Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түсініктілікке төзімділік - адамдардың екіжақты ынталандырулармен немесе оқиғалармен қарым-қатынасын сипаттайтын психологиялық құрылым. Жеке адамдар бұл қоздырғыштарға бейтарап және ашық түрде немесе қауіп ретінде қарайды.
Ambiguity tolerance–intolerance is a psychological construct that describes the relationship that individuals have with ambiguous stimuli or events. Individuals view these stimuli in a neutral and open way or as a threat.
Тарих
Екіжақтылық толеранттылығы-сабырсыздық - бұл 1949 жылы балалардағы этноцентризмді зерттеу кезінде Эльза Френкель Брунсвиктің жұмысы арқылы алғаш рет енгізілген және авторитарлық тұлғамен байланысты екіжақтылық толеранттылығын зерттеу арқылы жалғастырылған конструкция. Бұл түсініксіз ынталандырулар немесе жағдайларға әкелетін оқиғаға кездескенде адамның қаншалықты жақсы жауап беретінін анықтау және өлшеу үшін қолданылады. Өз зерттеуінде ол этникалық алалаушылықты ұстанатын балалар да өздерінің құрбыларына қарағанда көп түсініктілікті қабылдамайды деген түсінікті сынады. Ол өлеңді есте сақтау сынағында бейбітшілік пен бейбітшілікті жоғары және төмен бағалаған балаларды зерттеп, олардың екіжақты диск пішінді фигураға берген жауаптарын зерттеді. Алдымен қарама-қайшылықты жоғары бағалаған балалардың пішінге жауап беруіне көп уақыт кетеді деп күтілді, олардың жауаптарын өзгерту мүмкіндігі төмен және көзқарастарын өзгерту мүмкіндігі төмен. Кенни мен Гинзбергтің (1958) зерттеуі Френкель Брунсвиктің этноцентризмге және авторитарлық тұлғаға түсініксіздікке төзбеушіліктің бастапқы байланысын қайтадан сынады, бұл нәтижелер қайталана алмайтынын анықтады. Алайда, бұл зерттеу жүргізілген кезде дұрыс емес әдістеме қолданылғаны және конструкцияның нақты анықтамасы болмағандықтан болуы мүмкін деп талқыланды. Бұл тақырыптағы зерттеулердің көпшілігі "Ауторитарлық тұлға" басылымы жарық көргеннен кейінгі екі онжылдықта аяқталды, алайда бұл құрылым әлі күнге дейін психологиялық зерттеулерде зерттеледі. Буднер екіжақты жағдай деп есептелетін жағдайларға үш мысал келтіреді: таныс белгілері жоқ жағдай, ескерілетін көптеген белгілер бар жағдай және әртүрлі құрылымдардың бар екендігін көрсететін белгілер бар жағдай. Левитт (1953) балаларда түсініксіздікке төзбеушілікті зерттеді және шешімді орналастыру тестісі мен қате түсінік шкаласы екеуі де түсініксіздікке төзбеушіліктің дәл өлшемдері ретінде қызмет еткенін мәлімдеді.
Ambiguity tolerance–intolerance is a construct that was first introduced in 1949 through the work of Else Frenkel Brunswik while researching ethnocentrism in children and was perpetuated by her research of ambiguity intolerance in connection to authoritarian personality. It serves to define and measure how well an individual responds when presented with an event that results in ambiguous stimuli or situations. In her study, she tested the notion that children who are ethnically prejudiced also tend to reject ambiguity more so than their peers. She studied children who ranked high and low on prejudice in a story recall test and then studied their responses to an ambiguous disc shaped figure. The children who scored high in prejudice were expected to take longer to give a response to the shape, less likely to make changes on their response, and less likely to change their perspectives. A study by Kenny and Ginsberg (1958) retesting Frenkel Brunswik's original connection of ambiguity intolerance to ethnocentrism and authoritarian personality found that the results were unreplicable. However, it was discussed that this may be due to the fact that at the time the study was done incorrect methodology was used and that there lacked a concrete definition as to what the construct was. Most of the research on this subject was completed in the two decades after the publication of The Authoritarian Personality, however the construct is still studied in psychological research today. Budner gives three examples as to what could be considered ambiguous situations: a situation with no familiar cues, a situation in which there are many cues to be taken into consideration, and a situation in which cues suggest the existence of different structures to be adhered to. Levitt (1953) studied intolerance of ambiguity in children and asserted that the Decision Location Test and Misconception Scale both served as accurate measures of ambiguity intolerance.
Психологиялық әсері
Түсініктілік толеранттылығының конструкциясы психология мен психикалық денсаулықтың әртүрлі аспектілерінде кездеседі. Конструкция психологияның көптеген салаларында, соның ішінде тұлғалық, даму және әлеуметтік психологияда қолданылады. Төменде әр түрлі салаларда толеранттылық пен түсініксіздікке төзбеушіліктің қалай қолданылатыны туралы кейбір мысалдар келтірілген.
