Кіріспе
Үндістанның түрлі кестелеу стильдерінің кез келгені Үндістанда кестелеуге аймақ пен киім стиліне байланысты әр түрлі кестелеу стильдері кіреді. Үнді тігістерінің дизайны матаның пішініне, пішініне және тігісіне байланысты қалыптасады. Нүкте мен баламалы нүкте, шеңбер, шаршы, үшбұрыш және олардың алмасулары мен комбинациялары дизайнды құрайды.
Embroidery in India includes dozens of embroidery styles that vary by region and clothing styles. Designs in Indian embroidery are formed on the basis of the texture and the design of the fabric and the stitch. The dot and the alternate dot, the circle, the square, the triangle, and permutations and combinations of these constitute the design.
Ары
Ари жұмысында жоғарыдан қапталған, бірақ төменнен жібек жіппен азықталған ілгек қолданылады. Бұл қозғалыс циклдерді жасайды, солардың қайталануы тігістер тізбегін құрайды. Мата рамаға тартылады және тігуді ұзын инемен, мысалы, креветка, домбыра (өте ұсақ сақина ілмегіне ұқсас, бірақ өткір ұшы бар ине) немесе Лунвилл жұмысымен аяқталады. Екінші қол жіпті төменгі жағынан қоректендіреді, ал ілгек оны жоғары көтеріп, шынжыр тігісін жасайды, бірақ бұл әдеттегідей жасалған шынжыр тігісінен әлдеқайда жылдам: машинада жасалған сияқты, сонымен қатар оң жағында сақталатын секиндармен және бурандармен әшекейленуі мүмкін, ал ине төменге түсуден бұрын олардың тесіктеріне кіреді, осылайша оларды матаға бекітеді. Зари жіптері, әшекейлер, секвиндер және т.б. сияқты көптеген материалдар қолданылады. Арий кестесі Кашмир мен Кутч (Гуджарат) сияқты әр түрлі аймақтарда қолданылады.
Aari embroidery is practiced in various regions such as in Kashmir and Kutch (Gujarat).
Банджаралық кестелер
Андхра Прадеш штатының Ламбада цыган тайпалары қолданатын Банджара кестесі - бұл айналар мен буалдармен жасалған сәндік бұйымдар. Қызыл, сары, қара және ақ түсті маталар жолақтарда орналастырылады және ақ түстегі қиылысты тігіспен біріктіріледі. Мадхья-Прадештің Малва және Нимар аудандарында орналасқан банджаралардың кестелеудің өз стилі бар, онда дизайн матаның тоқуына сәйкес жасалады, ал текстуралы әсерге геометриялық үлгілер мен дизайнның әр түрлі түстері мен тігістері арқылы қол жеткізіледі. Мотивтер, әдетте, қиылыстан тігіледі.
Хиер-Бхарат немесе Банни (Гуджарат)
Хир-Бхарат немесе Банни кестесі Гуджараттан пайда болды және оны негізінен Лохана қауымы қолданады. Ол жібек жіппен жасалады (Хир "жибек жіп" дегенді білдіреді) және оның жан-жақтылығы мен түстер палитралары мен дизайн үлгілері, соның ішінде шиша (көзгелек) жұмысы үшін әйгілі. Пәнжаб аймағының бағ және фулкари кестелері Геометриялық мотивтер мен тігістерді қолдану арқылы Хеер-Бхарат кестесіне әсер етті.
Чамба Румал (Химачал-Прадеш)
Ол ХІV ғасырда Химачал-Прадеш штатының Чамба патшалығында пайда болған. Бұл өрнек Кангра, Чамба, Башоли және басқа да көршілес провинциялардың билік мемлекеттерінде өркендеді. Шамба аймағында өте білікті шеберлер бар. Чамбаның өзіндік ерекше стилі бар, ол - тігілмеген жібек жіптермен тігілген кішкентай төртбұрыштар немесе тікбұрыштар. Кейбір шамбалық кестелер жұқа металл сымдарды немесе металл жіптерді пайдаланады. Чамба румал 17 ғасырда пайда болған, бірақ ХVІІІ ғасырда Хималай аймағындағы билеушілер Чамба румал кестешілерін қолдағаннан кейін кең тараған танымалдылыққа ие болды. Алғашқы Чамба кестелерін әйелдер немесе жас балалар жасаған, кестелер көбінесе құдайлар мен құдайларды бейнелеген.
