Кіріспе
Бродсайнде шайқасы 1917 жылы 4 қазанда Бельгиядағы Ипр маңында, Гелувельт үстіртінің шығыс шетінде, британдық екінші және бесінші армиялар Германияның төртінші армиясына қарсы шайқасты. Бұл шайқас - Ипрдің үшінші шайқасының ең сәтті одақтас шабуылы. Неміс қарсы шабуылдарына қарсы ұстауға болатын мақсаттармен шектелген, британдықтар неміс қорғанысын қиратып, неміс командирлері арасында дағдарысқа ұшырады және 4-армияның моральін қатты жоғалтты. Немістер жергілікті жерлерді қайтаруға дайындық жасады және үлкен қайтаруға жоспарлауға кірісті, бұл немістердің Бельгия жағалауын тастауын, Фландрия шабуылдарының стратегиялық мақсаттарының бірі. Қыркүйекте ауа райы тұрақсыз, бірақ құрғақ болғаннан кейін, 4 қазанда қатты жаңбыр қайтадан басталды және науқанның қалған бөлігіне әсер етті, ол неміс қорғаушыларының пайдасына көбірек жұмыс істеді, олар әлдеқайда аз зақымдалған жерге кері тартылды. Британдықтар артиллериясын снарядтармен қираған және күзгі жаңбырлармен суланған аймаққа жылжытуға мәжбүр болды, бұл қару-жарақ пен оқ-дәрілерді жылжыта алатын жолдарды шектеп, неміс артиллериясына оңай нысаналар ұсынды. 9 қазандағы Поэлькаппель шайқасында бірнеше күн бойы жаңбыр жауғаннан кейін неміс қорғанысы өте қымбат табысқа қол жеткізді, ол шайқас алаңындағы тактикалық жағынан ең маңызды жер Пашендале ауылына жақындады.
The Battle of Broodseinde was fought on 4 October 1917 near Ypres in Belgium, at the east end of the Gheluvelt plateau, by the British Second and Fifth armies against the German 4th Army. The battle was the most successful Allied attack of the Third Battle of Ypres. Using bite and hold tactics, with objectives limited to what could be held against German counter attacks, the British devastated the German defence, prompted a crisis among the German commanders and caused a severe loss of morale in the 4th Army. Preparations were made by the Germans for local withdrawals and planning began for a greater withdrawal, which would entail the abandonment by the Germans of the Belgian coast, one of the strategic aims of the Flanders Offensive. After the period of unsettled but drier weather in September, heavy rain began again on 4 October and affected the remainder of the campaign, working more to the advantage of the German defenders, being pushed back on to far less damaged ground. The British had to move their artillery forward into the area devastated by shellfire and soaked by the autumn rains, restricting the routes on which guns and ammunition could be moved, presenting German artillery with easier targets. At the Battle of Poelcappelle on 9 October, after several more days of rain, the German defence achieved a costly success, holding the approaches to Passchendaele village, the most tactically important ground on the battlefield.
Тактикалық өзгерістер
Бродсайнде шайқасы - Фландрия шабуылдарындағы (Ипрестің үшінші шайқасы) британдықтардың екінші армиясы (генерал Герберт Пламер) жүргізген шабуылдардың үшінші түрі. Тамыз айында болған маусымдық емес қатты жаңбырлар британдықтардың Гелувельт үстіртінде алға жылжуына кедергі келтірді, ал немістердің өз позициясын сақтап қалуға тырысуына кедергі келтірді. Алаң Ипр тұғырының оңтүстік шетінен өтіп, шығысқа қарай шабуыл жасауға кедергі келтірді, бұл одақтастардың тұғырынан шығуына кедергі болды. Британдық экспедициялық күш (БЭФ) екінші армияны күшейту үшін оңтүстікке қарай әскерлерден көбірек қару мен әскерлер жіберді және немістерді платоның оңтүстік шетін қорғауға мәжбүр етті, бұл неміс артиллериясының атыс күшін азайтты. Бродсайнде 20 қыркүйекте Менин жолы жотасының шайқасы мен 26 қыркүйекте полигон ағашының шайқасы болды, бұл жазықтың көп бөлігін басып алды және неміс қорғаушыларына көптеген зардаптарды әкелді. 4-армия 20 қыркүйектен бастап кем дегенде 24 қарсы шабуыл жасады және Полигон ағашы шайқасынан кейін, әсіресе 30 қыркүйек пен 1 қазанда, немістердің үлкен әдістемелік қарсы шабуылдары (Gegenangriffe) қымбат шығынға ұшыраған кезде. 28 қыркүйекте сэр Дуглас Хейг Плюмермен және Бесінші армияның қолбасшысы генерал Хьюберт Гофпен кездесіп, 20 және 26 қыркүйектегі жеңістерді, жақсы ауа райын, неміс қорғаушыларының арасында бұзылысты және орыс майданнан келетін неміс күшейткіштерінің шектеулі перспективасын ескере отырып, өзінің ниеттерін түсіндірді. Хейг 6 қазанда болатын келесі шабуыл қатаң шектелген ілгерілеу кезеңін аяқтады деп бағалады. Келесі қадам - тереңдеу, пайдалану үшін жағдай жасау. Хейг XV корпустың Бельгия жағалауында және "Хуш" операциясының амфибиялық күшінің немістердің жалпы шегінуі жағдайында дайын болуын қалады. Бесінші және екінші армиялардың артында жаяу әскер, артиллерия, ат әскері және танктерден тұратын резервтік құрамалар дайындалуы керек еді. Гоф пен Плумер келесі бірнеше күн ішінде ұсыныстар ертерек деп санағанын және Пашпендейл жотасы Уэструзебекке дейін солтүстікке дейін қолға алынмайынша пайдалану мүмкін емес екенін айтты. Алдымен, үш күн сайын екі қадам жасап, содан кейін төрт күн бойы жолдарды жөндеу жұмыстары жүргізілді. Хейг 10 қазанда болатын шабуылды пайдалану мүмкін екендігіне сенімді болмаса да, әскерлердің дайындықтарын жасауын қалайтынын түсіндірді, өйткені олар әрқашан кейінірек қолданылуы мүмкін.
