Кіріспе

El cóndor pasa - перуандық сарсуела (музыкалық пьеса), оның музыкасын перуандық әнші-күйші Даниэль Аломия Роблес 1913 жылы жазды, сценарийді Хулио де Ла Паз (Лимен драматургы Хулио Бадуанның псевдонимі) жазды. Бұл сарсуела прозамен жазылған, бір музыкалық пьесадан және екі актіден тұрады. "El cóndor pasa" атты шығарманың сөздері жоқ. Зарсуэланың атақты ән әні Перудің екінші ұлттық әнұраны болып саналады. Ол Перудің дәстүрлі Анд музыкасына негізделген, ол 2004 жылы Ұлттық мәдени мұраның элементі деп жарияланды. Әлемдегі әртүрлі суретшілер шығармасының 400-ден астам нұсқасы бар, олардың кем дегенде 300-і сөздері бар. Бұл пьесаның ең танымал әуенінің фортепианолық аранжировкасы 1933 жылы 3 мамырда Эдвард Б. Маркс Музыка Корпорациясы Құрама Штаттар Конгресс кітапханасында 9643 нөмірімен.

Қаптамалар мен бейімделулер

Бастапқыда бұл шығармалар анд аспаптарына емес, оркестрге жазылған. Ең танымал бөлімдер, мысалы прелюдия, парад және качуа, Дэниел Аломия Роблс The Edward B. Marks Music Corp., Нью-Йоркте, Colectivo Cultural Centenario El Cóndor Pasa компаниясы 1933 жылы шығарған. Барлық шығармалар авторлық құқық лицензиялық алымдарынан босатылады, себебі олар тіркелгеннен бері уақыт өтті.

Пол Саймонның мұқабасы

1965 жылы американдық суретші Пол Саймон Париждің Шығыс театрында (Париж) Лос Инканың парадтық күйін тыңдады. Саймон әннің кавер нұсқасын альбомға қосуға рұқсат сұрады. Әншіге топ бұл шығарма Анд фольклорына жататынын, ал аранжировка Хорхе Милчбергтің (Лос Инкас режиссері) екенін айтты. Милхберг келісімнің авторларының бірі ретінде танылған, өйткені ол екі жазбаны қосты, бұл оған авторлық сыйақыны алуға құқық берді. 1970 жылы Саймон мен Гарфункел Лос Инкастың "El Cóndor Pasa" ("Егер мен мүмкін болса") деген атаумен "El Cóndor Pasa" нұсқасын қайталап, Саймон жазған ағылшын тіліндегі сөздерді қосып, "Bridge Over Troubled Water" альбомына енгізді. Дэниел Аломия Роблес шығарманың түпнұсқа композиторы ретінде кредиттерде көрсетілмеген, өйткені ол Анд халық әуендері деп саналды. Әннің сөздері Симонға берілген, бірақ әуеннің авторлығы ешкімге берілмеген. Бұл мұқаба бүкіл әлемге танымал болды, және бірнеше рет қайталанып, оның мәтіні бірнеше тілге аударылды. Тіпті композитордың ұлы және перуандық режиссер Армандо Роблес Годой да Пол Саймонның нұсқасын сілтеме ретінде қолданып, әнге жаңа мәтін жазды.

Басқа нұсқалар

2013 жылдың шілдесінде Colectivo Cultural Centenario El Cóndor Pasa (мәдени бірлестік) диалогтар мен жеті музыкалық шығарманы қамтитын CD ретінде Zarzuela-ның түпнұсқа сценарийін қайта өңдеді. Бастапқы музыканы музыколог Луис Салазар Мехиа музыканттар Даниэль Доривал мен Клод Ферриердің қатысуымен қайта құрастырды және ол 2013 жылдың 14, 15 және 16 қарашасында Лимадағы Teatro UNI-де шедеврдің бірінші жүз жылдығын атап өту үшін орындалды. Zarzuela-ны (CD-ді қоса алғанда) қалпына келтіру және қайта шығару бойынша барлық жұмыстар музыколог Луис Салазар Мехиа мен мәдени промоутер Марио Серрон Феттаның (жоғарыда аталған мәдени бірлестіктің мүшелері) күш-жігерінің арқасында мүмкін болды және мемлекеттік қаржылық қолдаусыз жүзеге асырылды.