Чиканкари (Уттар-Прадеш штаты)
Қазіргі кездегі чиканның түрі (күлгінге сәнді үлгілер) Уттар Прадеш штатындағы Лакхнау қаласымен байланысты. Жибекке тігілген чикан - Лакхнаудың жаңалығы. Басқа чикан стильдері - Калькутта мен Дакка стилі. Алайда, Лакхнауда тігудің ерекше түрлері: пhanda және murri. Чиканды өрнекті Жахангирдің әйелі Нұр Жахан енгізген деп есептеледі. Чикан кестесі ақ муссолинге (танзеб), нәзік мақтаға (мулмул) немесе көлеңкелі кестелерді ең жақсы көрсететін, нәзік, таза маталарға ақ жіптерді қолдануды қамтиды. Басқа түстерді де қолдануға болады. Кәсіпкерлер әдетте жануарлар мен гүлдердің (роза, лотос, жасмин, көгершін) жеке мотивтерін немесе бутилерін жасайды. Бұл үлгілер ең алдымен матаға шелпен емес, желім мен индиго қоспасымен басылады. Кем дегенде 40 түрлі тігістер құжатталған, олардың 30-ға жуығы әлі күнге дейін қолданылады және жазық, көтерілген және рельефті тігістерді, жаали сияқты ашық торлы жұмысты қамтиды. Чиканкари жұмысында қолданылатын тігістердің кейбіріне: тайпчи, печни, пашни, бахия (ульта бахия және сидхи бахия), гидди, джангира, мури, пханда, жалис және т.б. Ағылшынша: тізбекті тігіс, түйме тесігі, француз түйіндері және жүгіру тігісі, көлеңкелі жұмыс. Тағы бірі - хатау (хатава немесе катава деп те аталады).
Гота (Джайпур, Раджастан)
Бұл әйелдердің салтанатты киімін жасауға арналған алтын жіппен жасалған аппликация түрі. Зари лентасының ұсақ бөлшектері матаға жабысып, шеттері тігіліп, күрделі үлгілер жасалады. Ұзын, кең алтын ленталар матаның шеттеріне тігіліп, алтын заридің әсерін тудырады. Шехаватидегі Хандела оның өндірісімен танымал. Мұсылман қауымы кинари немесе жиекті, жиекті шекаралық безендіруді қолданады. Гота кинари негізінен Джайпурда жүзеге асырылды, онда құстардың, жануарлардың, адам фигураларының жақсы пішіндері пайдаланылады, олар материалға кесіліп тігіледі. Бұл - Раджастхан мен әлемнің көптеген жерлерінде танымал тағам.
Камал Кадай (Андра Прадеш)
Бұл Андхра-Прадеш штатының сәнді бұйымдары. Трейлисті тігіп гүлдер мен жапырақтарды жасайды, ал басқа тігістер матаға кестелеуді аяқтау үшін жасалады.
Канта (Бенгал)
Накша - бұл тігіспен көптеген қабатталған матаға (күлтіруге ұқсас) кестелеу. Ол сондай-ақ dorukha деп аталады, яғни дизайн / мотивтер екі жағынан да бірдей көрінеді: дұрыс немесе дұрыс емес жағы жоқ, сондықтан екі жағы да қолдануға болады. Дәстүр бойынша, ескірген киімдер мен сары киімдер бір-біріне үйіліп, жапсырмаға тігіледі. Ауылдық бенгал әйелдері әлі күнге дейін мақтадан жасалған сары киіммен, саридің жиегінен алынған кестелік жіппен жасайды. Бұл әшекейлерді жасау әдісі ретінде басталды, бірақ тігіндің дәл осындай түрі сары киім, салбар костюмдері, шүберектер, салфеткалар және т.б. Тақырыптарға адамдар, жануарлар, гүлдер, геометриялық үлгілер мен мифологиялық фигуралар кіреді.
Карчоби - Раджастан
Бұл - мақта төсемге жазық тігістерді тігу арқылы жасалған жоғары тұрған зари металл жіппен кестелеу. Бұл әдіс кәләш және салтанатты киімдер үшін, сондай-ақ бархат жамылғылар, шатырлар, перделер және жануарлар арбалары мен ғибадатханалар арбаларының жамылғылары үшін қолданылады.