Британдық препараттар
+Ауа райы27 қыркүйек 4 қазан 1917 Күн Жаңбырmm °F 270.067dull 280.067dull 290.065fine 300.067fine 10.069fine 22.776rain 31.264dull 44.660dull Британдық тактикалық жетілдірулер неміс қорғанысын тереңдікте бұзуға тырысты, мақсаттарды жағалауға енумен шектеп, содан кейін негізгі шайқасты жергілікті қорғаушыларға қарсы емес, қарсы шабуыл жасағандай Эйнгрейф дивизияларымен жүргізді. Жаяу әскер резервтерін одан әрі қайта ұйымдастыру арқылы Плюмер шабуылдаушы дивизиялардың тереңдігі жергілікті неміс қарсы шабуыл резервтері мен олардың Эйнгрейф дивизияларының тереңдігіне жақын болуын қамтамасыз етті, бұл неміс қарсы шабуылдарына қарсы ілгерілеу мен біріктіруді көбірек қолдайды. Дивизиялар тар майданда шабуыл жасады, әскерлер өздерінің позициясын нығайтатын дейін неміс қорғаныс аймағына ғана жетті. Неміс қарсы шабуыл жасағанда, олар 31 шілдедегі британдық жасыл және қара сызықтар сияқты артиллерияның қорғауында өзара қорғанысқа тап болды және аз нәтижеге көптеген зардап шекті. Британдық операциялардың қарқыны неміс фронтының артындағы көлік бөкелері арқылы шаршаған дивизияларды ауыстыруда немістердің қиындықтарын арттырды. 20 қыркүйекте өткен Менин жолы жотасының шайқасы - 31 шілдеден бері құрылған, екінші армияның аймағына әкелінген артиллерия күшейтулері мен үш апталық дайындық үзілісі пайдаланған, бұлт тарап, күн жерге құрғата бастаған, шектеулі аумақтық мақсаттары бар алғашқы шабуыл болды. Сол кезден бастап шабуылдар арасындағы қысқа аралықтардың бірнеше әсері болды, екі жаққа да дайындалуға аз уақыт берді және немістер Фландриядағы шаршаған және сарқылған дивизияларды ауыстыру үшін Батыс майданының қалған бөлігінде көбірек тәуекелге түсуге мәжбүр болды. Неміс әскерлері мен оқ-дәрі пойыздары батыс Фландриядағы темір жол желісін жүктеді, ал неміс артиллериясының көбі ағылшын қарсы батареясының отынан құтылды және сымдарды кесу мен пиллбокстарды жоюға аз уақыт болды, бірақ немістер оларды ашық жерде шайқасуға қалдырды. Британдық артиллерия 26 қыркүйекте Полигон Вуд алдында жаяу әскердің шабуылға 24 сағат бұрын басталды. 4 қазанға дейін ешқандай ресми артиллериялық дайындық жүргізілген жоқ, тек ауыр артиллерияның қарама-қарсы батарея атысы мен неміс бекіністеріне деструктивті отыннан басқа. Немістерді жаяу әскердің шабуылының күні мен уақыты туралы адастыру үшін, шабуылдар 27 қыркүйекте басталып, 1 қазаннан бастап күніне екі рет көбейтілді. Баражаларды амал ретінде қолданғанмен, "өте сенімді агент" немістерге 1 қазаннан бастап шабуыл жасалатынын хабарлады. 2 қазанда қатты жаңбыр жауған кезде шайқас тоқтап қалуға жақын болды. Британдық әскери барлау қызметі 20 және 26 қыркүйектегі жеңілістерден кейін неміс қорғаныс өзгерістерін 1 қазандағы барлау қорытындысында болжады, бұл британдықтардың 4 қазанда Зоннебеке айналасындағы аумақты қайтарып алу үшін үлкен неміс қарсы шабуылға дайын болуына әкелді.
The British tactical refinements had sought to undermine the German defence in depth, by limiting objectives to a shallower penetration and then fighting the principal battle against Eingreif divisions as they counter attacked, rather than against the local defenders. By further reorganising the infantry reserves, Plumer had ensured that the depth of the attacking divisions corresponded closer to the depth of the local German counter attack reserves and their Eingreif divisions, providing more support for the advance and consolidation against German counter attacks. Divisions attacked on narrower fronts and troops advanced no more than into the German defence zone, before consolidating their position. When the Germans counter attacked, they encountered a reciprocal defence in depth, protected by a mass of artillery like the British green and black lines on 31 July and suffered many casualties to little effect. The tempo of the British operations added to the difficulty the Germans had in replacing tired divisions through the transport bottlenecks behind the German front. The Battle of the Menin Road Ridge on 20 September, was the first attack with the more limited territorial objectives developed since 31 July, to benefit from the artillery reinforcements brought into the Second Army area and a pause of three weeks for preparation, during which the clouds dispersed and the sun began to dry the ground. The shorter intervals between attacks since then had several effects, allowing less time for either side to prepare and the Germans had to take more risks on the rest of the Western Front, to replace tired and depleted divisions in Flanders. German troops and ammunition trains overloaded the rail network in west Flanders, while more German artillery escaped British counter battery fire and less time was available for wire cutting and pillbox destruction, although the Germans generally left these to give battle in the open. The British artillery preparation before Polygon Wood on 26 September, began 24 hours before the infantry attack. No formal artillery preparation was conducted before 4 October, except for the normal heavy artillery counter battery fire and destructive fire on German strong points. To mislead the Germans as to the date and time of the infantry attack, when a hurricane bombardment was to be fired at zero hour, "practice" barrages were begun on 27 September and increased to two barrages a day from 1 October. Despite practice barrages as a ruse, "a very reliable agent" informed the Germans that an attack was coming from as early as 1 October. The battle was almost called off when heavy rain began again on 2 October, turning parts of the ground into a morass. British military intelligence predicted the German defensive changes after the defeats of 20 and 26 September, in an intelligence summary of 1 October which led to the British being ready for Unternehmen Höhensturm (Operation High Storm), a big German counter attack to recapture the area around Zonnebeke on 4 October.
