Кіріспе

АҚШ-та тұтқындалған француз Аль-Каида мүшесі Закариас Мусауи (зкريا موسوي,; 1968 жылы 30 мамырда туған) - Аль-Каиданың француз мүшесі, ол АҚШ-тың федералды сотында 9/11 шабуылдарының бір бөлігі ретінде АҚШ азаматтарын өлтіруге сөз байластырғаны үшін кінәсін мойындады. Ол Флоренс қаласында орналасқан ADX супермакс түрмесінде шартсыз өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасын өтеп жатыр. Мұсауи - АҚШ-тың 11 қыркүйектегі шабуылдарға қатысты сотталған жалғыз адамы.

Жауынгерлік оқу

Мұсауи басқа есімдермен танымал, оның ішінде Абу Халед әл-Сахрави және Оклахома штатында болған кезде Шакыл. Ол Брикстон мешітіне барады, оған Аль-Мухаджирун ("Көшпелілер") сияқты топтар шәкірт болды, олар Брикстондағы сияқты орташа мешіттерге баратын адамдарға листовкалар таратты. Мұсауиді қосу жоспарлары ешқашан орындалмады, өйткені әл-Қайданың басшылары оның сенімділігіне күмән келтірді. Мұсауиге тағайындалған ұшу нұсқаушысы Кларенс Превост өзінің шәкіртіне күдік таныта бастады. Оның мінез-құлқы бұрыннан осы орталыққа ұшақпен ұшуға үйрету үшін келген басқа бай адамдармен ұқсасты, бірақ кейбір ерекшеліктері ерекше болды. Превост кейінірек симулятор алдындағы нұсқаулықта Муссауи дұрыс жаргонды, бірақ басқаша мәнсіз сұрақтар қоятынын айтты. Мұсауи 747 оқу-әдістемелік нұсқаулықтарын оқыды, бірақ ұшақтың жүйелерін түсінбеді. Превост, егерде ол ұшақ туралы негізгі білімі болмаса, неге Муссауи симулятор уақытын іздейтініне таңғалды. Кейіннен оның басшылары ФБР-мен байланысып, олар онымен кездесті. (Соңғы хабарларға қарамастан, Мусауи ұшу мен қонуға арналған жаттығудан бас тартқан жоқ).

