды көз дәрігеріне құлақ асуға шақырумен қатар, По "бір көргеннен сүйіспеншілік" деген ұғымды айтып отырған сияқты. Алайда бұл оқиға "бір көргеннен кейін сүйіспеншілік сезімін танытудың" шындыққа сай келетінін дәлелдейтін көптеген мысалдарды келтіреді. Бір қызығы, баяндаушының көзілдірігі жоқ болғандықтан, ғашық болған әйелді "бірінші рет көрген" емес. Сонымен қатар, әңгіме өркөкіректілікке негізделген. Айтқыш мұрагерлік алу үшін өзінің атын "көпшіл жеккөрінішпен" Фройсарттан Симпсонға, "әдеттегі және плебейлік" атына ауыстырады. Оның айтуынша, өзінің алғашқы аты-жөні "көп мақтаныш" тудырды. Осы мақтаныш оны көзілдірік киюден сақтады. Мадам Лаланд оған сабақ беріп жатқанын мойындайды. "Наполеон Боннапарт" атауы корсикалық генерал Наполеонға айқын сілтеме жасайды. Сонымен қатар, бұл әңгіменің Эдиптің ерекшеліктері бар. Ғалым Кармен Трамелл Скаггс бұл әңгіменің әзіл-сықақ болуы керектігін, алайда Поның операны жақсы білетінін көрсетті. Ол сопрано әншісі Мария Малибран мен Сан-Карлоны еске алады, сондай-ақ ол тақырыпты жақсы білетіндігін білдіретін вокалды техниканы сипаттайды. Скаггс сонымен қатар Поның Нью-Йорк Evening Mirror және кейінірек Broadway Journal музыка сыншысы ретінде рөлін атап өтті.