Кіріспе

American Open Orthodox тағайындалған раввин, автор, мұғалім, оқытушы және белсенді Авраам Хаим Йосеф (Ави) хаКоэн Вайс (; 24 маусым 1944 жылы туған) - американдық ашық православиелік тағайындалған раввин, автор, оқытушы, оқытушы және белсенді, 2015 жылға дейін Нью-Йорк штатының Бронкстағы Ривердейл еврей институтын басқарған. Ол ерлер үшін Ешиват Ховевей Тора мен әйелдер үшін Ешиват Махараттың негізін қалаушы, раббилер семинариясы ашық православиемен байланысты, Вайс бастаған оқшаулаушы қозғалысы, ол қазіргі православие иудаизмінен сол жақта және консервативті иудаизмнен оң жақта. Ол Американың православиелік раввиндер кеңесіне либералды балама болып табылатын ханимдер қауымдастығы - Халықаралық раввиндер қауымдастығының негізін қалаушы және еврейлік мәселелерді шешу жөніндегі коалицияның негізін қалаушы. Вейс қозғалысы әйелдерді семиха (рабиниттік тағайындалу) православие иудаизмі ішінде тартыстың көзі болды.

Ерте өмір және мансап

1968 жылы Ешива университетінің Рабби Исаак Елханан теологиялық семинариясында Ави Вайс семихаха (раббилік діни қызметке тағайындалды) алды. 2013 жылы Newsweek журналы Вайсты АҚШ-тағы ең танымал раввиндердің 10-орында орналастырды. Ол 2012 жылы 11-орыннан, 2011 жылы 12-орыннан, 2010 жылы 18-орыннан жоғарылады. 2015 жылдың 29 маусымында Вайс Американың раввиндік кеңесінен (RCA) өзінің раввиндік семинариясының түлектерін ұйымға қабылдамауға қарсылық білдіру үшін отставкаға кетті.

Ривердейл еврей институты

Ривердейл еврей институты (HIR) 1971 жылы Генри Хадсон Парквейдегі Уайтхолл ғимаратының қазандық бөлмесінде Бронкстағы Университет Хайтс еврей институтының бұрынғы мүшелері Ривердейлге көшіп келген. Вайс бірнеше жыл бұрын Йешива университетінде білімін аяқтап, Крив-Кур, Миссури және Монси, Нью-Йоркте уағыздайтын болған. Қауым 850 отбасыға дейін өсті және Вайс раввиндік адвокация үшін платформа ретінде қызмет етті. 2015 жылдың шілдесінде Вайс кафедрадан кетіп, Стивен Экслер HIR-дің аға раввині болды. Вайс мәжілісхана қызметкерлерінің қатарында болып қалады. Бір жұма күні кешке мәжілісханада "ортодоксалық мәжілісханада аралас қауымның алдында осы ғибадатқа жетекшілік еткен алғашқы әйел" таныстырылды.

Ашық православие

1997 жылы Вайс жаңа діни қозғалысты бастады, оны ол "Ашық православие" деп атады, ол қазіргі православие иудаизмінен сол жақта және консервативті иудаизмнен оң жақта. Вайс соңғысы "әдетте діни рәсімдерді ұстанатын яһудилерден құралмағанын" атап өтті.

Ешиват Ховевеи Тора

1999 жылы Вайс Йешива университетінен кеткеннен кейін Бронкстің Ривердейл маңындағы раввиндік семинариясы Ешиват Ховевей Тора (YCT) -ны құрды, онда онжылдықтар бойы әйелдер үшін Стерн колледжінде сабақ берді. Мектеп түлектері синагогаларда, колледждерде және мектептерде раввиндер болып жұмыс істейді, бірақ РЦА мектеп түлектеріне, егер олар дәстүрлі православие раввиндік мектебінде тағайындалмаса, мүшелікке рұқсат бермейді. 2013 жылдың маусым айында Вайс YCT президенттігін Чикаго раввині Ашер Лопатинге тапсырды. Сара Хурвиц Ешиват Махараттың деканы болып тағайындалды.

Халықаралық раввиндік қауымдастық

Марк Д. Ангелмен бірге Вайс Халықаралық раввиндік қауымдастықтың негізін қалады. Православтық РЦА-ға балама ретінде құрылған ұйым YCT түлектерін қабылдау үшін құрылған.

Сын

Православтық одақ, РЦА және Қазіргі Православтық Иудаизммен байланысты раввиндар Вайстың ашық православиесіне қарсы шықты. Кейбіреулер оның әйел раввиндерді тағайындауын православие иудаизмімен сәйкес келмейтін деп сынға алды, бұл иудаизм ағымынан Вейсс өзінің семихасын алды. Американың Агудат Исраэлі әйелдерді діни қызметке тағайындау шараларын айыптап, бір қадам алға барды. 2015 жылдың 3 қарашасында Американың Агудат Израиль моеттері Ашық православие, YCT, Ешиват Махарат және басқа да еншілес ұйымдарды яһуди тарихындағы басқа да диссидент қозғалыстармен ұқсастығы туралы жариялады. Дегенмен, Вайстың қорғаушылары бар. Вайс еврей дінін қабылдауға қатысты Израиль раввиниатінің қиындықтарына тап болды.