The construct of ambiguity intolerance is found in different aspects of psychology and mental health. The construct is used in many branches of psychology including personality, developmental, and social psychology. Some examples of how tolerance–intolerance of ambiguity is used within various branches are displayed below.
Жеке адам психологиясы
Екіжақтылық төзімсіздіктің конструкциясы жеке тұлғаны зерттеуде тұжырымдалды. Түсініктілік теориясының бастапқы теориясы, төзімсіздіктің авторитарлық тұлғалармен оң байланыстылығы сынға алынса да, бұл құрылым әлі де осы салада қолданылады. Колледж студенттерінің түсініксіздігіне төзімділігін тексеру үшін зерттеу жүргізілді және өнер саласына қатысқан студенттердің бизнес студенттерінен түсініксіздігіне төзімділік бойынша жоғары балл жинағанын анықтады, осының арқасында шығармашылық құрылыммен байланысты деген пікір қалыптасты.
The construct of ambiguity intolerance was conceptualized in the study of personality. While the original theory of ambiguity intolerance being positively correlated to authoritarian personalities has come under fire, the construct is still used in this branch. A study was done testing college students' tolerance for ambiguity and found that students who were involved in the arts had higher scores than business students on ambiguity tolerance, from which the assertion that creativity is linked to the construct.
Даму психологиясы
Харрингтон, Блок және Блок (1978) балалардың екіжақтылығына төзбеушілігін ерте жаста, 3,5 жылдан 4,5 жасқа дейін бағалады. Балаларды балабақшадағы күтушілер екі түрлі тесттер арқылы тексерді. Зерттеушілер жеті жасқа толғанда балаларды қайта тексерді. Олардың мәліметтері ер балалардың ерте жаста түсініксіздікке төзбеушілікке бейімделгенін көрсетті. Олар көбірек уайымға ұшырады, көбірек құрылымды қажет етеді және түсініктілікке бейімделушілікке бейімделген әйелдерге қарағанда тиімді емес танымдық құрылымға ие болды.
Harington, Block, and Block (1978) assessed intolerance of ambiguity in children at an early age, ranging from 3.5 to 4.5 years. The children were assessed using two tests performed by caretakers in a daycare center. The researchers then re evaluated the children when they turned seven, and their data showed that male students who were high in ambiguity intolerance at the early age had more anxiety, required more structure, and had less effective cognitive structure than their female peers who had also tested high in ambiguity intolerance.
Әлеуметтік психология
Бір-біріне түсініксіз қараған адамның басқаларды қалай қабылдауына әсер етеді. Әлеуметтік психология осы қарым-қатынастарды және адамның өзімен қарым-қатынасын зерттеу үшін түсініксіздікке төзімділік пен төзімсіздікті қолданады. Түсініксіздікке төзімділік пен төзімсіздіктің нәсілдік сәйкестікпен, гомофобиямен, некелік қанағаттанушылықпен және жүктілікке бейімделумен қалай өзара әсерлесетіндігі туралы зерттеулер жүргізілді.
Being intolerant to ambiguity can affect how an individual perceives others with whom they come into contact. Social psychology uses ambiguity tolerance–intolerance to study these relationships and the relationship one holds with themselves. Research has been conducted on how ambiguity tolerance–intolerance interacts with racial identity, homophobia, marital satisfaction, and pregnancy adjustment.
Психикалық денсаулық
Зерттеулер көрсеткендей, түсініксіздікке төзімділік пен төзімсіздік диапазонының екі ұшындағы айырмашылықтар психикалық денсаулыққа зиян тигізуі мүмкін. Екіжақтылық төзбеушілік, өмірдегі стрессті оқиғалар мен жағымсыз ойлармен бірге, депрессияға әкелетін танымдық осалдық ретінде қызмет етеді деп есептеледі. Андерсон мен Шварц бұл түсініксіздікке төзімді емес адамдардың әлемді нақты және өзгермейтін ретінде көруге бейім екендігіне байланысты және бұл көзқарасты бұзатын оқиға орын алғанда, бұл адамдар өздерінің болашағының түсініксіздігімен күреседі деп болжайды. Сондықтан, түсініксіздікке төзімсіз адамдар өз жағдайлары туралы жағымсыз түсініктерге ие бола бастайды және көп ұзамай бұл түсініктерді сенімділік ретінде қарастырады. Бұл сенімділік депрессияның болжау шарасы ретінде қызмет ете алады.
Research shows that being too far on either end of the spectrum of ambiguity tolerance–intolerance can be detrimental to mental health. Ambiguity intolerance is thought to serve as a cognitive vulnerability that can lead, in conjunction with stressful life events and negative rumination, to depression. Anderson and Schwartz hypothesize that this is because ambiguity intolerant individuals tend to see the world as concrete and unchanging, and when an event occurs which disrupts this view these individuals struggle with the ambiguity of their future. Therefore, those who are intolerant to ambiguity begin to have negative cognitions about their respective situation, and soon view these cognitions as a certainty. This certainty can serve as a predictive measure of depression.