Ұстау

2001 жылы 16 тамызда Моссауиді ФБР және ИНС агенттері Гарри Самит Миннесотада тұтқындап, иммиграциялық құқық бұзушылыққа айыптап отырды. Закариас Мусауиге тағылған айыптау актісі бойынша, басқалар арасында, "Нью-Йорк, Вирджиния және Пенсильванияда мыңдаған жазықсыз адамдарды өлтіру" шабуылдағы рөлдері үшін айыпталмаған Рәмзи Бин әл Шиб және Мустафа әл Хаусауи сияқты қылмыскерлер аталды. 2002 жылдың 2 қаңтарында Муссауи айыптауларға қарсылық білдіруден бас тартты, сондықтан судья Леони Бринкема кінәсіз деп мәлімдеді. 2002 жылы 22 сәуірде оның өзін-өзі қорғау құқығын анықтау үшін сот отырысы өтті, өйткені ол кезде Мусауи сот тағайындаған адвокаттарының көмегін қабылдамады және өзін қорғауды сұрады. 2002 жылғы 13 маусымдағы тағы бір отырыста Бринкема оны өзін-өзі қорғау қабілетіне ие деп таныды және істің алға жылжуына рұқсат берді. Алайда, Мұсауи кейінірек техникалық мәселелерге көмектесу үшін кейде адвокаттардың көмегін сұрады. Мұсауи "Әл-Қаида" ұйымына қатысы бар екенін мойындады, бірақ 9/11 шабуылдарына қатысы жоқ екенін мәлімдеді. Қайта, ол жеке шабуылға дайындалып жатқанын айтты. Халид Шейх Мохаммед тергеушілерге Мұсауи онымен 11 қыркүйекке дейін кездескенін, бірақ ол Мохаммед оны қолданбағанын айтқан. Моссауиді 9/11 шабуылдарына тікелей байланыстыратын ешқандай дәлел әлі жарияланбаған. Сот процесінде АҚШ-та сот жүйесі мен ұлттық қауіпсіздік арасындағы шиеленістер көрініс тапты. Мұсауи құпия құжаттарға қол жеткізуді және тұтқынға алынған әл-Қайда мүшелерін куәгер ретінде шақыру құқығын сұрады, атап айтқанда бин әл-Шибх, Халид Шейх Мохаммед және Мустафа Ахмет әл-Хаусауи. Прокурорлардың айтуынша, екі өтінішті де ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіретін деп қарастырған. Бринкема құпия құжаттарға қол жеткізу туралы өтінішті қабылдамады, дегенмен Мусауиге бірнеше әл-Қайда тұтқындарын куәгер ретінде пайдалануға рұқсат берілді. Бринкема 2003 жылы 2 қазанда үкіметтің Мұсауидің куәгерлеріне қол жеткізу туралы бұйрығына қарсылық білдіргеніне жауап ретінде өлім жазасын "шектеуден" шығарды. Төртінші апелляциялық сот Бринкема шешімін өзгертіп, АҚШ үкіметі осы куәлардың сұхбаттары мен жауаптарының қорытындыларын пайдалана алады деп тапты. 2005 жылдың 21 наурызында АҚШ Жоғарғы Соты комментарийсіз, төртінші округтің шешіміне қатысты Мусауидің сотқа дейінгі шағымын тыңдаудан бас тартып, істі Бринкемаға қайтарып берді. 2005 жылы 22 сәуірде сот отырыстарының бірінде іс жүргізудің осы кезеңінің соңына таман, Мүсәуи күтпеген жерден барлық айыптауларға кінәсін мойындап, сотқа таң қалдырды, сонымен бірге 9/11 сияқты қырғын жасауға ниеті жоқ екенін мойындады. Ол бұл оның заговоры емес екенін және шейх Омар Әбдел Рахманды босатуды көздегенін айтты. Мұсауидің айтуынша, оның басты жоспары Боинг 747 400 ұшағын ұрлау еді, өйткені ұшақ АҚШ-тан Ауғанстанға кез-келген аралық аялдамасыз жетуі мүмкін бірнеше ұшақтардың бірі. 2006 жылы 6 ақпанда Мусауи "Мен Әл-Қайдамын. Олар менің өкілім емес, олар американдықтар", - деді ол 120 үміткердің алдында сот залынан шығарып жатқанда. 2006 жылдың наурызында Мусауидің соты кезінде бірнеше үй-жайлар, соның ішінде ФБР агенттері 2001 жылғы шабуылдардан бірнеше жыл бұрын бюроның әл-Қайданың маңызды ғимараттарды жою үшін ұшақтарды пайдалануды жоспарлағанын және Бринкеманың өлім жазасын жою туралы шешім қабылдағанын білгенін мәлімдеді. Алайда бірнеше күннен кейін, бұқаралық ақпарат құралдарының айтарлықтай назарынан тыс, Бринкема істі қараудан бас тартпауға шешім қабылдады, оның орнына куәгерлер куәлік бере алмайды және үкіметке оған қарсы өлім жазасын іздеуді жалғастыруға рұқсат етіледі. 2006 жылдың 27 наурызында Мусауи өзінің және "аяқ бомбалаушы" Ричард Ридтің 11 қыркүйектегі шабуыл кезінде ұрланған ұшақты Ақ үйге апаруға жоспарлағанын айтты. Мұсауи мен Ридтің арасында тікелей байланыс болған жоқ, бұл куәлік 11 қыркүйектен кейін операция жасалатын Мусауидің бұрынғы куәлігіне қайшы келеді. Бұрын неге өтірік айтқаны туралы сұрағанда ол: "Джихад үшін өтірік айтуға рұқсат етіледі. Жауды жеңу үшін кез келген техниканы қолдануға болады". Бас бұқаралық ақпарат құралдарында Мұсауидің 9/11 оқиғасына қатысы бар деп өмір бойы бас бостандығынан айыруды таңдағаны оның 9/11 оқиғасына қатысы бар екеніне күмән туғызады деген пікірлер айтылып жүр.

