Кіріспе
1960 жылдары африкалық американдықтар бастаған мәдени қозғалыс "Қара әдемі" - бұл 1960 жылдары Америка Құрама Штаттарында африкалық американдықтар бастаған мәдени қозғалыс. Кейіннен ол АҚШ-тан тыс жерлерде тарады, ең бастысы Оңтүстік Африкадағы Стив Биконың Қара сана қозғалысының жазбаларында. "Қара әдемі" деген сөздің тамыры 1930-шы жылдардағы "Négritude" қозғалысына жатады. Негритуд бүкіл әлем бойынша африкалық тектес адамдар арасында панафрикалық нәсілдік сәйкестіктің маңыздылығын дәлелдеді. Бұл қозғалыстың мақсаты қара нәсілділердің терісінің түсі, бет-әлпеті мен шашы сияқты табиғи ерекшеліктері табиғи түрде сұмдық деп саналатын нәсілшілдік түсінікті жою. Бұл қозғалыста ерлер мен әйелдер терісін ағарту немесе ағарту арқылы африкалықтардың белгілі белгілерін жоюға тырысуды тоқтатуға шақырылды. Джон Рок 1858 жылы сөйлеген сөзінде "қара әдемі" деген сөзді алғаш рет қолданған деп саналады, бірақ тарихи деректер оның сол күні нақты сөз тіркесін ешқашан қолданбағанын көрсетеді. Билл Аллен, жарнама агенттіктерінің еркін жазушысы, бұл сөз тіркесін 1950 жылдары шығарды деп мәлімдеді. "Қара әдемі" деген сөз тіркесі қара нәсілділердің эмоциялық және психологиялық әл-ауқатын жақсартуға арналған. Бұл - қара мәдениет пен жеке басын насихаттау, онда қара өнері мәдени мақтаныш көзі ретінде қарастырылады. Бұл қара нәсілділердің табиғи ерекшеліктерінің сұлулығын, мысалы, терісінің түрлі түстері, шаштарының пішіні мен пішіні, сондай-ақ физикалық ерекшеліктері. Бұл қозғалыстың басталуы американдық мәдениеттегі нәсілшілдік түсінікке қарсы тұру үшін болды, бұл қара адамдарға тән ерекшеліктер ақ адамдарға қарағанда аз тартымды немесе арзан. Зерттеулер көрсеткендей, қара тәнділердің сұмдыққа ие екендігі туралы идея афроамерикалықтардың психикасына қатты зиян келтіреді, ол ішкі расизм ретінде көрінеді. Бұл идея қара қауымның өзінде пайда болды және қағаз пакетке арналған тойлар сияқты тәжірибелерге әкелді: қара терілі африкалық американдықтарды тек ашық терілі адамдарды ғана қабылдап, кемсітетін әлеуметтік іс-шаралар.
Black is beautiful is a cultural movement that was started in the United States in the 1960s by African Americans. It later spread beyond the United States, most prominently in the writings of the Black Consciousness Movement of Steve Biko in South Africa. Black is beautiful got its roots from the Négritude movement of the 1930s. Negritude argued for the importance of a Pan African racial identity among people of African descent worldwide. The movement aims to dispel the racist notion that black people's natural features, such as skin color, facial features, and hair, are inherently ugly. The movement also encouraged men and women to stop trying to eliminate African identified traits by attempting to lighten or bleach their skin. John Rock was long thought to be the first person to coin the phrase "black is beautiful"—during a speech in 1858—but historical records indicate that he never actually used the specific phrase on that day. Bill Allen, a freelance writer for advertising agencies, claimed he coined the phrase in the 1950s. The phrase “Black is beautiful” is meant to uplift the emotional and psychological well being of black people. It promotes the Black culture and identity, where the Black past is seen as an inspirational source of cultural pride. It affirms the beauty of Black people's natural features, such as their variety of skin colors, hair styles and textures, as well as physical characteristics. This movement began in an effort to counteract the racist notion in American culture that features typical of Black people were less attractive or desirable than those of White people. Research indicates that the idea of blackness being ugly is highly damaging to the psyche of African Americans, manifesting itself as internalized racism. This idea made its way into black communities themselves and led to practices such as paper bag parties: social events which discriminated against dark skinned African Americans by only admitting lighter skinned individuals.
