Ағылшынның Ларк өзені: тарихы мен қазіргі жағдайы

Кіріспе

Суффолк және Кембриджширдегі өзен, Англия

Ларк өзені Англиядағы Суффолк пен Кембриджшир арасындағы шекарадан өтеді. Ол Ұлы Уз өзенінің саласы болып табылады және бұл өзен суарнасын жақсарту мақсатында қайта бағытталған кезде ұзартылды. Оның кеме қатынасын жақсартуға мүмкіндік жасалды, 1638 жылы және 18 ғасырдың басында шлюздер мен тіреулер салынды. Милденхоллдан Бьюри Сент-Эдмундсқа дейін өзенді жақсартуға арнайы құқықтар заңмен берілді (Ларк өзені заңы, 1698 жыл). Жоғарғы нүкте Бьюри Сент-Эдмундс қаласының солтүстік жиегінде орналасқан, бірақ 1846 жылы Шығыс Одақ темір жолы желісі ашылғаннан кейін теміржол стансасының жанында жаңа док ашылды. Кеме қатынасы 1888 жылы ресми түрде тоқтатылды, бірақ бұған қарамастан, өзенді коммерциялық мақсатта 1928 жылға дейін пайдалану жалғасты. Ұлы Уз су бассейні басқармасы сатып алғаннан кейін Бартон Миллс және Иклингхэмдегі шлюздер 1960 жылдары қайта салынды, бірақ A11 көпірінің биіктігі төмендетілгеннен кейін олар оқшауланды. Қазір Ислехемде бір жұмыс істейтін шлюзі бар және оны Джудс-Ферриге дейін жүзуге болады. 2016 жылы өзен суының сапасы жалпы орташа болды, бірақ су сапасы нашар болған бөлім де болды, бұл ағылшын өзендерін бақылайтын Қоршаған орта агенттігі берген ең төменгі бағалау. Өзенде сигнал рагінің көп саны бар, бұл инвазивті түр, ал шабақтардың саны азайған сайын олардың саны артты.