Жоспар
Шабуылдың мақсаты - Бродсейнде қырқасы мен Грейвенштафел шыршасын басып алу арқылы Гелувельт алқабын басып алуды аяқтау. Бұл британдықтардың оңтүстік флангін қорғап, солтүстік-шығыста Пасшендейл қырқасына шабуыл жасауға мүмкіндік береді. Шабуыл 6 қазанға жоспарланған, бұл Anzac II корпусына дайындыққа уақыт беру үшін. Хайг ауа райының нашарлау ықтималдығына алаңдай бастады және 26 қыркүйекте, Ипрес-Рулер темір жолынан солтүстікке қарай V корпустың II Анзак корпусының тез жеңілдеуі салдарынан, күнді екі күнге алға жылжытуды бұйырды. Бір майданға шабуылға 12 дивизия тартылды. Бастапқы жоспарда I Анзак корпусы Полигон ағашы шайқасынан кейін жеңілдетілді, бірақ корпустың зардаптары аз болды және күтілгеннен гөрі жаңа болды және ол алдыңғы қатарда қалды. IX корпус 37-ші дивизиямен Тауэр-Гамлетс артындағы аймақта, Ипрес-Менин жолынан оңтүстікке қарай шабуыл жасады, X корпус 5-ші дивизиямен Реутельбек аңғарында, 21-ші дивизия мен 7-ші дивизиямен солтүстікке қарай Полигон Вудқа дейін шабуыл жасады, Реутельді және ауылды қарастыратын жерді алу үшін. Екі оң жақ фланг корпустарында 972 далалық оқ пен гаубица болды, оларға 417 ауыр және орташа ұшақ қосылды. I Анзак корпусы аумағында 1-Австралиялық дивизияның мақсаттары үшін 1-ші Австралиялық дивизияның, 2-Австралиялық дивизияның майданға ілгерілеуі қажет болды. II Анзак корпусы аумағында 3-Австралиялық дивизияның мақсаттары терең, сонымен қатар фронтта және Жаңа Зеландиялық дивизияның мақсаттары терең фронтта болды. Анзак дивизияларының бірінші мақсаты (қызыл сызық) Бродсайнде қырқасының жотасынан және соңғы мақсаты (көк сызық) одан да алыс. Фланг корпусы осы тереңдікке сәйкес келді және бригаданың бірінші мақсатына бір батальонмен және соңғы мақсатқа екі батальонмен шабуыл жасады, II Анзак корпусынан басқа, мұнда 3 австралиялық дивизия үшін екі аралық мақсат белгіленген, өйткені жердің жағдайы әр мақсат үшін әр бригаданың батальонымен. Артиллерияның жоспары бойынша, бірінші белдеуде шабуылдар соққыға ұшыраған таспалардан басталады. Үш минуттан кейін шабуыл төрт минуттан кейін көтеріліп, автоматтық шабуыл басталатын кезде, әр алты минут сайын қорғаныс сызығына, бірінші мақсаттан тыс жерге қарай жылжып келуі керек еді. Тынығу кезінде бомбалаушы қарудың көбісі неміс қарсы шабуылдарына соққы беру үшін әрі қарай жылжып, кенеттен қайта оралуы керек еді. 0+130 минуттан соң, соңғы мақсатқа жету үшін әр сегіз минут сайын лифтілермен алға жылжу керек еді. Бірнеше сағаттан кейін бомбалар Германияның қорғанысына қарай жылжи бастады. Бірінші екі белдеудің қорғаныс шабуылдары саланы артиллериядан сағат 11:20-де тоқтатылуы керек еді, SOS атысынан және ауыр және орташа артиллерияның екі артқы белдеуінен сағат 1:44-те.
Неміс препараттары
1917 жылдың ортасынан бастап Ипрден шығысқа қарай алты неміс қорғаныс позициясы қорғалды, алдыңғы сызық, Альбрехтстаунт (екінші позиция), Вильгельмстаунт (үшінші позиция), Фландрия I позициясы (төртінші позиция), Фландрия II позициясы (бесінші позиция) және Фландрия III позициясы (құрылыста). Неміс қорғаныс позицияларының арасында Бельгияның Зоннебеке және Пасшендейле ауылдары орналасқан. Неміс бекіністері бірнеше жерде бұзылды, өйткені британдық шабуылдың басталуы 31 шілде 1917 жылы. Людендорф 29 қыркүйекте Рулерс қаласында жергілікті қолбасшылармен кездесті, онда оған неміс қорғаныс жүйесінің "толық бұзылуы" сипатталды; Людендорф алдыңғы гарнизондарды жерді ұстау дивизияларымен нығайтуды бұйырды. Барлық қол жетімді пулеметтер, соның ішінде фронттық полктардың қолдау және резервтік батальондары, алдыңғы аймаққа төрт-сегіз оқдан тұратын кордон құру үшін жіберілді. Әрбір жердегі дивизияларды әр Eingreif дивизиясының Stoß полкі күшейтті, олар әр алдыңғы дивизияның артында артиллерияның қорғаныс сызығына көшірілді, ол алдыңғы ұрыс аймағына кері бұрылды, британдықтар нығайып жатқан кезде ертерек қарсы шабуылдар жасады. Эйнгрейф дивизияларының басым бөлігі кері ұсталып, келесі күні немесе келесі күні әдістемелік қарсы шабуыл (Gegenangriff) үшін және британдық шабуылдар арасында шабуылдарды бұзатын болды. Бұл өзгерістер 4-ші армияның 30 қыркүйектегі операциялық бұйрығына енгізілген. 22 қыркүйектегі нұсқауларға сәйкес британдық жаяу әскеріне үлкен шығын келтіру операциялары жалғастырылуы керек еді, сонымен қатар далалық артиллерияның көбірек бомбалауымен және ауыр артиллерия оқ-дәрілерінің кем дегенде жартысын жаяу әскердің позицияларына, қолға түскен пиллбокстарға, командалық бекеттерге, пулемет ұяларына, жолдарға және далалық темір жолдарға бақылауға арналған отқа пайдалану керек еді. Желдің қолайлылықтарына қарай, алдыңғы қатардағы жаяу әскерлер мен артиллерия орындарына газбен шабуыл жасау күшейтілді. Британдықтарды неміс артиллериясы шабуылдай алатын алдыңғы позицияларын нығайтуға талпындыру үшін барлық күш-жігер жұмсалды. 