Тарих
"Қаралар әдемі" қозғалысы 1960 жылдары басталса, тең құқықтар мен афроамерикалықтардың денесі туралы оң көзқарас үшін күрес Америка тарихында әлдеқайда ертерек басталды. Бұл қозғалыстың қалыптасуына бұқаралық ақпарат құралдары мен қоғамның жалпы алғанда афроамерикалықтардың денесі тек құл ретінде ғана жарамды деген жағымсыз түсінігі себеп болды. "Қаралар әдемі" қозғалысы қара денеге деген теңдік үшін күреске негізделген, бұл ақ нәсілге негізделген тарихтан туындаған барлық жағымсыз идеяларды жоюға көмектеседі.
Мода
1962 жылы 28 қаңтарда Харлемдегі "Пурпульді" сарайдың жертөлесінде өткен фотожурналист Кваме Братхвейттің "Әрине, 62: нәсілдік мақтанышымызды және стандарттарымызды қалпына келтіру үшін жасалған түпнұсқалық африкалық шаштараз және сән экстраваганцасы" атты мод шоуы "Қара әдемі" қозғалысының бастамасы болды. Байқаудың басты тартымды жері - Грандасса модельдері, олар Харлемдегі модельге айналған жергілікті белсенділер тобы болды. Олардың қатарына Клара Льюис, Блэк Роуз, Хелен Номса Брат, Присцилла Бардонилл, Мари Туссен, Эстер Давенпорт, Ванда Симс, Беатрис Крамстон және Жан Гамбс кірді. Әйелдер Африка мұрасынан шыққаны үшін киім-кешектерін, зергерлік бұйымдарын киіп, табиғи шаштары мен терісін таныстырды. Сол кезде бұл өте табу деп саналды, өйткені қара нәсілді әйелдер ешқашан негізгі моданың алдыңғы қатарына енгізілген жоқ. Тіпті Ebony сияқты қара журналдарда модельдердің терісі ашық болуы және ақ адамдар жасаған дизайн мен брендтерді киюі күтілді. Бұл шоуның тақырыбы - өзін-өзі мақтан тұту. Бұл шоуды Американың әр жерінде бірнеше шоу өткізу арқылы бастапқыдан әлдеқайда үлкен нәрсеге айналдырды. Африкалықтардың киімі мен зергерлік бұйымдары қара нәсілділер үшін өздерінің шыққан жерлеріне мақтануға шақыру болды. Grandassa Models, Кваме және оның ағасы Эломбе Братхемен бірге "Black is Beautiful" терминін танымал етуге көмектесті.
Африкалық баспалар
Азаматтық құқық қозғалысынан кейін африкалық американдықтар қара саясатты, қара билікті және африкалық мұраға деген мақтанышты бейнелеу үшін Кент матасын және Дашики киді. 1970 жылдардың басында АҚШ-та кенте және дашики киімдері танымал болды. Қара қауым мен қозғалыстың жетекшілері, мысалы, Стокли Кармайкл мен Кэтлин Кливэр африкалық таңбаларды киген.
Тиімділігі мен мұрасы
Бұл байқау үлкен жетістікке жетіп, оның ескерткіштері күні бүгінге дейін барлық жерде сақталған. Бұл африкалық американдықтарды табиғи және мәдени келбетіне сенімді етті және африкалық рухтан туған киім мен зергерлік бұйымдарды киюді кең тараған тәжірибеге айналдырды. Дашикиді Малкольм Х сияқты азаматтық құқық қорғаушылар киген және "Қара әдемі" сөз тіркесін бейнелеу үшін қолданған. Бұл қараңғы түсті модельдерге өздерінің индустрияға жол ашуына мүмкіндік берді. Ол сондай-ақ поп-мәдениет пен сәндік иконалар арасында үлкен әсер қалдырды. Супермодельдер Бетханн Хардисон мен Иман (модель) Квам Братхвейттің бастаған ісіне жалғасын бермек болып, 1988 жылы "Қара қыздар коалициясын" құрды.