Курс

Брэдфилд Комбюсттан басталып, Саффолк графтығындағы Бьюри Сент-Эдмундс қаласының оңтүстігінде орналасқан, Бьюри, Милденхолл және Приквилоу қалалары арқылы ағып, Кембриджширдегі Литтлпорттың оңтүстігінде Ұлы Оуз өзеніне қосылады. Оның ұзындығы шамамен 50 шақырымды құрайды, соның ішінде 16 шақырымы кеме жүзуге қолайлы. Өзеннің жоғарғы ағысы – тарихқа дейінгі кезеңдегі қызметке байланысты маңызды орын, әсіресе Форнхэм-Олл-Сейнтс аулындағы неолиттік қоршауға қатысты. Бұл үлкен жолмен қоршалған аумақ, бірнеше дөңгелек құрылымдар мен ұзын жолдардан тұрады. Бартон Миллс қаласынан жоғарырақ жатқан жерде, жақтағы бөгет өзенді Cut-off Channel арнасының бастауымен байланыстырады. Бұл арна 1950-1960 жылдар аралығында салынды және Фенс аймағының оңтүстік-шығыс жиегімен Денвер қаласына дейін 45 шақырымға созылады. Су тасқыны кезінде ол Ларк, Висси және Кіші Оуз өзендерінің бастау суларын Ұлы Оуз өзеніндегі Денвер шлюзіне жеткізеді. Бартон Миллс қаласынан төмен, Милденхоллдағы диірмен арнасы өзеннің солтүстік жағалауын бойлай жаяу жолдың басталуын көрсетеді. Бұл жол Милденхолл Крикет клубынан өтіп, Ислехам қаласына жетеді. Одан кейін өзеннің екі жағында да жаяу жолдар мен көлік жолдары Ұлы Оуз өзенімен қосылғанға дейін жалғасады. Патша тұмсығы орналасқан, одан кейін Джудс паромдары келеді – қазіргі навигацияның соңғы нүктесі, онда кемінде 18 метрлік қайықтарды бұруға болады. 1942 жылы Тистли-Грин аулының жанында Рим дәуірінен қалған күміс заттардың керемет жиынтығы табылды. Бұл жиынтыққа 34 зат кірді, олардың ішінде тостағандар, қасықтар, тарелкалар мен кәселер болды. Бұл заттар қазына деп жарияланды және қазір Британ мұражайында сақталуда. Джудс паромдарынан Ислехамға дейінгі аралықта екінші дүниежүзілік соғыс кезінде басып кіруден қорғану үшін салынған бірнеше бекініс нысандары орналасқан. Құлып арнасының бастауында атақты баптист уағызшысы Чарльз Сперджонға ескерткіш орнатылған. Ол 1850 жылдың 3 мамырында осы өзенде шомылдырылды. Бұл жерде 1970 жылға дейін көпшілікке шомылдыру рәсімінен өту үшін бір кезде шынжырлы паром және бөгеннің жанындағы тағы бір паром пайдаланылды. Ислехам қаласында 17 ғасырдан бері сақталған үш паб, бірнеше дүкен және үлкен кемежай бар. 1850 жылдары осында холера індеті тарады, нәтижесінде көптеген ауылдардағы кедейліктің салдарынан 500-ден астам адам "құқықсыз жерлерде" өмір сүрді. Орта ғасырларда Ислехам үш кемежайы бар маңызды порты болды. Римдік вилланың қалдықтары және қазір Бьюри Сент-Эдмундс қаласындағы Мойз залы мұражайында сақталып тұрған қола дәуірінен қалған 6000-нан астам артефакттар оның ежелгі дәуірден бері адам қоныстанған орталық екенін көрсетеді. Ислехамнан Приквилоуға дейін өзен 6 шақырымға жуық жасанды арнамен ағып өтеді, оның римдіктер салғанына сеніледі. 1830 жылға дейін ол Приквилоуда Ұлы Оуз өзеніне қосылды. Содан кейін Ұлы Оуз арнасы өзгертілді, ал оның бұрынғы бағытын Ларк өзені басып алды. Бұл бөлімнің жағалауында Ларк моторын қоса алғанда, бірнеше сорғы станциялары орналасқан. Бұл мотор 1842 жылдан бері Бернт-Феннің оңтүстік бөлігін сумен тазартудың негізгі құралы болып табылады. Көптеген арықтар бұрын жердің тартылыс күшімен өзенге құйылатын, бірақ Фенс аймағының кеуделенуі жер бетінің төмендеуіне әкелді. Сондықтан суды енді арықтардан өзенге дейін 5 метрге дейін көтеру қажет. Майл-Эндте екі сорғы станциясы бірінің үстіне бірі орналасқан, бұл жердің бірте-бірте шөгуін көрсетеді. Приквилоуда Фенс сорғы қозғалтқыштарының мұражайы орналасқан, ол бұрын жұмыс істейтін сорғы станциясы болды және қазір Фенс аймағын кеуделенуде пайдаланылған бірнеше қозғалтқыштарды сақтайды. Приквилоу шіркеуі де жердің қысқаруын көрсетеді. Оның бірінші қабаттағы бөлмелері бастапқыда жертөлелер болды, ал алдыңғы есікке апаратын екі баспалдақ тоғыз баспалдақпен ауыстырылды. Приквилоудан төмен өзеннен Елиден Норвичке дейінгі темір жол желісі өтеді. Өзеннің соңғы 1 шақырымы өте тура, өйткені өзен басқа жасанды арна арқылы ағып өтеді. Ұлы Оузбен қосылған жерде каналды бұрын А10 деп аталатын жол кесіп өтеді, ол осы сәтте Елиден Литтлпортқа дейінгі бағытында Ұлы Оуздың жағалауымен жүреді, бірақ бұл бөлім батысқа қарай жаңа жолмен айналып өтті.