Белсенділік

Вайс көптеген мәселелерде, соның ішінде кеңестік еврейлердің эмиграциясы мен сіңірілуі, Джонатан Поллардқа мейірімділік, Израильді қолдау, Холокост ескерткіштерін сақтау және антисемитизмді ашу сияқты көптеген мәселелерде дауыс берді. 1992 жылы ол Amcha Coalition for Jewish Concerns, яғни еврейлік белсенділікпен айналысатын қоғамдық коалицияны құрды. Вайс өмірінің белсенділігі туралы деректі фильмде баяндалған Әділ бүлікші: раввин Ави Вайс.

Кеңес еврейлері

Вайс 1964 жылы құрылған Кеңес еврейлері үшін студенттік күресінің алғашқы көшбасшысы болды. Бұл совет дәуірінде көшіп кетуіне тыйым салынған орыс еврейлерін босату үшін жұмыс істеген алғашқы американдық ұйымдардың бірі болды. Бұл топ демонстрацияларды, лоббилерді және білім беруді қолданып, кеңес өкіметтеріне яһудилерге елден кетуіне рұқсат беру үшін қысым жасады. 1970 және 1980 жылдары Вайс өзінің "1 2 3 4; Темір есікті ашыңыз" деген ұранымен танымал болды. 2015 жылы Вайс өзінің ескерткіштерін жариялады, онда кеңес еврейлерін азат ету үшін жасаған күш-жігерін егжей-тегжейлі баяндады, Open Up the Iron Door: Memoirs of a Soviet Jewry Activist. Кітапта негізгі белсенділік пен азаматтық мойынсұнбаушылықтың совет еврейлері үшін маңызды саяси өзгерістерге қалай әкелгені туралы айтылған.

Холокостты еске алу

"Шейіт болу және қарсылық" журналының 2002 жылдың наурыз-сәуір айларында шыққан "Холокост символдары немесе ғибадат нысандары" мақаласына жауап қыркүйек-қазан айларында басылды. Бұл мақалада "Ең сенімді есте сақтаушыны яһуди дінінің өзінде, оның литургиясында және діни күнтізбесінде табуға болады" деп айтылған болатын. Соңында Вайс "жыл сайын бірнеше сәт сары алты қырлы жұлдызды" кию идеясын қабылдауға шақырды.

АҚШ-та

Вайс Нью-Йорктің бұрынғы губернаторы Марио Куомо мен Нью-Йорктің бұрынғы мэрі Рудольф Джулианидің ресми елшісі болды. 1987 жылы өмір бойы түрмеде отырған Израиль үшін тыңдаушы болған америкалық. 1989 жылы Вайс Поллард қамалған түрменің алдында "бостандық Седери" өткізді. 2001 жылы Нью-Йорк сити-холлдағы сөйлеген сөзінде Вайс Джордж Бушты арабтардың террористік әрекеттері мен Израильдің өзін-өзі қорғау әрекеттерінің арасында айқын айырмашылық жасамағаны үшін сынға алды. "Ол құлаған тұзақ - бұл адам өлтіру мен өзін-өзі қорғау әрекеттерінің арасындағы моральдық теңдік", - деді Вайс. 2002 жылдың сәуірінде Вайс Вашингтонның Ұлттық алаңында Израильге қолдау білдіретін митинг ұйымдастырды және Израильге қарсы бейімділік танытқан бірнеше ірі газеттерді бойкот етті. 2006 жылы Вайс Сирияның БҰҰ миссиясы алдында Хезболланың Таяу Шығыстағы шабуылдарын айыптау үшін наразылық акциясын ұйымдастырды. 2011 жылдың қыркүйегінде Вайс Нью-Йорктегі БҰҰ ғимаратының алдында Палестинаның мемлекет құруына қарсылық білдіріп тұрып тұтқындалды.

Еуропадағы

Вайс әртүрлі істердің белсендісі ретінде әлемді аралап жүр. 1989 жылы Вайс және басқалар Аушвицте құрылған кармелиттер монастырына наразылық білдірді. Олар концлагерь киімдерін киіп, монастырь қабырғасына көтеріліп, шофарда үніп, нацистік режимге қарсы ұрандар айқайлады. Жұмысшылар оларды құрылыс алаңнан шығарып салды. 1993 жылы папа Иоанн Павел II екінші дүниежүзілік соғыста лагерьдегі тұтқындарды өлтіруге арналған "Циклон-В" газы сақталған қайта жаңартылған ғимаратта орналасқан монастырды жабуды бұйырды. Ол 1985 жылы президент Рональд Рейганның СС зиратына баруына наразылық білдірді. 1994 жылы ол Норвегияның Осло қаласында ПОО басшысы Ясир Арафат Нобель бейбітшілік сыйлығын алған кезде наразылық білдірді. 2003 жылы Шотландияның Глазго қаласынан Роза Сахаринмен бірге Вайс Польшадағы Бельцец өлім-жітім лагері арқылы жол салуды тоқтату үшін Нью-Йорк сотында Американдық еврей комитетінің үстінен сотқа шағым түсірді. Олар бұл жұмыстың нәтижесінде жер астындағы жаппай қабірлердің бұзылуынан қорқатын.