Касути немесе Касути (Карнатака)
Касути (Kai = қол және Suti = тоқу / орама) Карнатака штатынан шыққан. Касути Карнатакада шалукия дәуірінде (6-дан 12-ға дейін) пайда болды. Бұл үлгілер түйінсіз тігіледі, сондықтан матаның екі жағы да бірдей болады. Гаванти, Мурги, Неги және Менти сияқты тігістердің әрқайсысы күрделі үлгілерді құрайды, мысалы, гопура, күйме, паланкин, шамдар мен шоққұйрық, сондай-ақ павлиндар мен пилдер.
Кати (Гуджарат)
Қати кестесін "қати" - көшпелі малшылар енгізген. Бұл әдіс тізбекті тігу, аппликация және айна тәрізді кіріктіруді біріктіреді.
Кауди (Карнатака штаты)
Кауди (ಕೌದಿ) - Карнатакадан шыққан жамылғы немесе төсек жамылғысы және сәнді кесте. Ескі маталарды бөлшектерден кесіп, қарапайым жүгіру тігісімен және Губби Каалу тігісімен тігіледі.
Кхнег (Мегалайя)
Мегалайядан жасалған кесте. Мұстах ауылы тек қана кньенг кестесімен танымал.
Қуч немесе Арибарат
Қутч (Гуджарат) кестелеу техникасының ең танымал түрі - Арибхарат, ол шынжыр тігісті құрайтын ілгекті ілгек есімінен алынған. Бұрын оны мочилер (көміршілер) жасайтындықтан, Мочибхарат деп те аталады.
Кашмирдің Кашида
Кашмирлік кестелеу (қашида) моғол дәуірінде пайда болды және фиран (жүн күрталар) мен намада (жүн кілемдер) үшін, сондай-ақ столь үшін пайдаланылады. Ол табиғаттың әсерінен жасалған. Құстар, гүлдер мен гүлдер, қарғалар, қынар жапырақтары, губи, манго, лотос және ағаштар - ең көп таралған тақырыптар. Бүкіл үлгі бір немесе екі кестелеу тігісімен, негізінен жібек, жүн және мақта негізіндегі тігіспен жасалады: түсі әдетте ақ, ақ немесе қаймақ, бірақ қазіргі кезде стул мен салвар kameez-ді қоңыр, көк көк, көк көк, қоңыр және рани қызғылт сияқты көптеген басқа түстерде кездестіруге болады. Кашида негізінен кремнийлі жіптермен кенепке жасалады, бірақ кашида пашмина мен былғары жіптерді де қолданады. Киімнен басқа, бұл үй жиһаздарында, мысалы төсек жапқыштарда, диван мен еден жазғыштарында және жаздық жапқыштарда кездеседі. Жүн немесе мақтадан жасалған негізгі мата әдетте ақ немесе қаймақ немесе осыған ұқсас реңкті болады. Пастельді түстер де жиі қолданылады. Шеберлер фонға қосылатын көлеңкелерді қолданады. Жіптің түсі жергілікті гүлдерден алынған. Бір матаға тек бір-екі тігіс қолданылады. Кашмирлік кестелеу бір тігісті шеберлікпен орындаумен танымал, оны көбінесе Кашмир тігісі деп атайды және ол тізбекті тігістен, атласты тігістен, көлбеу дарн тігісінен, діңгек тігісінен және балық сүйегі тігісінен тұрады. Кейде дури (бұға) тігістер қолданылады, бірақ бір уақытта бір немесе екіден артық емес.
Кашмир тігістері
Бұл тігістерге созни (сатин), залакдози (тізбек) және вата чикан (батырма тесігі) жатады. Басқа стильдерге дурукха кіреді, онда мотив шалының екі жағында әр түрлі түсте пайда болады; папье-маше; ари (бұға) кестесі; шалдаар; чинар каам; самовар (антик Кашимири шай құмырасы) - бұл Кашмир кестесінде қолданылатын өте әдемі және танымал дизайн. Содан кейін самауыр үлгісі күрделі гүлдермен, жапырақтармен және бұтақтармен толтырылады; Кашир жағал, бұл әсіресе киімнің матасының мойын және жеңінде сәнді кестелеу желісін білдіреді. Тағы да басқа стильдер: naala jaal, әсіресе мойын және кеуде / мойынтұрмаға кестелеу: naala - бұл Кашмир тілінің Кошур диалектісінде мойын дегенді білдіреді; jaama - бұл тұтас матаны қамтыған өте тығыз кестелеу. Бұл форманың нұсқасы - neem jaal, онда жұмыс тығыздығы аз.