Rising at Bradfield Combust, to the south of Bury St Edmunds in Suffolk, it flows through Bury, Mildenhall and Prickwillow, and joins the Great Ouse south of Littleport in Cambridgeshire. It is about 31 mile (50 km) long, of which 10.1 mile (16 km) is navigable. The upper river is an important focus for prehistoric activity, particularly relating to the Neolithic enclosure at Fornham All Saints. This comprises a large causewayed enclosure, several ring features, and a long cursus. Just above Barton Mills, a side weir connects the river to the start of the Cut off Channel, a 28 mile (45 km) drain running from there to Denver along the south eastern edge of the Fens, which was constructed in the 1950s and 1960s. During times of flood it carries the headwaters of the River Lark, the River Wissey and the Little Ouse to Denver Sluice on the River Great Ouse. Below Barton Mills, the mill stream at Mildenhall marks the start of a footpath which follows the north bank of the river, passing Mildenhall Cricket Club, to Isleham, after which there are footpaths and drove roads on both sides of the river to its junction with the Great Ouse. There is a weir at King's Staunch, after which comes Jude's Ferry, the current head of navigation, where boats at least 60 feet (18 m) in length can be turned. A magnificent hoard of late Roman silver was discovered at nearby Thistley Green in 1942, and the 34 pieces, which included bowls, spoons, dishes and goblets, were declared to be Treasure trove and are now in the British Museum. The stretch from Jude's Ferry to Isleham includes several pill boxes, which were constructed during World War II to defend against invasion. Above the start of the lock cut is a memorial to the famous Baptist preacher Charles Spurgeon, who was baptised in the river on 3 May 1850. The site, where a chain ferry once crossed the river, and another near the weir were used for public baptisms until 1970. Isleham itself has three pubs, all dating from the 17th century, some shops and a large marina. There was an outbreak of cholera here in the 1850s, when over 500 people were "living in hollows" as a result of poverty which affected many fenland villages. In medieval times, Isleham was an important port with three quays. Remains of a Roman villa and over 6,000 Bronze Age artefacts, which are now in the Moyse's Hall Museum at Bury St Edmunds, indicate that it has been a centre of occupation since antiquity. From Isleham to Prickwillow, the river flows for almost 4 mile (6 km) in an artificial cut, thought to have been constructed by the Romans, and joined the River Great Ouse at Prickwillow until 1830. The Great Ouse was then diverted, and its old course occupied by the Lark. There are a number of pumping stations on the banks of this section, including the Lark Engine, which has been the main outlet for the drainage of the southern part of Burnt Fen since 1842. Many of the surrounding ditches once flowed into the river by gravity, but the draining of the fens has resulted in the land surface dropping, and the water must now be raised by up to 16 feet (5 m) from the ditches to the river. At Mile End, two pumping stations sit one above the other, indicating the progressive sinking of the land. Prickwillow is home to the Museum of Fen Pumping Engines, itself once a working pumping station, and now holding several engines which were used in the draining of the Fens. Prickwillow vicarage also demonstrates the shrinking of the land. Its ground floor rooms were originally the cellars, and the two steps leading to the front door have been replaced by nine. Below Prickwillow, the river is crossed by the Ely to Norwich railway line. The final 0.9 mile (1 km) of the river's course are quite straight, as the river flows through another artificial channel. At its junction with the Great Ouse, the channel is crossed by a road which was formerly the A10, which ran along the banks of the Great Ouse at this point on its route from Ely to Littleport, but this section has been bypassed by a new alignment of the road further to the west.

Менеджмент

Өзенді қоршаған ортаны қорғау агенттігі басқарады және күтіп ұстайды, сондықтан қайық иелері су жолын пайдалану үшін олардан лицензия алуы керек. Агенттік Сиклсмирден бастап Бьюри Сент-Эдмундс және Форнем-Сент-Мартин арқылы Ислехемге дейінгі бөлігін су тасқыны туралы ескерту аймағы деп белгілеген.