Шаш және сұлулық
Бұл қозғалыста Афро сияқты табиғи шашты пісіруге баса назар аударылды. Әр түрлі табиғи түстегі шаштар, тері түстері және афроцентрикалық физикалық ерекшеліктер бағаланып, ынталандырылды. Табиғи шашты өрнектер африкалық мұраның мақтанышы мен саяси / мәдени бағынышты қара күш қозғалысына теңестірді. Африкалық американдықтар шаштарын афро пик сияқты күту құралдарымен киді. Кейбір шұңқырлардың жоғарғы жағында қара қол ұсталатын.
Бұрынғы
1950 және 1960 жылдары шашты туралау жақсы күтім ретінде қарастырылды. Табиғи, қиылысқан, қисық стильдер жиі киілмейді (табиғи күйінде). 1960 жылдардың алдында афроамерикалық сұлулық стандарттары ұзын шашты және ашық теріден тұратын. Терінің әр түрлі түстері мен шаштың пішіні әдемі деп танылмайды. Бұрын шашты түзету, терісін ағарту және ағарту үшін дәрі-дәрмектер сатылатын. Бұл маркетинг пен өндіріс тоқтаған жоқ, бірақ бұл қозғалыстың басталуына қарай бұл тәжірибелер қажеттілік емес, таңдау болды.
Жарнама
Каролина Р. Джонс, компанияның алғашқы әйел африкалық америкалық жарнамашыларының бірі, Дж. Уолтер Томпсон, гипотетикалық қара әйел косметика науқанын жасауды басқаратын. Көптеген брендтер көңілді теріге арналған помада, порошок, фейерверк және қызарту түстерін кеңейте бастады. 1969 жылы соңғы бес жылда қара нәсілді әйелдерге арналған алтыдан астам жаңа косметика желісі пайда болғаны туралы хабарланды. Брендтер өз өнімдерін қара жарнамамен сатады. TCB Naturals, шашты күту желісі "Әр нәрсе әдемі" деп аталады. 1979 жылы Pond суық кремінің жарнамасы "Мен бетімді мақтанышпен киемін" деп аталды. Zuri, макияж бренді "Тұрлы әйелдер үшін" және "Қаралы әйелдер көптеген түстерде келеді". Табиғи шашты және афро түстерді жоғарылатып, дәріптеген өнімдердің жарнамаларында қара нәсілді ерлер, әйелдер, балалар, отбасылар және ерлі-зайыптылар бейнеленген. Lusters S Curl, Carefree Curl, Classy Curls сияқты брендтер жарнамаларын жариялады. Johnson Products компаниясы қара нәсілділер иелігіндегі компания болды, ол шашты туралау өнімдерімен бірге, шашты тазалау шампуньдері, кондиционерлері мен спрейлерінің атақты Afro Sheen желісін іске қосты. Джеймс Браун "Сайлап айтыңдар, мен қарамын және мен мақтан тұтамын!" атты альбомын шығарғаннан кейін афро үшін афроамерикалық ерлер киетін танымал түстерден бас тартты. Маркус Гарви, саяси белсенді бірде "Шың шашыңызды алып тастамаңыз!" деп айтқан. Оларды миыңыздан алып тастаңыз!