Мукаиш жұмысы (чиканкариге ұқсас) - Лакнау
Кейбір матаның жіптері металлдан жасалған шағын төртбұрышты бөлшектермен сыналады. Мукеш жұмысына (бадла немесе фарди деп те аталады) ине мен ұзын, жұқа металл таспаларын қолдана отырып, чикан кестесі арасында жылтыр тігістерді жасауды қамтиды.
Фул Патти ка Каам (Уттар Прадеш)
Уттар-Прадеш штатының, әсіресе Алигархтың гүлдер кестесі.
Пулкари (Пунджаб және Харьяна)
Фулкари (фул=гүл, кари=жұмыс) - 17 ғасырдың аяғында Пәнжаб аймағында пайда болған. Вәріс Шахтың "Хер Ранджа" атты панджаби фольклорында айтылған Панджабтың ең әйгілі ауылдық кестелеу дәстүрі. Оның қазіргі түрі мен танымалдылығы 15 ғасырда, Махараджа Ранджит Сингх билік құрған кезде болды. Пулкари сонымен қатар бас киім дегенді білдіреді. Оның ерекшелігі - оның негізі - қолмен тоқылған немесе хади матасы, ашық түсті жіптер оны толығымен жауып, ешбір бос орын қалдырмайды. Ол матаның дұрыс емес жағында тігілген тігісті қолданады, бір уақытта бір жіпке, негізгі үлгісін қалыптастыру үшін төменгі жағында ұзақ тігіс қалдырады. Пулкари үшін Әмірсәр қаласы танымал, онда жіңішке сымдар қолданылады. Қалбатан сурх - алтын сымдарды қызыл және қызыл түсті жібекке салу. Калабаттанды қауіпсіз ету ақ материалға күміс сымдарды қолдануды қамтиды. Алтын кестелеудің екі түрі бар, бірі - алтын жіппен жасалған қалың және бай түрі - кар чоб, ал екіншісі - алтын жіппен жасалған тила кар немесе кар чикан. Біріншісі кілемдер мен ат құрғақ киімге, екіншісі киімге қолданылады. Пәнжаб аймағында мукеш кестесі де қолданылады: мукеш бати хуи, бұрмаланған шайыр, мукеш гокру, ауыр түсті кесте үшін жалпақ алтын сым және мукеш батихуиді темір шүберектермен қысып жасалған толқымалы мукеш. Лудиана мен Амритсар ақ, күміс және алтын жіптерді шога және белбеу (патухи) сияқты киімдерге кестелеумен танымал.
Amritsar, using thin wires. Kalabatan surkh involves using gold wires on orange coloured and red silk. Kalabatan safed involves using silver wires on white material. There are two kinds of gold embroidery, one of a solid and rich kind called kar chob and the other called tila kar or kar chikan utilising gold thread. The former is used for carpets and saddle cloths whereas the latter is used for dresses. The Punjab region also uses mukesh embroidery: mukesh bati hui, twisted tinsel, mukesh gokru, flattened gold wire for embroidery of a heavy kind, and waved mukesh, made by crimping mukesh batihui with iron tongs. Ludhiana and Amritsar are known for embroidery using white, silver and gold threads on clothes such as chogas and waistcoats (phatuhi).
Пипли (Одиша)
Аппликация немесе Пипли жұмысы Одишадағы Пипли ауылынан және Гуджараттың кейбір бөліктерінен бастау алады. Бұл "Чандуа" деп аталады, ол жапсырмалық жұмыстарға негізделген: жарқын түсті және үлгілі маталар, көбінесе бархат, айна және қайыс жұмысымен бірге жай фонға тігіледі. Дизайнға индуистік құдайлар, адам, жануарлар, гүлдер мен көлік түрлері жатады. Бастапқыда Чандуаның жұмысы Пури Ратха-Ятра үшін күймелерді жасау үшін жасалды, сондай-ақ Ратха-Ятра үшін шатырлар, шатырлар мен жазғыштар үшін де пайдаланылды. Қазіргі кезде үйдің әртүрлі сәндік бұйымдарын, мысалы, шам көлеңкелері, бақша шашақтары мен төсек жамылғылары және қол сөмкелері, әмиян, файлдар сияқты пайдалы өнімдерді табуға болады.