Ларк өзенінің римдіктермен Ислехемге жақын шұңқайлардан алынған кланш тасын тасымалдау үшін қолданылғаны саналады. Бьюри Сент-Эдмундс аббаттығының құрылысына арналған тас өзен арқылы сол жерге жеткізілді. Өзенді кеме қатынасы үшін жақсарту жоспарларының алғашқы жазбалары 1635 жылға дейін барады, осы жылы Генри Лэмб оны Оузден Бьюри Сент-Эдмундсқа дейін кеме қатынасына жарамды етуге тырысты. Оның жоспарлары комиссиямен мақұлданғанымен, жергілікті халық қарсылық көрсетті және ол 1637 жылдың желтоқсанында ғана патшадан жұмысты аяқтауға лицензия алды. 1698 жылғы 22-тарау Рейн Ларк заңы бірнеше жыл күтілгеннен кейін қабылданды. 1700 жылға қарай жоғарғы ағысы тағы да тозығы жетті, ал Генри Эшли өзенді Уорлингтондан Милденхолл диірменінен төменге дейін жақсартуға және одан Бьюри Сент-Эдмундстағы Шығыс қақпасы көпіріне дейін кеме қатынасын қамтамасыз етуге өкілеттік алды. Тауарларды тасымалдау үшін бағалар тізіміне қоса, Бьюри Сент-Эдмундстың кедейлеріне көмектесу үшін кейбір көмірді бажсыз тасымалдауға рұқсат беретін арнайы ереже жасалды, ал «абыройлы және сапалы» адамдар өзенді демалыс қайықтарымен пайдалану үшін төлеуге міндетті болмады. Эшли 14 тұйық және 11 шлюз салды, соңғысы, әрине, фунт шлюздерін білдіреді. 1716 жылы алынған баж 475 фунт стерлингке жетті, бірақ жұмыс аяқталмады, ал Эшли оны аяқтау үшін тағы 800 фунт стерлинг қажет деп есептеді. 1720 және 1722 жылдары диірменшілермен даулар тіркелді, ал Эшлидің өлімінен кейін кемеге меншік құқығы даулы болды. 1742 жылы Рольдердің басшысы оны Джошуа мен Джоанна Палмерге берді, бірақ түсім аз болды, шамамен жылына 267 фунт стерлинг, ал жүргізілген жөндеу жұмыстары жеткілікті болмады. 1781 жылға қарай меншік олардың ұлы Эшли Палмерге өтті, ол кезде кеме 274 фунт стерлинг пайда тапты. 1790 жылы Джон Ренни зерттеген Мистлидегі Стур өзеніне дейін 31 миль (50 км) қашықтықтағы байланыс құру жоспарлары болды, бірақ ол ауыр инженерлік жұмыстарды, соның ішінде туннельді қамтыды, ал шамамен 75 000 фунт стерлинг көлеміндегі шығынды көтеру мүмкін болмады. Палмер 1792 жылы қайтыс болды, ал өзенді оның әйелі Сюзанна Палмер басқарды. 1807 жылы алынған баж 1348 фунт стерлингке жетті, бірақ пайда осы соманың үштен бірінен де аз болды. Өзенді пайдалы ету үшін үлкен инвестиция қажет екенін мойындап, 1817 жылы оны Норфолк герцогына 12 000 фунтқа сатуға тырысты, бірақ бұл сәтсіз аяқталды. 1700 жылы қабылданған заң бойынша тағайындалған алғашқы комиссарлар басқа комиссарларды тағайындамады, сондықтан 1817 жылы қабылданған Парламент заңымен жаңа комиссарлар тағайындалды, олар кеме қатынасын ұстап тұру үшін бажды көтеруге өкілеттік алды. 1821 жылғы Эу Бринк заңының ережелеріне сәйкес Ислехемде жаңа шлюз және тұйық салынғанымен, аз жұмыс жасалды. 1827 жылы Парламент заңымен құрылған Оңтүстік деңгей комиссарлары өзеннің төменгі ағысын бақылауға алды және оны Great Ouse өзенінің жаңа бағытына қосылу үшін қайта бағыттады, ол бастапқы бағытынан батысқа қарай қиылысқа ауыстырылды. Өзеннің жоғарғы ағысындағы сауда каналдағы кедергілер мен саздықтардың салдарынан қиын болды. Өзенде қолданылатын баржалар жиі Приквилоуда ішінара түсірілуі керек еді, бұл оларға жағалаудағы учаскелерде жүзуге мүмкіндік берді. Сюзанна Палмер қайтыс болғаннан кейін Ислехемнен жоғары өзенді басқаруды сэр Томас Каллум мұра етті. Ол 1830 жылдары көптеген шлюздер мен тұйықтарды қайта салды, нәтижесінде Кингс-Линнен шыққан көмір және жалпы тауарлар саудасы артты, бірақ табысы ұзақ болмады, өйткені Шығыс Одақ темір жолы 1846 жылы Ипсвичтен Бьюри Сент-Эдмундсқа дейінгі желісін ашты, ал құлдырау дереу болды. 1850 жылдары Форнхэм мен Бьюри бөлігі өтпейтін болғандықтан, Бьюри Сент-Эдмундс кеме қатынасы компаниясы өзенді Бьюри темір жол станциясына қайта ашуды ұсынды. Олардың проспектісінде Шығыс Одақ темір жолы жеті жыл бойы өзенді басқарып келгені, бірақ аз өзгергені, өйткені олар 20 000 фунт стерлинг жұмыс капиталын жинауға үлгермеген, ал 1860 жылдары Милденхоллдан жоғары бағыт қирады. Өзенді кеме қатынасы ретінде тастауға 1888 жылғы Теміржол және каналдар қозғалысы туралы заң рұқсат берді. Батыс Сассекстегі Арун өзені осы заңмен тасталған жалғыз өзен болды. Осыған қарамастан, Шығыс округтердегі кеме қатынасы және көлік компаниясы 1890 жылы Ли Бруктан Бьюри Сент-Эдмундсқа дейінгі өзенді сатып алды, Тудденхэм диірмен ағынын кеме қатынасына жарамды етті, негізгі өзендегі шлюздер мен тұйықтарды жөндеді және 1894 жылдың қыркүйегінде оны қайта ашты. Компания желтоқсан айында банкрот болды, ал Иклингхэмнен Бьюри Сент-Эдмундсқа дейінгі бөлік тағы да жабылды. Төменгі ағыстардағы сауда белгілі бір деңгейде жалғасты, бірақ 1928 жылдан кейін коммерциялық тасымалдау тоқтатылды. Өзенге меншік 1930 жылғы Жерді мелиорациялау заңы қабылданғаннан кейін Great Ouse су жинау кеңесіне өтті. Олар 1960 жылдары Бартон Милл және Иклингхэм шлюздерін қайта салды, бірақ одан кейін көп ұзамай Бартон Миллдегі A11 тас жолын төмендетті, ал қазіргі кеме қатынасының шегі Джудс Ферриде орналасқан.