26 қыркүйек пен 3 қазан аралығында немістер кем дегенде 24 рет шабуыл жасап, қарсы шабуыл жасады. 1 қазанда 4-ші резервтік және 8-ші дивизиялардың екі полкі және генерал фон Габеннің (17-ші дивизия) қолбасшылығындағы 4-ші армия шабуыл батальоны Полигон Вудқа шабуыл жасады. Шабуыл таңғы сағат 5:30-да X корпустың австралиялықтардан алған аймағында басталды. 21-ші және 7-ші дивизиялар және солтүстікке қарай орналасқан көршілес австралиялық батальон неміс жаяу әскерінің көпшілігін снаряд тесіктерінде және ешкімнің жерінде, жаппай ұсақ қарулы оқ атумен қорғанышқа мәжбүр етті. Неміс шабуылы Камерон Ковертте ең көп алға жылды, 210-шы резервтік жаяу әскер полкі 356 жарақат алды. Артиллерияның тағы да атысы сәтсіз аяқталып, алға жылжуды жаңарту әрекеті. Жоғарғы дауыл операциясы (Unternehmen Höhensturm) - 3 қазанға жоспарланған Зоннебеке айналасындағы аумақты қайтарып алуды көздеген немістердің үлкен әдістемелік қарсы шабуылы бір күнге кейінге қалдырылды.
Ground holding divisions were reinforced by the Stoß regiment of each of the Eingreif divisions, which were moved up behind each front division into the artillery protective line, which backed on to the forward battle zone, to launch earlier counter attacks while the British were consolidating. The bulk of the Eingreif divisions were to be held back and used for a methodical counter attack (Gegenangriff) on the next day or the one after and for spoiling attacks between British offensives. These changes were incorporated in a 4th Army operation order of 30 September. Operations to inflict greater losses on British infantry under the instructions of 22 September were to continue, with more bombardment by field artillery and by using at least half of the heavy artillery ammunition allotment for observed fire on infantry positions, captured pillboxes, command posts, machine gun nests, tracks and field railways. Gas bombardment was to be increased on forward infantry positions and artillery emplacements whenever the winds allowed. Every effort was to be made to induce the British to reinforce their forward positions, where the German artillery could engage them. Between 26 September and 3 October, the Germans attacked and counter attacked at least 24 times. On 1 October, two regiments from the 4th Reserve and the 8th divisions and the 4th Army Sturmbattalion under the command of General von Gabain (17th Division), attacked Polygon Wood. The attack began at 5:30 a. m. in the area taken over from the Australians by X Corps. The 21st and 7th divisions and the neighbouring Australian battalion to the north forced most of the German infantry under cover in shell holes and in no man's land, with massed small arms fire. The German attack advanced a maximum of at Cameron Covert, for which the 210 Reserve Infantry Regiment suffered 356 casualties. An attempt to renew the advance after more artillery fire failed. Operation High Storm (Unternehmen Höhensturm), a bigger German methodical counter attack, intended to recapture the area around Zonnebeke which had been planned for 3 October, was postponed for a day.
Екінші армия
IX корпуста 37-дивизия екі бригадамен шабуыл жасады, оң жақтағы 19-дивизия артиллерия мен пулемет шабуылдарымен және түтін экранмен жұмыс істеді. Оң бригада оңтүстік флангқа көп неміс қару-жарағымен атылған, бірақ Tower Hamlets (Bassevillebeek) шұңқырында бірінші мақсатты басып алды. Неміс қарсы шабуылдары мен Джоист траншеясы мен Берри коттеджінен атыс оң жақ фланг бөлімдерін бастапқы сызыққа итермеледі. Сол жақ бригадаға бомбалаудан қашып кеткен және Гелувельт орманының солтүстік шетіндегі дугаттарға шабуыл жасауға кедергі келтірген пиллбокс пен Льюис фермасынан оқ атылды. Бригада соңғы мақсаттан аз уақыт бұрын қазып алды, Тауэр траншеясы қолға түсті, бірақ кейін Льюис фермасынан шыққан отқа байланысты тасталды. X корпуста 5-дивизия екі бригадамен шабуылға түсті. Бір кездері неміс 19-шы резервтік дивизиясы шабуылға шығатын болды, бірақ британдықтардың бомбалауына ұшырады. Оң бригада Льюис фермасынан деп саналатын 37-ші дивизияның атысынан кейінге қалды және қорғаныс фронты қорабасқа қарады. Бригаданың орталығы шабуылмен қатар жүріп, 12:30-да мақсатты нығайта алды. Сол жақтағы батальон Шеррибик пен Реутельбик арасында Полдерхук қасабасына қарай шабуыл жасады, танктің көмегімен алға жылжуды тоқтатып, қазбалауға мәжбүр болды. Солтүстікте Камерон Коверттан сол жақ фланг бригадасына оқ атылды және ол алға қарай өрлеп бара жатқанда, қоралар шашылып кетті. Ұзақ уақытқа созылған кідіріспен Камерон Копсе Рютель жолынан төмен қарай келе жатқан үш танктің көмегімен тұтқындалды. Juniper Hill-дегі соңғы мақсатқа қол жеткізілді, бірақ автомат және артиллерия отына ұшырағандықтан, одан бас тартты. Шабуылшылар Реутель жолының солтүстігіне қарай бұрылып, 21-ші дивизияның әскерлерімен бірікті. Неміс әскерлері сегіз рет қарсы шабуыл жасап, Полдерхок Сперді қайта алды, Камерон Коверттің батысында және Шато Вудтың алдында жаңа майдан сызығын қалдырды. 