Кіріспе

Хорват серб саясаткері және соғыс қылмыскері Милан Мартич (; 18 желтоқсан 1954 жылы туған) - Хорват серб саясаткері және соғыс қылмыскері, Хорват Тәуелсіздік соғысы кезінде Хорватиядан бөлініп шығуға ниет білдірген, танылмаған Серб Крайина Республикасының президенті болды. Соғыстан кейін Мартичке 2005 жылы бұрынғы Югославия үшін Халықаралық қылмыстық сот сотты. Ол Эстонияда жазасын өтеп жатыр.

Өмірбаян

Мартич 1954 жылы 18 қарашада Книн муниципалитетіне қарасты Жагрович ауылында дүниеге келген. Ол Загребтегі полиция орта білімнен кейінгі мектебін бітіріп, 1976-1981 жылдары Шбенькидегі қоғамдық қауіпсіздік станциясында (SJB) полиция қызметкері болып жұмыс істеді. Ол Хорватияның тәуелсіздігін жариялаған кезде Книннің жергілікті полиция бастығы болды. 1990 жылы ол жергілікті серб көшбасшысының лауазымына ие болды, ол Milicija Krajina ополчениесын ұйымдастырды, ол Мартич полициясы деп те аталады. 1991 жылдың 4 қаңтарынан 1995 жылдың тамызына дейін Мартич әр түрлі басшылық лауазымдарды, соның ішінде президентті, қорғаныс министрі, ішкі істер министрі, Крайина және Серб Крайина Республикасында (екіуі де танылмаған) атқарды. Сондай-ақ 1991 жылы серб оппозициясының басшысы Вук Драшкович Мартич пен Горан Хаджич өзін өлтіруге әрекеттенді деп мәлімдеді. Мартич бұл "әдеттегі ақымақтық" екенін және "егер ол кісі өлтіруге әрекеттенсе, оны жүзеге асырмақ" деп жауап берді. Мартич Драшковичке сын көзбен қарады, өйткені Драшкович жұмылдыруға қарсы шығып, дезертирлікке шақырды. Мартичті Сербия Краинасындағы президент сайлауы кезінде Слободан Милошевич қолдады. Мартич Сербияның Сербия социалистік партиясынан елеулі қаржылай қолдау алған Сербия социалистік партиясынан үміткер болды. 21 қаңтарда Мартич "бірлестіру процесін жеделдетіп", "басшыны біздің серб көшбасшысы Слободан Милошевичке тапсырамын" деп мәлімдеді. 1995 жылы Хорватияның "Шорт" операциясы кезінде Сербия Кражинасының құлауына дейін билікте болды. Серб Крайинасының құлдырауынан кейін Мартич және Серб Крайинасының әскері мен азаматтық тұрғындардың көп бөлігі Баня-Лукаға қашып кетті. Бастапқыда ол өлтірілген немесе жараланған деген хабар тарады. Ол бірнеше күн бойы ешқандай мәлімдеме жасамады. Мартич "Серб Крайина Республикасының соңғы бостандығына дейін" партизандық соғыс жоспарын жариялады. Мартич мәлімдемесінде: "Кражинаның серб халқына болған қайғылы оқиғадан кейін жағдай баяу нығаяды. Баня-Лукада біз Крайина парламенті президенті Ражко Лежейч бастаған дағдарыс штабын құрғанбыз. Қызметкерлердің мақсаты - босқындарға қамқорлық жасау. Мен өз басымға бұзылған әскерді біріктіру және оны шайқасқа дайындау міндетін алдым. Мен осы жауынгерлердің көбі - қорқақ еместер - оралып, өздерінің ғасырлар бойы өмір сүрген отанын азат етуге тырысады және Туджманға лайықты соққы береді деп үміттенемін. "Бұл - Милан Мартичтің

ЕХКТ-нің қылмыстық қудалау

1995 жылы 25 шілдеде бұрынғы Югославия үшін Халықаралық қылмыстық соттың (МКТС) айыптауы бойынша Мартич 2002 жылы 15 мамырда бас бостандығына қол жеткізді және сол күні Гаагадағы сотқа жіберілді. Оған кісі өлтіру, қуғын-сүргін, адамгершілікке жат іс-әрекет, мәжбүрлі түрде жер аудару, мемлекеттік немесе жеке меншікті тонау, қалаларды, қалашықтарды немесе ауылдарды қасақана қирату сияқты айыптар тағылды. Ол барлық айыптаулар бойынша кінәсіз деп танылды. ICTY-нің айтуынша, өзгертілген айыптау актісінде ол "кроаттар мен басқа да серб еместердің Кражинадан этникалық тазалау науқанын ұйымдастыруға көмектесті және бүкіл серб емес халықты күштеп алып тастады, жер аударып жіберді немесе өлтірді". Бастапқыда ол Загребке зымыранмен шабуыл жасауға бұйрық бергені үшін ғана айыпталған, ол Жеті азаматты өлтіріп, 214-ті жарақаттады. Екі күннен кейін, сұхбатта, Мартич қалаға оқ атуды өзі бұйырғанын мойындады. Мартичпен бірге көтерілісші хорват сербтерінің ең маңызды басшыларының бірі болған Милан Бабич, Мартичтің соты кезінде сот алдында Хорватиядағы бүкіл соғыс Белград ұйымдастырған Мартичтің жауапкершілігі екенін мәлімдеді. Оның соты 2005 жылдың 13 желтоқсанында басталып, 2007 жылдың 12 қаңтарында аяқталды. 2007 жылдың 12 маусымында Мартич 35 жылға бас бостандығынан айырылды. Оның 35 жылға бас бостандығынан айыру жазасын 2008 жылдың 8 қазанында ICTY апелляциялық кеңесі бекітті. Ол "бірлескен қылмыстық кәсіпорынның" құрамында болды, оның құрамында Благое Аджич, Милан Бабич, Радмило Богданович, Велько Кадиевич, Радован Караджич, Слободан Милошевич, Ратко Младич, Воислав Шешель, Франко Симатович, Йовица Станишич және Драган Васильекович бар.