The Lark is thought to have been used by the Romans for the carriage of clunch, a building material quarried from pits near Isleham, and stone for the building of Bury St Edmunds Abbey was carried to the site along the river. The first records of plans to improve the river for navigation date from 1635, when Henry Lambe sought to make it navigable from the Ouse to Bury St Edmunds. Although his plans were approved by a commission, there was local opposition, and it was December 1637 before he was granted a licence from the King to complete the work. The River Lark Act 1698 c. 22 was passed after having been pending for several years. By 1700, the upper reaches were again in disrepair, and Henry Ashley obtained powers to improve the river from Worlington to below Mildenhall Mill, and to make it navigable from there to East Gate bridge in Bury St Edmunds. In addition to a schedule of tolls for the carriage of commodities, special provision was made so that some coal could be carried without incurring tolls, to assist the poor of Bury St Edmunds, and "gentlemen and persons of quality" did not have to pay for the use of the river by pleasure boats. Ashley built 14 staunches and 11 sluices, the latter almost certainly referring to pound locks. In 1716, tolls amounted to £475, although the work was unfinished, and Ashley estimated that a further £800 was required to complete it. Disputes with millers were recorded in 1720 and 1722, and ownership of the navigation was disputed on Ashley's death. The Master of the Rolls gave it to Joshua and Joanna Palmer in 1742, but receipts were meagre, at around £267 per year, and the maintenance carried out was barely sufficient. Ownership had passed to their son, Ashley Palmer, by 1781, when the navigation made a profit of £274. In 1790, there were plans for a 31 mile (50 km) link from Bury St Edmunds to the River Stour at Mistley, which John Rennie surveyed, but it involved heavy engineering work, including a tunnel, and the estimated cost of £75,000 could not be raised. Palmer died in 1792, and the river was managed by Susanna Palmer, his widow. The costs of maintenance were high, for in 1807 tolls of £1,348 were received, but profits were less than one third of that amount. Recognising that a large investment was needed to keep the river profitable, an attempt was made in 1817 to sell it to the Duke of Norfolk for £12,000, but this came to nothing. The original Commissioners appointed under the Act obtained in 1700 had failed to appoint any more Commissioners, and so new Commissioners were authorised by an Act of Parliament obtained in 1817, with powers to raise the tolls to pay for the maintenance of the navigation. Little work was done, although a new lock and staunch were built at Isleham under provisions of the Eau Brink Act of 1821. The South Level Commissioners, who had been formed by an Act of Parliament obtained in 1827, took over control of the lower river, and re routed it to join the new course of the Great Ouse which had been diverted into a cut to the west of its original route. Trade on the upper river was increasingly difficult, as a result of obstructions and shoals in the channel. The lighters used on the river often had to be partially unloaded at Prickwillow, to allow them to navigate the shallower sections. Control of the river above Isleham was inherited by Sir Thomas Cullum when Susanna Palmer died. He rebuilt most of the locks and staunches in the 1830s, resulting in increased trade in coal and general merchandise which originated from Kings Lynn, but success was short lived, as the Eastern Union Railway opened a line from Ipswich to Bury St Edmunds in 1846, and decline was immediate. In the 1850s, with the Fornham to Bury section impassible, the Bury St Edmunds Navigation Company proposed a scheme to reopen the river to Bury railway station. Their prospectus stated that the Eastern Union Railway had been managing the river for seven years, but little changed, as they failed to raise a working capital of £20,000, and by the 1860s, the route above Mildenhall was ruined. Abandonment of the river as a navigation was authorised by the Railway and Canal Traffic Act of 1888. The River Arun in West Sussex was the only other river abandoned by this Act. Despite this, the Eastern Counties Navigation and Transport Co Ltd bought the river from Lee Brook to Bury St Edmunds in 1890, made Tuddenham Mill Stream navigable, repaired locks and staunches on the main river, and re opened it in September 1894. The company was bankrupt by December, and the Icklingham to Bury St Edmunds section closed again. Some trading continued on the lower reaches, but commercial carrying ceased after 1928. Ownership of the river passed to the Great Ouse Catchment Board with the passing of the Land Drainage Act of 1930. They rebuilt Barton Mills and Icklingham locks in the 1960s, but the bridge carrying the A11 road at Barton Mills was lowered soon afterward, and the present head of navigation is at Jude's Ferry.