21-ші дивизияның екі бригадасы таңғы сағат 6-да 17-ші дивизияның бір бөлігімен қолдау тапқан 19-шы резервтік дивизияның жеріне, Менен жолы мен Полигон орманы арасындағы Эйнгрейф дивизиясына шабуыл жасады. Бұл жердің қиылысы батпақтан қатты жерге дейін өзгеріп, төрт танкті көтеріп, снарядтарды кері қайтарған. Оң бригада ауыр пулемет атысымен алға басып, Жоист фермасын алды, ал оң жақтағы батпақты жер мен қоралар кедергі жасады. Британдық бомбалау бөлімдері қосалқы қораларға шабуыл жасап, мақсатқа жету үшін Жүніпер орнын кесіп тастады. Реутельдің шығыс шетіндегі блокхаустан шыққан от танк оны сөндіргенге дейін кешіктірді, ал оңтүстік-шығыстан қарсы шабуыл түскі уақытта артиллерия мен кіші қарудың атысымен таратылды. Сол жақ бригада Полигонбикті кесіп өтіп, Джунйпер траншеясының бір бөлігін және пиллбоксты басып алды. Сот Trench бригадасы біріктірілді; Сот Copse-дің атысына ұшыраған, бірақ жерді қазып, ұстап қалуға мүмкіндік алды. Сағат 9:00 -ге қарай дивизияның мақсаттарының көпшілігі қолға алынды, бұл оңтүстік-шығысқа қарай Реутель аңғарынан төмен қарай бақылауға мүмкіндік берді. Полдерхок шұңқырынан жаппай ұсақ қару атысы оң жақтағы 64-бригаданың көптеген зардаптарын әкелді, олар Anzac корпусының оң жақ қанатын қорғаған командалық позициясын құрбан етпей, қорғалған жерге сәл кері шегінді. 7-ші дивизияның оң бригадасы жеңіл қарсылыққа қарсы бірінші мақсатқа (қызыл сызыққа) қарай алға жылды, бірақ 21-ші дивизияның аумағында пулеметтерден оқ атуға ұшырады. Көршілес дивизияның көтерілуімен 91-бригада Индер-Стер-Кабаретке қарай алға жылжуды жалғастыра алды, бірақ Жойнерс-Ресттен шыққан оқтырма оларды тоқтатты. Көмекпен соңғы мақсатты (көк сызық) алуға мүмкіндік берілді. Қорғаныс флангі Жолинг Хаус жолы мен Джетти траншеясы бойымен құрылды, ол 21-ші дивизиямен Рейтельдің батысында кездесті. Сол жақ бригада бірінші мақсатқа жету үшін оңай алға жылжи алды. Шабуыл жалғасқан кезде кейбір әскерлер 1-Австралиялық дивизияның аумағына өтіп, олша пайда болды, бірақ неміс қорғаушылары мұны пайдалана алмады және соңғы мақсатқа қол жеткізілді. Ин Дер Стер платосын басып алу екі дивизияға аңғардың төменгі бөлігін бақылауға мүмкіндік берді, бұл жерде оңтүстіктен 1-Австралиялық дивизияға қарсы қарсы шабуыл жасау керек. Негізгі шабуылды екі Анзак корпусы жүргізді. I Анзак корпусы шабуылға дайын болған кезде таңғы сағат 5:30-да неміс артиллериясының бомбалауынан көптеген зардап шекті. Австралиялық дивизиялар таңғы сағат 6-да алға жылжуда, олар 45-ші резервтік дивизияның 212-ші жаяу әскер полкі мен 4-ші гва...
Бесінші армия
XVIII корпус аймағында 48-ші (Оңтүстік Мидленд) дивизиясы бір бригадамен таңғы сағат 6-да шабуыл жасады. Вейл үйі мен оң жақтағы Винциг тез құлады, содан кейін пулемет атысы алға жылжуды баяулады және кейбір Жаңа Зеландия әскерлері дивизия шекарасынан өтіп, Альбатрос фермасы мен Веллингтон фермасы айналасында шатасу тудырды. Веллингтон мен Винчестер фермалары басып алынғанда, шабуылдар Стромбекке қарай қайта жалғасты. Түн түсе, дивизия жаңа зеландиялықтарды дивизия аймағында жеңілдетіп, көбірек жерді басып алды. Ортада дивизия неміс постыларын басып алды. Ол Стромбек өзенінің батысында, Йорк фермасы маңында отпен ұсталды. Ақырында, алға жылжу Vacher Farm-қа жетпей тоқтатылды. Жауынгерлердің күш-жігерін қосып шабуылды қайта бастағандары неміс автоматтарының отына төтеп бере алмады. Сол жақтағы шабуылға автоматтан жасалған атыс кедергі келтірді. Твид Хаус тұтқындалып, солтүстікке қарай 11-ші (Солтүстік) дивизиясының әскерлерімен байланыс орнатылды. Бек Хаусқа қол жеткізілді, бірақ оңтүстікке қарай шабуылдаушылар кері шегінуге мәжбүр болды. Жауын-шашын мен жарықтың нашарлауы салдарынан шабуылдың сағат 17:00-де қайта басталуы тоқтатылды. 11-ші (солтүстік) дивизия таңғы сағат 6-да 1-ші танк бригадасының D батальонының екі бригадасы мен он танкісімен шабуылға түсті. Оң жақтағы алға жылжыту Мальта Хаусты алып, кішігірім қарсы шабуыл жеңілген аралық сызыққа жетті. Поэлькаппельдегі шіркеу мен сырахананың оттары кешіктірілді, бірақ Глостер фермасы екі танктің көмегімен тұтқындалды және қызыл сызық (бірінші мақсат) нығайтылды. Екі бригаданың ішкі флангілерінен жасақтар және бірнеше танктер Пуалькаппельге кірді, содан кейін шығыс шетіндегі қораларды басып алды. Сол жақ бригада ортаңғы сызыққа жеңіл басып кірді, содан кейін снарядтардың саңылауларына жасырылған неміс жаяу әскерлерінің шағын топтарын жеңді. Поэлькаппельдегі шіркеудің жанында снайперлер атысының салдарынан баспана басып алынды. Фердан үйі қолға түсіп, соңғы мақсат бекітілді. Қорғаныс флангі солтүстікке қарай 4-ші дивизиямен байланыс орнату үшін кері тартылды, оның ілгерілеуі неміс қарсы шабуылдарымен кері тартылды. 