Африкалық Американдықтарды Зерттеу
-
Қванза: Африка-Америкалық мәдени мерекесі
Кванза – афроамерикандық мәдениеттің жылдық мерекесі (26 желтоқсан – 1 қаңтар). 1966 ж. құрылған, африкалық дәстүрлерге негізделген. Қараму тойымен аяқталады.
-
Қара үстемдік идеологиясы және оның тамырлары
Қара үстемдік – басқа нәсілдерден қара нәсілдің жоғарылығын жақтаушы расистік идеология. Растафари қозғалысында пайда болған, ақ үстемдікке қарсы тұрады.
-
Африка қайта өркендеуі тұжырымы
Африка қайта өркендеуі – Африканың мәдени, ғылыми және экономикалық жаңаруы. Тарихы, мақсаты, Т.Мбеки және Н.Мукала идеялары туралы біліңіз.
-
Маркус Гарви: Ямайкалық саяси белсенді және ойшыл
Маркус Гарви: жамайкалық саяси белсенді, Ұлттық Африкалық Жақсарту Ассоциациясының (UNIA) негізшісі. Панафрикалық идеологиясы, Гарвизм туралы біліңіз.
-
Маркус Гарви идеологиясы және қара ұлтшылдық қозғалысы
Марку́с Га́рви идеологиясы: қара ұлтшылдық, экономикалық саясат, нәсілдік теңдік. UNIA ACL негізін қалаушының африкалық түкпілдеріне арналған ой-пікірлері.
-
Көрінбейтін Адам
Ральф Эллисонның «Көрінбейтін адам» романы – 20 ғ. американдық әдебиеттегі маңызды туынды. Африка-американдықтар мәселесі, жеке тұлға іздеуі жайлы.
-
Африка мәселелерін шешуге арналған Панафрикалық Конгрестер тарихы
Африканың деколонизациясы мен нәсілдік дискриминацияға қарсы күрестің тарихы. 1900 жылғы Панафрикалық Конгресс Африка құтқарылуына үлкен үлес қосты.
-
Жон Говард Гриффин: Расизмге қарсы күресші журналист
Жон Говард Гриффин – американ журналисі, нәсілдік теңдік үшін күш айтқан автор. «Black Like Me» кітабымен танымал, оңтүстікте қара адам ретінде өмір сүрген тәжірибесін баяндайды.
-
"Қараңғы Түспен Мен"
«Қара Түсті Мен» кітабы – 1961 ж. шыққан, афроамерикандықтардың нәсілдік кемсітушілік кезеңіндегі өмірін зерттеген журналист Джон Говард Гриффиннің құжаттық повесі.
-
Артуро Шомбург: Африка-Америка тарихының зерттеушісі және жинаушысы
Артуро Шомбург – Пуэрто-Рико тарихшысы, жазушысы, афро-американдық мұраны зерттеген және Harlem Renaissance-тың маңызды тұлғасы. Шомбург орталығының негізін қалаушы.
-
Қара нәсілділердің қасиетті кітабы: Растафари дінінің бастаулары
Қара нәсілділердің діни кітабы – «Қасиетті Пиби». Роберт Атли Роджерс жазған, Африкалықтардың өзін-өзі анықтау және тәуелсіздігін қадағалайтын діни нұсқаулық.
-
Афроамерикандық бөлінісшілдік қозғалысы
Қара бөлінушілдік қозғалысы: Афроамерикалықтардың дербес экономикалық және мәдени дамуы, нәсілдік ынтымақтастық, Африкаға оралу идеясы. (158 әріп)
-
"Нігерлік Жұмақ: Гарлем эпосы және даулы атау"
-
Леонард Хоуэлл: Ямайкалық Растафари қозғалысының алғашқы дауагері
Леонард Хоуэлл (1898-1981) – ямайкалық дін қызметкері, Растафари қозғалысының алғашқы уағызшысы. Хайле Селасси I туралы айтқан сөздері маңызды.
-
Анатоль Бройярд: Өзінің түсін жасырған жазушының тағдыры
Анатоль Бройярд: афроамерикалық жазушы, сыншы, «New York Times» редакторы. Өмірі, шығармалары, нәсілдік идентичность туралы даулар. Биографиясы.
-
Джоэл Элиас Спингерн: Американдық құқық қорғаушы және ғалым
Джоэл Элиас Спингерн (1875-1939) – американдық құқық қорғаушы, педагог, әдебиет сыншысы. NAACP ұйымының негізін қалаушы, әртүрлі салалардағы тұлға.
-
Құлдықтан Көтерілу: Букер Т. Вашингтонның Өмірбаяны
Букер Т. Вашингтонның «Құлдықтан жоғары қарай» автобиографиясы (1901). Азаттық жолы, білім алу, Tuskegee институтын құру, өзін-өзі жетілдіру туралы.
-
Альберт Л. Мюррей: Американдық жазушы және мәдениеттанушы
Альберт Л. Мюррей: американдық жазушы, сыншы, романшы және өмірбаяншы. «The Omni Americans» авторы, өнері мен әдебиетіне үлкен үлес қосты. 📚✍️
-
АҚШ-тағы қара нәсілділердің кедейлігі: 1965 жылғы Мойнихан есебі
1965 жылғы Мойнихен есебі: АҚШ-тағы қара нәсілділердің кедейлігі, себептері мен мәдени факторлар. Джим Кроу заңдарының салдары талданды.