Экология

Қоршаған орта агенттігі Англиядағы өзен жүйелеріндегі су сапасын бағалайды. Әрқайсысына жалпы экологиялық жағдай беріледі, ол бес деңгейдің бірі болуы мүмкін: жоғары, жақсы, орташа, нашар және өте нашар. Бұл анықтау үшін бірнеше компоненттер қолданылады, соның ішінде омыртқасыздардың, гүлді өсімдіктердің және балықтардың саны мен түрлеріне қарайтын биологиялық жағдай. Химиялық жағдай, әртүрлі химиялық заттардың концентрациясын белгілі қауіпсіз концентрациямен салыстыратын, жақсы немесе қанағаттандырмайтын деп бағаланады. 2019 жылы Ларк өзені жүйесінің су сапасы төмендегідей болды.

Бөлім | Экологиялық жағдай | Химиялық жағдай | Ұзындығы | Су жиналатын алап | Арна
------- | -------- | -------- | -------- | -------- | --------
2.8 миль (5 км) | | | 5.79 шаршы миль (15 км²) | |
4.1 миль (7 км) | | | 11.24 шаршы миль (29 км²) | | Қатты өзгертілген
14.1 миль (23 км) | | | 33.60 шаршы миль (87 км²) | | Қатты өзгертілген
3.4 миль (5 км) | | | 8.21 шаршы миль (21 км²) | | Қатты өзгертілген
54.5 миль (88 км) | | | 180.02 шаршы миль (466 км²) | | Жасанды

Ларк өзенінің Ислехемнен төменгі ағысындағы жеке көрсеткіштері жоқ, ал соңғы қатар Ларк өзенінің төменгі бөлігін, Ұлы Оузе өзенінің бөліктерін және оның көптеген басқа салаларын қамтиды. Хоустедтен Абби Гарденіне дейінгі бөлімнің жағдайы 2015 жылы нашар болғаннан кейін 2016 жылы өте нашарға дейін нашарлады. Қоршаған орта агенттігі 2027 жылға қарай оның орташа деңгейге жетуін қамтамасыз етуді мақсат етіп қойды. Ұлыбританиядағы көптеген өзендер сияқты, 2019 жылы химиялық жағдай полибромдалған дифенил эфирлерінің (PBDE) және перфтор-октана сульфонатының (PFOS) болуына байланысты жақсыдан қанағаттандырмайтынға өзгерді, бұлардың ешқайсысы бұрын бағалауға енгізілмеген. Өзенде инвазивті түрлердің, сигналдық рактердің көп саны бар. 2011 жылы жарияланған зерттеуде рактердің санының күрт өсуіне балықтардың, олар рактерді жейтін, санының азаюы себеп болғаны анықталды.

Қызықты орындар

Екінші, әлдеқайда қысқа Ларк өзені де Саффолк округінде бар, ол Мартлешемде Дебен өзеніне құяды.

Кіріспе

Курс

Менеджмент

Навигация

Экология

Қызықты орындар