Нәтижелер
1960 жылдары Newsweek сауалнамасына сәйкес, солтүстік қара нәсілділердің 70%-ға жуығы және отыз жасқа дейінгі оңтүстік қара нәсілділердің 40%-ы афроларды мақұлдады. Активист Анжела Дэвис содан кейінгі қара күш қозғалысы кезінде шашын афро түске бояған. Дэвис оны қара күштің белгісі ретінде киіп, ақ сұлулық нормаларына қарсы көтерілді. Кэтлин Кливер, белсенді және Қара пантералар партиясының алғашқы көшбасшысының бұрынғы жұбайы, сондай-ақ шашын афро киді. Вилли Ли Морроу, шаш күтімі өнімдерінің бизнесмені, 1960-шы жылдары афро пиккірді ойлап тапты, бастапқыда оны афро тизе деп атады. Шаштараз Лоис Либерти Джонс пен журналист Джон Генри Джонс 1971 жылы "Табиғи туралы" атты кітап шығарды. Кітапта әр түрлі афро стильдері көрсетілген. Кітап шашты түзетуге қарсы тұрып, Clairol шашты өңдеу өнімдерін қолдады. Кітапта афроамерикалықтардың шашы туралы да айтылған. Диана Росс пен Джими Хендрикс сияқты музыканттар афро-киімдерімен танымал болды. Афро сияқты табиғи шашты кәсіби емес деп санады. Үлкен афро, көбінесе әйелдер киетін, еркектерге қарағанда әйелдерге тән афро деп саналды, өйткені олар күтіп-ұстауға көбірек күш салды.
Әсері
1971 жылы Филадельфия адам құқықтары жөніндегі комиссиясына қара әйелдер жұмыстан шығарылған немесе жұмыста табиғи афро кигені үшін үйлеріне жіберілген шағымдар келіп түсті. 1976 жылы Женкинс пен Blue Cross Mutual Hospital Insurance арасындағы шашты кемсіту туралы іс Женкинстің пайдасына шешілді. АҚШ-тың 7-ші округтік апелляциялық соты жұмыс берушіге қарсы шешім шығарды. Бұл азаматтық құқық туралы заңның VII тарауы бойынша шешілді.
Жыныстық қатынас/фетишизация
Қара нәсілді сұлуларды қанау терісінің түсіне ғана қатысты емес. Жыныстық қатынас пен дене мүшелері басқа иелерден құл сатып алуға тырысқан иелер мен отарлаушылар үшін үлкен қызығушылық болды. Ең танымал кейіпкерлердің бірі Сара Баартман құл жұмысшы еді, оны көптеген адамдар оның үлкен артқы жағын фетишке айналдырды, бұл оны тартымдылыққа айналдырды. 1810 жылы Баартман басқа аудиторияға өнер көрсету үшін әртүрлі жерлерге саяхаттауға мүмкіндік беретін келісімшартқа қол қойды. Ол сауатсыз деп айтылды, бұл оған келісімшартты түсінуге кедергі болды, бірақ соған қарамастан келісті. Оның денесі мен жамбастары бай адамдарға өте көрнекті болды, басқаларға оны қолмен ұстауға немесе оған қол тигізуге рұқсат етілді. "Жеке кең түбі" деп аталатын суреті, әлемде ақ болуға ұмтылудың өсуімен, қара адамдар ақ қоғамға сіңісу үшін өздерін өзгертудің жолдарын табады. Солардың бірі - ашық түсті адамдарға деген қызығушылық. Көпшілік ойлағандай, бір-біріне тартылу тек қана бір адамның көңіл-күйіне байланысты емес. Қоғам бір-бірімізді қалай көруімізге үлкен әсер етеді, сондықтан серіктес табуға келгенде, бұл әлеуметтік қысым әсер етеді. Теріс стереотиптер қараңғы терілі адамдарды варварлық немесе жануарлар сияқты қарайды, сондықтан оларды тартымды емес етеді. Ақ тәнділік көптеген қара нәсілділердің мақсаты болғандықтан, олар жұбайлар іздегенде, оларға ашық түсті нәрестелер әкелетін адамды