11-ші (Солтүстік) дивизияның аймағындағы қарсы шабуыл сағат 13:00-де жеңілді және күшейтулер Стинбик пен Лангемарк-Виннипег жолы арасындағы жаңа сызықты құруға мүмкіндік берді. XIV корпус шабуылдың солтүстік флангін күзетті. 4-дивизия таңғы сағат 6-да екі бригадамен шабуыл жасады. Оң жақ флангтағы бригада Кенгуру траншеясын алды, бірақ Lemnos үйінен келген кіші қарулы оқпен бірінші мақсатта ұсталды. Оң жақтан шыққан әскерлер 11-ші (Солтүстік) дивизияның жаяу әскерлерімен бірігіп, Пуалькаппель жолындағы қораны басып алды. Келесі мақсатқа жету үшін Фердан үйін қоршап алды және 19 метрлік төбеден атқан оқтықтың арасында жасыл сызық нығайтылды. Сол бригада әскерлері Лаутербектің батпақты жерін кесіп өтіп, бағытын жоғалтып алды және 19 метрлік төбеден тыс жолға жеткенде, флангтан оқ атылды. Бір сағатқа созылған үзілістен кейін алға жылжу жалғасты, бірақ автомат атысы шабуылды тоқтатты және бұрыннан қолға алынған жерлер нығайтылды. Германияның қарсы шабуылға шығуы сағат 15:00-де күш-жігер жиналғанға дейін жақсы дамыды. Қараңғы түскен кезде солтүстікке қарай 29-шы дивизиямен шекарадағы саңылау толтырылды және қарсы шабуылға жиналған неміс жаяу әскерлері артиллерия оғымен байқалды және таратылды. Фердан үйінен Кенгуру үйлеріне дейінгі жол Трагик фермасы мен 19 метрлік төбенің батысына біріктірілді. 29-дивизия Ипрес-Штаден темір жолының үстінде шабуыл жасап, Бромбекке қарай екі бригаданың әскерлерімен қорғаныс флангін құруға тиіс еді. Оң бригада Қытай үйі мен "Тер Гед Вестен" фермасын басып алды, ол оңтүстікке қарай 4-дивизиямен қиылыстың бойында фланг құрды. Неміс қарсы шабуылдары 4-ші дивизияның элементтерін кері тартқан кезде, 29-шы дивизия әскерлері оларды флангтағы пулемет атысымен тоқтатып, кері қайтарып, 4-ші дивизияға жоғалтқан жерді қайтаруға мүмкіндік берді. Темір жолдың солтүстігінде солтүстік бригада бірнеше қораларды басып алды және бақылау бекеттерін орнатты.
Әуе операциялары
Жел, жаңбыр және төменгі бұлттар ұзын қашықтыққа ұшатын әуе операцияларын тоқтатты және британдықтардың ұрыс алаңында әуе күшін қатты шектеді. Британдық әуе бақылаушылары 49 аймақтық шақыру жіберді және 26 нысанаға артиллерия отын түсірді. (Аймақтар армияның 1:40,000 картасының әріпті квадраттарына негізделген; әрбір карталық квадрат төрт бөлімге бөлінді. Байқаушы артиллерияға сигнал беру үшін картаның квадраттық әріпінің шақыру белгісін, содан кейін аймақ әріпін қолданды. Барлық қарулар мен гаубицалар әуеден бақылаушыны қолдану арқылы нысанаға жылдам атуды бастады.) Бес ұрыс даласының барлау ұшулары, он байланыс патрульдері және екі қарсы шабуыл патрульдері, әсіресе 4 эскадрилья мен 21 эскадрильяның, шабуыл жасақтарының флагерлерін бірінші және соңғы мақсаттарда байқайтын және жаяу әскерге ауа райына қарамастан, әуеден қолдау көрсетті.
Неміс 4-армиясы
Unternehmen Höhensturm, (Операция Жоғары дауыл) 4 қазанға жоспарланған әдістемелік қарсы шабуыл (Gegenangriff), Groote Molen (Токио) шыршасындағы ең үлкен қырқаны мүмкіндігінше қайтарып алуды көздеді. Неміс әскерлері Генагрифке жиналған кезде ағылшын бомбалаулары оларды басып алды. 45-ші резервтік дивизияның 4 -ші гвардиялық дивизияның қолдауымен резервтік 212-ші жаяу әскер полкі 4-ші бавариялық дивизияның полктерімен бірге ашық жерде ұсталды; бавариялықтар неміс шабуылдарын басып өткен австралиялықтарға қарсы шабуыл жасауға тырысты. 29 қыркүйектен кейін Эйнгрейф дивизияларының басым бөлігі, In der Ster-дегі 8-ші және 22-ші дивизиялардың батальондары мен бірнеше полктары, Бродсайнде жотасының қарама-қарсысындағы 45-ші резервтік және 4-ші бавариялық дивизиялар және Поэлькаппельден оңтүстікке қарай 16-шы дивизия ұсталды. Ейнгрейфтер британдық артиллерия мен пулеметтерден көп шығынға ұшыраған майдан дивизиясының қалдықтарына күшейту ретінде жіберілді. Ең сәтті қарсы шабуылды алдыңғы жақтағы 19 резервтік дивизия мен 17 дивизияның бөліктері, жергілікті Эйнгрейф дивизиясы жасады, ол Реутельбик аңғарына дейін алға жылжуда, Реутель мен Камерон Ковертті алып, Полдерхук қасқырын нығайтады, британдық артиллерия мен пулемет атысымен тоқтатылғанға дейін. Шағын және нашар бағытталған снарядтық атыс, тиімсіз қарсы шабуылдар мен дезорганизация неміс жеңілісінің ауырлығын көрсетті. Немістер Гелувельт алқабындағы табан тірегіне дейін қысқарды, ал Пасшендейл қырқасының оңтүстік флангі шабуылға ұшырай бастады.