Рабар (Раджастан және Гуджарат)
Бұл кестелеу стилі Раджастан мен Гуджараттың Рабари немесе Ревари қауымымен жасалады. Бұл өте түрлі-түсті кестелеу стилі, қатты контрастты пайдалану дәстүрлі түрде тек киімге қолданылады, бірақ қазір оны сөмкелерде, аксессуарларда, үй жиһаздарында және т.б. кездестіруге болады. Ойнақтар зұлым рухтардан қорғайды деген сенімге сай, әр түрлі пішінді және өлшемді айналар кестеге салынған. Бұл суреттерге гүлдер, жеміс-жидек, бауырсақ, пил сияқты жануарлар ғана емес, сондай-ақ ғибадатханалар, құмыраларды көтеріп жүрген әйелдер және барлық жерде кездесетін манго пішіні де жатады.
Шамилами (Манипур)
Бұл - тоқу мен кестелеудің біріктірілуі, ол бір кездері жоғары мәртебелі символ болған.
Шиша немесе айна (Гуджарат, Харьяна, Раджастан)
Бұл әшекейлеу әдісі 13-ші ғасырда Парсыда пайда болды және әртүрлі өлшемдегі кішкентай айна бөлшектерін қамтиды, олар матаның безендіруіне алдымен жіптерді, содан кейін түйме тесігімен тігіледі. Бастапқыда айна ретінде микадан жасалған бөлшектер пайдаланылды, бірақ кейін адамдар жұқа соққан шыныдан жасалған бөлшектерді қолдана бастады, сондықтан бұл хинди тілінде "кішкентай шыны" дегенді білдіреді. Жақында ғана олар бәрі де ретсіз, қолмен жасалатын және сынап пайдаланылатын, қазіргі кезде оларды машинадан жасалған және тұрақты пішінде жасалған деп табуға болады. Ол әдетте басқа тігістермен, мысалы, қиылысты тігіспен, түйме тесігімен және атласты тігіспен, қазіргі кезде қолмен ғана емес, машинамен де жасалады. Айнамен жұмыс жасау жаздық жапқыштар мен төсек жапқыштар, әшекейлі қалталар мен сәндік аспалар үшін, сондай-ақ әйелдердің салвар камизі мен сарысының сәндік шекараларында өте танымал. Гуджараттың Кютч, Раджастханның Сикар, Чуру аймақтарындағы мыңдаған әйелдер қолмен кестелеумен айналысады. Чикан жұмысының әр түрлі түрлері бар: Тайпчи, Бахия, Пхунда, Мури, Жаали, Хаткати, Печни, Гас Пати және Чаана Пати.
Тода кестесі
Тода кестесі Тамил Надудан бастау алады. Тоду халқының мекендейтін Нилгири тауының өз стилі бар, оны пугур деп атайды, бұл гүлді білдіреді. Бұл өрнекті, Канта сияқты, әйелдер жасайды. Бұл шальға кестелер киіледі. Бұған қызыл және қара түсті жолақтар киіледі. Тода биға табынатындықтан, биға метви каанпугури, Ижадвинпугути және басқалар арасында Тода кестелеуінің маңызды мотивіне айналады. Тода кестесіне күн, ай, жұлдыздар және балапанның қауырсындарының көзі қолданылады.
Зардози немесе Зари немесе калабатту
Үндістанның ең сәнді кестесі - 16-шы ғасырдың аяғында Моғолдар әкелген Зари мен Зардози немесе Зардози. Зардози сөзі парсы тіліндегі Zar (алтын) және Dozi (кешектеу) сөздерінің бірі. Бұл формада металл жіп қолданылады. Бір кезде шел, брокат және бархат маталарға алтын мен күміс жіптер қолданылған. Металл сынықтары балқытылып, перфорацияланған болат табақтар арқылы сымға айналдырылды, содан кейін қажетті жұқалыққа дейін соққымен соғылды. Қарапайым сымды "бадла" деп, оны жіпке орағанда "касав" деп атайды. Кішірек ұяшықтар "ситара" деп аталады, ал бадладан жасалған ұсақ нүктелер "мукай" немесе "мукеш" деп аталады. Зардози - заридің синонимисі немесе одан да күрделі нұсқасы, онда алтын немесе күміс кестелер інжу-маржан және асыл тастармен, готамен және кинаримен безендіріледі, бұл өнерді тек бай адамдар ғана сатып ала алады. Қазіргі кезде Зардоси жіптерінің өзегі пластиктен, сырты алтын түстес. Жіптің оң жағында металл сымдар орналасқан, оларды жіңішке жіппен жауып, жіппен қапталған.