Кіріспе

АҚШ-тың заңдары 2004 жылы 18 қазанда президент Джордж Буш АҚШ-тың заңдарына қол қойды, Солтүстік Кореяның адам құқықтары туралы заң Солтүстік Кореядағы босқындардың адам құқықтары мен бостандықтарын: Солтүстік Кореядағы Солтүстік Кореялықтарға гуманитарлық көмек көрсету; Солтүстік Кореяда адам құқықтарын, демократияны, заңның үстемдігін және нарықтық экономиканы дамытуды насихаттау үшін жеке, коммерциялық емес ұйымдарға гранттар беру; Солтүстік Кореяда ақпараттың қол жетімділігін арттыру; Солтүстік Кореядан қашып кеткен Солтүстік Кореялықтарға гуманитарлық немесе құқықтық көмек көрсету арқылы қолдау көрсету.

Өмірбаян

Солтүстік Кореяның адам құқықтары туралы 2004 жылғы Заңы ұзақ түзетулер процесінен кейін 28 қыркүйекте АҚШ Сенатында қабылданды, ал 4 қазанда АҚШ Өкілдер палатасында ешқандай өзгерістерсіз қабылданды. Оған 2004 жылы 18 қазанда президент Буш қол қойды. Ақ үй 2004 жылдың 21 қазанында жариялаған мәлімдемеде "Ақпараттық заң [АҚШ-қа] Солтүстік Кореядағы адам құқықтары мәселесін шешу үшін пайдалы жаңа құралдарды ұсынады. 2004 жылғы 23 наурыздағы Палатаның қарарына сәйкес, Заңның мақсаты "Корея Халық Демократиялық Республикасындағы адам құқықтары мен бостандықты және басқа да мақсаттарды дамыту". Заң жылына 24 миллион доллар бөлді және Солтүстік Кореялықтарды АҚШ-та саяси баспана алуға құқылы етті. Заңда Солтүстік Кореялықтардың адам құқықтарын насихаттау, мұқтаж Солтүстік Кореялықтарға көмек көрсету және Солтүстік Кореялық босқындарды қорғау туралы бірнеше заңдар бар. Олардың кейбіреулері төмендегідей тізімделген: 102. адам құқықтары мен демократия бағдарламаларын қолдау, Сек. 105-ке дейін. Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі комиссиясы, Сек. Солтүстік Кореядағы адам құқықтары жөніндегі 107-ші арнайы елші, Сек. 202 (а) Үкіметтік емес және халықаралық ұйымдар арқылы гуманитарлық көмек. Сек. 302-ші орын. Босқын немесе баспана алу құқығы Бөл. 302 (а) Заңның мақсаты "Колөрия Республикасының Конституциясына сәйкес Солтүстік Корея азаматтарының азаматтығына қандай да бір құқықты бұзуға ешқандай ниетпен қарастырылмайды" деп көрсетілген. Алайда, қызықты және әлеуетті маңызды сөз тіркесі Sec. 302 (b) "Корей Халық Демократиялық Республикасының азаматы Корея Республикасының азаматы болып саналмайды" деп жазылған. Бұрын Солтүстік Корея азаматтары Оңтүстік Корея азаматтары сияқты қарастырылды. 2008 жылғы Солтүстік Кореяның адам құқықтарын қайта бекіту туралы заңға президент Буш 2008 жылдың 7 қазанында қол қойды. Заңның жаңа нұсқасында кейбір өзгерістер енгізілді, соның ішінде АҚШ-тың Солтүстік Кореядағы адам құқықтары жөніндегі арнайы өкілі лауазымы толық елші болып, адам құқықтарын қолдау бағдарламаларына бөлінген қаржы бастапқы 4 миллион доллардан 2 миллион долларға дейін қысқартылды.

Солтүстік Кореяның адам құқықтары туралы заң тарихы

2004 жылғы Солтүстік Кореяның адам құқықтары туралы заңын АҚШ сенаторы Сэм Браунбек "әлемдегі адам құқықтары бойынша ең ауыр апаттың біріне" жауап ретінде қолдады. АҚШ-тың мемлекеттік департаменті Солтүстік Корея үкіметі "Ким Чен Ирдің абсолюттік билігі астындағы диктатура" екенін және оның адам құқықтарын бұзатынын айтады. 1990 жылдардың ортасында Солтүстік Кореядан босқындардың үлкен диаспорасы қашып кетуді бастады. Кейбіреулері Оңтүстік Кореяға, АҚШ-қа және басқа да елдерге қоныс аударған, бірақ олардың саны әлі де белгісіз Қытай мен Шығыс Азияның басқа да елдерінде. Аталмаған, бірақ Браунбектің айтуынша, Заң "Біріккен Ұлттар Ұйымының босқындар жөніндегі жоғарғы комиссарын (БҰҰЖК) Қытайдағы Солтүстік Корея босқындарына қол жеткізуді талап етуге шақырады және Қытайға Солтүстік Корея босқындарын тұтқындау және репатриациялау саясатын өзгертуге дипломатиялық қысымды күшейтуге шақырады. Қытай көршілес ел азаматтарының азап шегуіне, қуғын-сүргінге ұшырауына, өлтірілуіне көз жұмғаннан бас тартуы керек". Қытай 1951 жылғы Біріккен Ұлттар Ұйымының босқындардың мәртебесі туралы конвенциясына және 1967 жылғы босқындардың мәртебесі туралы хаттамаға қатысушы ретінде міндеттемелеріне қарамастан, Солтүстік Кореядан келген босқындарды Солтүстік Кореяға мәжбүрлеп қайтарады, онда олар азаптау мен түрмеге қамауға алынады және өлім жазасына кесіледі.