Пайдалану
Шабуылдың үлкен табысы туралы хабар жеткен кезде, GHQ Intelligence басшысы бригадир генерал Джон Чартерис Хейгтің алдыңғы штабынан Екінші армия штабына жеңісті пайдалану мүмкіндігін талқылау үшін барды. Плумер бұл ұсынысты қабылдамады, өйткені сегіз жаңа неміс дивизиясы майданның артында, ал тағы алтысы олардың артында болды. Пламер, Хейгтің нұсқауы бойынша, күтілетін неміс қарсы шабуылдары жеңілгенше күтуді жөн көрді. Неміс артиллериясының атысы басылмай қалды және Фландрия II позициясының және Фландрия III позициясының қорғанысын немец дивизиялары фронт артында қоршауға алды. Бұл позицияларға шабуыл жасау үшін артиллерияның қолдауы қажет, бұл шектеулі болар еді, өйткені британдық далалық артиллерия қатты соққыланған, батпақты жердің терең жолағының артында, олардың қашықтығының шегіне жақын ату. Сол күні Плумер екінші ойға келіп, I Анзак корпусына (генерал-лейтенант Уильям Бёрдвуд) Кейберг шұңқырына қарай жылжып, II Анзак корпусының (генерал-лейтенант Александр Годли) қолдауымен алға басуды бұйырды. Бёрдвуд артиллерияны алып келіп, жабдықтау жолдарын жақсартуға дейін күтуге ниетті болды; Годли солтүстік-шығысқа қарай, Пасшендейл ауылына қарай алға басуды жөн көрді. Генерал-лейтенант Томас Морланд (X корпус) солтүстікке қарай шабуыл жасауды ұсынды, In de Ster-ден I Anzac корпусына қарама-қарсы немістердің оңтүстік флангіне шабуыл жасады, оған генерал-майор Герберт Шоубридж қарсылық білдірді. 14:00-де Плумер пайдалану мүмкін емес деп шешті. Сағат 10:30-да Гоф Бесінші армия корпусының командирлеріне алға басып, сағат 17:00-де қайтадан шабуыл жасауға бұйырды, бірақ 19-шы метрлік төбеде 4-ші дивизияның кері қайтарылғаны туралы хабарлар жеткенде, шабуыл тоқтатылды.
Талдау
Бұл шабуылды Плюмер "Марнадан кейінгі ең үлкен жеңіс" деп атады, ал "Велткриг" атты ресми неміс журналы оны "4 қазанның қара күні" деп атады. Орташа алға жылжу болды және 3-Австралиялық дивизия алға жылжи түсті. X корпустың дивизиялары өздерінің мақсаттарының көпшілігін алға қарай алып, Реутельбек аңғарында байқауды алды, бірақ кейбір ашық жерлерде жерді қалдырды. Британдық артиллерия екі жарым сағат бойы тұрақты шабуыл жасады, ал жаяу әскер тосқауылсыз қазып, неміс қарсы шабуылдары артиллерия атысымен таратылды. Ылғалды жер кейбір бөлімшелердің жаяу шабуылдан артта қалуына себеп болды, сондай-ақ снарядтардың әсерін азайтты, көптеген адамдар сазға түсіп, тұншығып қалды, бірақ бұл неміс артиллериясына бірдей әсер етті. Британдықтар артиллерия мен оқ-дәрілерді Гелувельт платосының батыс шетінен Пасшендейлге қараған шығыс шетке дейін жылжытуда үлкен қиындықтарға тап болды. Пашендейлге жақын далалық қарулар Бродсайндеден шыққан; Мессин шайқасында қауіпсіз максимум 18 фунт және 4,5 дюймдік гаубицалар болды. 2007 жылы Джек Шелдонның жазғаны бойынша, шаршаған неміс бөлімшелері қауіп-қатерге қарамастан, бос орындарды толтыру үшін шұғыл түрде әрекетке кірісті. 4-ші армияның 4 қазандағы есебі дұрыс болды, бірақ 5 қазандағы OHL коммюникесі жеңілістің ауқымын жасыру үшін өтірікке толы болды. Руппрехт өзінің 4 қазандағы күнделігіне британдықтардың алға жылжуы майданды ұзартқандығын, бұл қорғанысты қиындатқандығын және Беселяре мен Гелувельт тарапынан қарсы шабуыл жасау қажет екенін жазды. 2008 жылы Дж. П. Харрис Германияның шабуылдау әрекеті кері әсер еткенін және майдан шебінің маңында көптеген қосымша адамдар қаза тапқанын, неміс өлгендерінің саны бұрын-соңды болмаған және британдықтар 4700 тұтқынға алды деп жазды. Британдық мақсаттардың көпшілігі артиллерия мен жаяу әскердің бірігуімен қолға түсті, ал XVIII корпустың алдыңғы жағында он екі танк тиімді болды. Жаңбырлар қайта басталды және британдықтардың қолданып жүрген тактикасы осындай жағдайларда жұмыс істемеді. Қару-жарақтарды одан әрі алып жүру керек болды және сазда Геркулестік міндет болды; жер сазға айналған кезде, көрінудің нашар болуы мен ағаш платформалардың тұрақсыз болуы сазға айналған кезде, ату жылдамдығы мен ату жылдамдығы қатты төмендеді. Келесі шабуылға дайындық үшін үлкен қамқорлық қажет болған кезде және шабуыл бір күнге кейінге қалдырылғанымен, далалық артиллерияның көп бөлігі әрекетсіз болған кезде, Хайг 8 қазанды таңдады. 