іздейтін. Қоғамдық қысым адамдардың бір-біріне деген көзқарасына ғана емес, өздеріне деген көзқарасына да әсер етті. Әлемдегі қара нәсілділер өздерін бақылай алмайтын және бақылап отыруға болмайтын нәрселер үшін өздерін жек көруге үйренді. Өзін-өзі жек көру қара терілі адамдардың көбісін терісін ағарту үшін зиянды химиялық заттарды қолдануға итермелейді. Бұл олардың терілеріне ғана емес, ақыл-ойына да зиян тигізді. Терінің ағартуы өте әсерлі болып көрінгенімен, бұл қара нәсілділер ақ нәсілділер қоғамында өмір сүрудің көптеген жолдарының бірі ғана еді. "Қара әдемі" қозғалысы қараның барлық реңктерінің сұлулығын насихаттау арқылы колористік наративтерге қарсы шығуға тырысты. Бұл қозғалыс қара нәсілді адамдарды сұлулықтың ақ нәсілділерге тән тар ұғымына сәйкес келуге тырысудың орнына, өздерінің ерекше сұлулығы мен жеке басын қабылдауға шақырды. Бұл табиғи түстерді, стильдерді және түстерді қабылдауды, сондай-ақ терідің әртүрлі реңктері мен ерекшеліктерін атап өтуді қамтиды. Бұл қозғалыста сондай-ақ, өзін-өзі сүю мен өзін-өзі қабылдаудың маңыздылығы, колоризмнің зиянды әсерлеріне қарсы күресте. Өзін-өзі сүю мен өзін-өзі қабылдау туралы хабарларды насихаттау арқылы бұл қозғалыс қара қауымдастықтарда жылдар бойы қалыптасқан өзін-өзі жек көруді жоюға тырысты. Бүгінгі таңда "Қара әдемі" қозғалысы адамдардың өзіндік ерекше сұлулығы мен өзіндік ерекшелігін мойындауына ықпал етуде. Әлеуметтік желілер мен басқа да онлайн-платформалар арқылы адамдар өздерінің оқиғалары мен тәжірибелерімен бөлісіп, қара мәдениеттің әртүрлілігі мен байлығын атап өтуге мүмкіндік алады. Терінің түсіне байланысты зиянды әлеуметтік иерархияларды қабылдамау арқылы бұл қозғалыс барлық адамдар үшін барынша көпшілікті қамтитын және тең дәрежелі қоғам құруға көмектеседі. Баартман және басқалардың пайдалануы қара қауымдастыққа қызығушылық танытты, бұл расалар мен мәдениеттер арасындағы сұлулық стандарттарына қарсы пікір алысуды ашты. Жаңадан пайда болған тверкинг сияқты негізгі оқиғалар Батыс Африканың мапука деп аталатын биінен бастау алады.
Қате мәлімет беру
1962 жылы Нью-Йоркте өткен модельдік шоуда қара нәсілді әйелдер Батыс әдемілік стандарттарына қарсы шығып, өздерін және табиғи шаштарын бейнелеуді таңдады. Ebony & fashion журналдары қараңғы тері тондарын көрсетуге төзімділік танытпады, бұл мәселе қоғамдастық афро-көкірек шашын шығару арқылы наразылық білдіруге тырысты, сонымен қатар батыс әйелдеріне қарағанда қара әйелдерді объективтендірмейтін табиғи денелермен бірге. Бұл кезеңде сұлулық жүйесі көбінесе ашық тері мен түзу шашты бағалайтын Еуропалық стандарттарға жүгінді, олар басқаларға қарағанда ақ нәсілді аудиторияға көбірек сатылды. Қара адамдарды бұрмалаудың әсері қоғамнан тыс және хип-хопқа дейін тарады, қара ерлер өздерін еркектік идеалдармен байланыстырғанда көбірек маңдай теріні және тартымдылықты табады. Мықты дене, жейдесіз және татуировкалар қара нәсілді ерлердің тартымдылығы мен еркектігімен байланысты, олар басқа мәдениеттерге қарағанда көбірек уытты қасиеттерге айналды.