Іске асыру

Заң бойынша Мемлекеттік департаментте Солтүстік Кореяның адам құқықтарын қорғау жөніндегі бөлім құрылды. Ол (1) 2005-2008 қаржы жылдарының әрқайсысына Солтүстік Корея босқындарына көмек көрсету үшін 20 миллион долларға дейін, Солтүстік Кореяда адам құқықтары мен демократияны насихаттау үшін 2 миллион доллар және Солтүстік Кореяда ақпарат еркіндігін насихаттау үшін 2 миллион доллар көлемінде қаражат бөлді. 2) Солтүстік Кореялықтардың АҚШ-та босқын мәртебесіне ие бола алатынын мәлімдеген және Мемлекеттік департаментке Солтүстік Кореялықтардың босқын ретінде қорғаныс іздеу үшін өтініш беруін жеңілдетуді тапсырған; және 3) Президенттен Солтүстік Кореяда адам құқықтарын насихаттау үшін арнайы елші тағайындауды талап етті. Джордж Буш әкімшілігінде бұл кеңсеге арнайы елші Джей Лефковиц басшылық етті. Әкімшілік жұмысының соңында Лефковиц заңның күшіне енгенінен бергі оқиғалар туралы қорытынды есеп берді. 2006 жылдың 5 мамырында АҚШ-тың солтүстік кореялықтарға заңға қол қойылғаннан бері алғаш рет рұқсат берді. Аталмаған алты Солтүстік Кореялық Оңтүстік-Шығыс Азия елінен келген топтың төрт әйелінің айтуынша, олар зорлық-зомбылықпен некеге тұрған. 2009 жылдың қаңтар айында АҚШ 71 Солтүстік Кореялық босқынды беймәлім транзит мемлекеттерден қайта орналастыру үшін қабылдады. Солтүстік Кореяның адам құқықтары туралы 2004 жылғы Заңында Телерадио хабарларын тарату жөніндегі басқармаға (BBG) Солтүстік Кореяда ақпараттың кедергісіз таралуын жеңілдетуді Radio Free Asia RFA және Voice of America VOA-ның корей тіліндегі хабарларын көбейту арқылы талап етілген. Мазмұнда Корея түбегіне қатысты жаңалықтар, Солтүстік Кореядан қашып кеткендермен сұхбаттар және Солтүстік Кореяда болып жатқан оқиғалар туралы халықаралық пікірлер бар.

Қайта рұқсат беру

Түпнұсқа заңның атқарушы биліктің жүзеге асыру қарқыны туралы сын-пікірлер болса да, солтүстік кореялық босқындарды қайта орналастырудың аз саны және мұндай босқындарды теңізде баяу өңдеу, H. R. 5834 Солтүстік Кореяның адам құқықтарын қайта ресімдеу туралы заң 2008 жылғы 26 қыркүйекте президентке ұсынылды және 2008 жылғы 7 қазанда күшіне енді. Заң жобасының басты мақсаты - АҚШ-тың Солтүстік Кореядан келген босқындарға көмек көрсетуіне қатысуын арттыру. Заң жобасында Солтүстік Кореяның адам құқықтары туралы 2004 жылғы заң қабылданғаннан бері қол жеткізілген жетістіктердің аздығы туралы бірнеше ескертулер бар. 2008 жылы NKHRA-ның қызметі толық уақытты АҚШ-тың Солтүстік Кореядағы адам құқықтары мәселелері жөніндегі арнайы өкілі лауазымына дейін ұзартылды. Джули Тернер - қазіргі арнайы елші, ол 2023 жылдың қазанында тағайындалды. 2012 жылы NKHRA-ның мерзімі 2017 жылға дейін ұзартылды, бұл ретте Қытай Солтүстік Корея азаматтарын елге қайтаруды тоқтатуға уәде берді. Конгресс өз қорытындысында Солтүстік Кореялықтардың АҚШ-қа қоныс аудару саны артып, Солтүстік Кореялықтарды қоныс аудару бағдарламасын күшейтуге үміттенетінін жазды.