2018 жылы Джонатан Бофф соғыстан кейін Рейхархивтің ресми тарихшылары, олардың көбі бұрынғы штаб офицерлері болған, 26 қыркүйектегі жеңілістен кейін және 4 қазандағы Бродсайнде шайқасынан кейін олардың кері бұрылуынан кейін тактикалық өзгерістерді Лоссбергке жатқызған. Людендорф 7 қазанда тағы бір қорғаныс схемасын енгізген кезде, басқа неміс командирлері ақталды және ОХЛ рационалды түрде жұмыс істеді деген жалған әсер туды. Бофф бұл баяндаманы оңай деп атады, өйткені ол 1917 жылдың соңында немістердің алдында тұрған проблемадан аулақ болды. ОХЛ Лоссберг 4-армияға бұйрық бергенге дейін бірнеше күн бұрын тағы да тактиканы өзгерту туралы бұйрық жіберді, бірақ ол үшін кінәланды. Бофф сонымен қатар Фландриядағы барлық бөлімдер өзгеру талаптары бойынша жылдам әрекет ете алатынына күмәнданады. 119-дивизия 11 тамыздан бері майдан шебінде болды және жаңа тактиканы жаттығусыз жүзеге асыру қиын екенін айтты. Британдық шабуылдар мен ақаулардың қарқыны 10-қазанға дейін 4-армияда алты дивизияның көбеюін білдірді, бірақ олар оқу-жаттығуда жетіспейтін немесе ертерек жеңілістерден кейін моральдық жағынан төмен ардагер дивизиялар болды. Немістер операциялық дилеммаға байланысты тактикалық өзгерістерді іздеді, өйткені операциялық жауап жоқ еді. 2 қазанда Руппрехт 4-армия штабына команданы орталықтандырудан аулақ болуды бұйырды, бірақ Лоссберг жеке батареялардың орналасуын егжей-тегжейлі көрсететін артиллерия жоспарын шығарғанын анықтады.
Шығындар
Бір неміс офицері жазғандай, қараңғылық пен тұманның астында батпақ аймақтағы азапты жағдайды сөзбен айтып жеткізу мүмкін емес. Неміс ресми тарихының XIII томында (1942), "Дер Велткриг 1914 - 1918: Әскери операциялар елде", ресми тарихшылар 1-10 қазан аралығында 35 000 адамның қаза тапқанын жазды. 45-ші резервтік дивизия 2883 және 4-ші гвардиялық дивизия 2786 адамнан зардап шекті. Британдықтар 4759 неміс тұтқынды алып, 20 қыркүйекте олардың саны 10 мыңға жетті. Екінші армияның 4 қазанға дейінгі аптадағы құрбандары 12 256 адам болды; II Анзак корпусы 3500 адамнан, оның ішінде 1663 жаңа зеландиялықтан (1853 адам 2008 жылғы газет мақаласына сәйкес) зардап шекті. 21-ші дивизия 2616 адамнан зардап шекті, бұл Екінші армиядағы ең жоғары шығын. Бесінші армияның 5 қазанға дейінгі аптадағы құрбандары 3 305 болды. Британдық ресми тарихшының неміс шығындарының есебі сол кезден бері қатты сынға ұшырады.
Кейінгі операциялар
5 қазанда 21-ші дивизия блокхаусты басып алды, ал келесі күні 2-ші австралиялық дивизияның барлау жұмыстары Дейзи Вудтың қатты ұсталғанын көрсетті. 7 қазанда 49-шы (Батыс Ридинг) дивизиясының (II Анзак корпусы) бөлімдері Селтик Вудқа шабуыл жасады, ал 48-ші (Оңтүстік Мидленд) дивизиясы (XVIII корпус) Бёрнс Хаус пен Вачер фермасында кері қайтарылды. 9 қазанда Селтик Вудқа 1-Австралиялық дивизияның батальоны тағы шабуыл жасады. Британдық командирлер арасында жауын-шашынның қайтадан операцияларға әсер етуі туралы алаңдаушылық болды, өйткені немістер құлап кетуіне жақын болды. Жүйелі жоспарлаудың арқасында шабуылдың қарқыны өсті, жауапкершіліктің армиядан корпустар мен дивизияларға бөлінуі және жоспардың көп бөлігінің реттілікке дейін қысқартылуы шабуылдар арасындағы уақыттың одан әрі қысқаруына әкелді. Пашендале су айдыны арқылы алға жылжу мүмкіндігіне деген оптимизм артқаны үшін, шабуылға дайындық жылдамдығы артиллерияның шабуылға дайындық уақытын қысқартты және 4 қазаннан кейін күзгі жаңбырлардың басталуымен біріктірілді, бұл 9 қазанда Пуалькаппель шайқасында және 12 қазанда Пашендаледің бірінші шайқасында британдық артиллерияның қолдауын айтарлықтай азайтты.
Викторияның айқасы
7-ші дивизияның лейтенант-полковник қызметін атқарушы Филип Бент, 1 қазан. 4 қазандағы Бродсинде шайқасында 9 Виктория кресті берілді. 29-ші дивизияның мерзімінен бұрын қызмет атқаратын майор-сержанты Джеймс Оккендон. Патшалық танк полкінің капитан Клемент Робертсонның міндетін атқарушы. Сержант Чарльз Ковердейл, 11-ші (солтүстік) дивизиядан. 11-ші (Солтүстік) дивизияның капрал Фред Гривстің міндетін атқарушы. Ардагер Артур Хатт, 48-ші (Оңтүстік Мидленд) дивизиясынан. Австралиялық 3-дивизияның сержанты Льюис МакГи. 3 австралиялық дивизиядан, капрал Уолтер Пилер. 21-ші дивизияның лейтенант-полковник Льюис Эванс міндетін атқарушы. 37-ші дивизиядан ер адам Томас Сейдж.