Сот және үкім шығару

Моссауи 11 қыркүйекте болған шабуыл кезінде Миннесота штатындағы түрмеде отырған. Өлім жазасын талап еткенде, прокурорлар "қасақана қатысып, құрбанның өліміне тікелей себепші болған" деп дәлелдеулері керек еді. Мұсауи шабуыл туралы білгенін, бірақ оны тоқтату үшін ештеңе істемегенін мойындады. Моссауи кінәсін мойындаған соң, өлім жазасына кесілуі мүмкін еді. Германия АҚШ жаза ретінде өлім жазасын талап етпейтінін уәде етпесе, Мұсауиге қарсы дәлелдерді жарияламайтынын айтты. 2005 жылы 27 сәуірде Франция Әділет министрі Доминик Пербен: "Франция американдық сотқа Мұсауи туралы мәлімет бергенде, мен АҚШ-тың бұл мәліметтерді өлім жазасын талап ету немесе орындау үшін қолданбау туралы жазбаша келісімін алдым". 2006 жылдың 14 наурызында Бринкема прокурордың Мұсауиге қарсы өлім жазасын алуды жалғастыра алатынын, бірақ үкімет адвокаты Карла Мартиннің басшылығымен негізгі куәгерлерді пайдалана алмайтынын шешті. 2006 жылдың 3 сәуірінде оның ісі бойынша алқа Мұсауиге өлім жазасын тағайындауға құқылы деп шешті. Моссауидің сотталу үкімін шығарып жатқанда ФБР агенті Грег Джонс шабуылдар алдында өзінің жетекшісі Майкл Малтбиге "Закариас Моссауидің Дүниежүзілік сауда орталығына ұшақпен ұшып кіруіне жол бермеуін" өтінді. Малтби Моссауидің компьютерін іздеу туралы ордер алу үшін Гарри Самит деген басқа агенттің 70 өтінішіне жауап беруден бас тартты. Сотталушы Бринкема бұл үкімнің орынды екеніне сенетінін білдірді, өйткені ол Мусауиді "Ұлы даңқтың үлкен жарылысында шейіт болудан" және "қайта сөйлеу мүмкіндігінен" айырады. Сот залынан шығып бара жатқанда, Мусауи: "Америка, сен жеңіп, мен жеңдім", - деді және екі рет қол шапалақтады. Шын мәнінде, 12 адамнан тұратын федералды қазылар алқасының төрағасы The Washington Post газетінде айтқандай, Моссауиді өлтіруге лайық үш айыптау бойынша 111, 102 және 102 дауыспен өлім жазасына кесуді қолдаған. Үш терроризм айыбының кез келгені бойынша бір ауыздан дауыс беру өлім жазасын қайтару үшін қажет болды. 2006 жылы 8 мамырда Муссауи Вирджиния штатының Александрия қаласындағы федералды сотына өзінің кінәсін мойындауын алып тастауды өтінді. Ол өлім жазасына кесілмегені үшін "өте таңғалған" екенін айтты. "Мен қазір америкалықтар қазылар алқасында болса да, әділ сотқа түсуім мүмкін екенін көремін", - деді ол. Алайда, сот үкімін шығару ережелері бойынша, үкім орындалғаннан кейін шағымдарды қайтарып алуға болмайды, ал Муссауи апелляциялық шағымдан бас тартқан. 2006 жылдың 13 мамырында Муссауи Вирджиния штатының Александрия қаласындағы камерасынан көшіріліп, JPATS арқылы Колорадо штатының Флоренс қаласының маңында орналасқан АҚШ-тың әкімшілік-максималды түрмесіне жеткізілді. "Ақтөбе" деп аталатын бұл мекеме - ең қауіпсіз федералды түрме. Оның Федералды түрме бюросының нөмірі 51427 054. 2007 жылдың 20 қарашасында судья Бринкема АҚШ үкіметі Мұсауи ісі бойынша дәлелдеме туралы дұрыс емес ақпарат бергенін және осы әрекеттерге байланысты ол байланысты терроризм ісі бойынша жаңа сот жүргізуді қарастыратынын, Вирджиниядағы мұсылман дінбасы Али әл Тимимиді қарастыратынын мәлімдеді. Бринкема ЦРУ мен басқа да мемлекеттік мекемелерге терроризмге қатысты істерде құпия дәлелдемелерді қалай ұсынуға болатынына сенбейді. Мұсауи ісі бойынша прокурорлар ЦРУ-ның кейбір жоғары деңгейдегі террористік тұтқындарды тергеу кезінде видеотаспалар мен аудиотаспалар жоқ деп сендіргенін мойындағаннан кейін, бірақ кейін 13 қарашада жарияланған хатта екі осындай видеотаспалар мен бір аудиотаспа белгілі болды. Оның айтуынша, азамат бухгалтерлік есеппен айналысып, "Әл-Каиданың" қаржысын ұйымдастырған.

Усама бен Ладеннің жауапқа бергені

2006 жылы 23 мамырда Усама бен Ладенге қатысты аудио жазбада Мұсауидің "11 қыркүйекке ешқандай қатысы жоқ" деп аударылған. Мен 19 бауырластың жетекшісімін және мен ешқашан Закариас бауырласты олармен бірге болуға тағайындаған емеспін. Бен Ладеннің дауысы Мұсауидің мойындауының "бос" екенін, себебі ол тұтқындалған кезінде жасалған қысымның нәтижесі екенін айтты.

Азаматтық іс 2015

Сауд Арабиясы үкіметінің 9/11 құрбандарының туыстары, сақтандырушылар және басқалар тарапынан азаматтық іс қозғалды. Осыған байланысты Закариас Мусауи 11 қыркүйектегі шабуылдарды және "Әл-Каида" ұйымын қаржыландыруға Сауд Арабиясының патша отбасы мүшелері көмектескенін антпен мәлімдеді және судья Джордж Б. Дэниелске хат жазды. Сауд Арабиясының патшалық отбасының ханзадалары Түркі бин Фейсал әл-Сауд, Бандар бин Сұлтан және Аль-Валид бин Талал әл-Қайданың донорлары ретінде аталып өтті, бірақ жобаның басты қамқоршысы 2015 жылдың қаңтар айында Сауд Арабиясының патшасы болған принц Салман бин Абдулазиз әл-Сауд болды. 2016 жылы Обама әкімшілігі беттердің ішінара редакцияланған түрін жариялады.

Сыйлық

2008 жылдың 24 қаңтарында Моссауиге билікті жетектеген ұшу нұсқаушысы Кларенс Превост АҚШ үкіметінен 5 миллион доллар сыйақы алды. Төлемді агент Колин Роули және сенаторлар Эми Клобучар мен Норм Коулман басқалармен бірге басқа екі ұшу нұсқаушысының ФБР-ге алғашқы қоңырау шалғаны негізінде күмән келтірді.