-
Джордж Фитцхью: Оңтүстік социологы және құлдық жақтаушысы
Джордж Фитцхью (1806-1881) – американдық әлеуметтанушы, құлдыққа және нәсілдік теорияларға жақтас. Капитализмді сынап, құлдықтың экономикалық және әлеуметтік қорғанысын қабылдады.
-
Қуаси Виреду: Африка философиясын жаңартушы және деколонизациялаушысы
Гана философы Кваси Виреду (1931-2022) африкалық ойлаудың деколонизациясына үлкен үлес қосты. Батыс философиясын африка тілдері арқылы зерделеуді ұсынды.
-
Франсес Велсинг: Өмірбаяны мен түс теориясы
Франсес Велсинг – американ психиатры, «меланин теориясы» мен нәсілшілдік тарихы бойынша зерттеуші. Еңбектерінде ақ үстемдік мәдениетінің тамырларын қарастырады.
-
Гарлем Ренессансының «Ниггерати» тобы
Харлем Ренессансының «Niggerati» тобы: Уоллес Терман құрған афроамерикалық жазушылар мен зиялылардың ирониялық аты. З.Н. Херстон, Л. Хьюз және FIRE!! журналының авторлары.
-
Растафари қозғалысының 1935 жылғы трактаты: «Уәде етілген кілт»
1935 ж. жамаикалық уағызшы Леонард Хоуэллдің "The Promised Key" трактаты. Растафари қозғалысы, Альфа Король және Омега Патшайымы, Хайле Селассие.
-
Гарольд Крус: Афроамерикандық зиялының өмірі мен еңбектері
Гарольд Крус: америкалық ғалым, афроамерикандық зерттеулер сарапшысы. «Негр зиялыларының дағдарысы» кітабымен танымал. Өмірбаяны мен еңбектері туралы ақпарат.
-
Африкалық қан бауырластығы: Афроамерикалықтардың азаттық қозғалысы
Африкалық Азаттық Бауырластығы (ABB) – 1919 ж. Нью-Йоркте құрылған, социалистік қара бостандық ұйымы. Коммунистік партиямен байланысы болды, ерте 1920-ші жылдары таратылды.
-
Э. Франклин Фрейзер: Америкалық әлеуметтанушы және жазушы
Э. Франклин Фрейзер (1894-1962) – америкалық социолог, «Афроамерикалық отбасы» еңбегімен танымал. Құлдықтан бастап отбасы эволюциясын зерттеген. Ғылыми монография.
-
"Жандардың екі жақтылығы: Америкалық қара нәсілдің толғанысы"
У.Е.Б. Дюбуаның «Жандардың қара түсі» (1903) – американдық әдебиеттегі маңызды еңбек. Раса, социология тақырыбын қамтитын эсселер жинағы.
-
«Жаңа Негр»: Ален Локк антологиясы және афроамерикандық өркендеу
«Жаңа Негр»: Алан Локк өңдеген 1925 ж. антология, Гарлем эпохасы, афроамерикалық өнер, әдебиет, құқықтар талабы. Алан Локк биографиясы.
-
Қара теологиясы: Азаттық пен дін тұрғысынан қарау
Қара теологиясы – афроамерикалықтардың құпиялаушылыққа қарсы күресінен туған діни көзқарас. Ол христиан дінін нәсілдік дискриминация мен әлеуметтік теңсіздіктерді жеңуге бағыттайды.
-
Нацистік Германиядағы қара баланың өмірі
Ганс Юрген Массакуой: афроамериканец в нацистской Германии. Автобиография о детстве, расизме и жизни чернокожего человека в эпоху Третьего Рейха.📚🇩🇪🇺🇸
-
Нацистік Германияда қара балалық шақ: Ханс Массакуоидің өмірбаяны
Ганс Массакуойдың «Тағдырмен кездесу» кітабы – нацистік Германияда қара нәсілді болып өскен өмірбаяны. Гамбургтағы өмір, отбасы тарихы, либериялық тамырлар.
-
1951 жылғы БҰҰ-ға қара нәсілділерге қарсы геноцид айыптамасы туралы петиция
1951 ж. БҰҰ-ға АҚШ үкіметін қара нәсілділерге қарсы геноцид жасауда айыптаған петиция. Линч, дискриминация, зорлық-зомбылық, теңсіздіктер жайлы мәліметтер.
-
Жеймс Болдуиннің "Ертеңгі от" атты еңбегі
Джеймс Болдуиннің «Жалынды күнді күту» (1963) – нәсілшілік, дін және американдық тарих туралы екі мақаладан тұратын маңызды әдебиет. Кітапты қазақша оқыңыз!
-
Қара нәсілдік мақтаныш қозғалысы және африкалық мұраны қадірлеу
Қара нәсілділердің африкалық мұрасын, мәдениетін мақтан ету қозғалысы. АҚШ-та нәсілшілдікке қарсы туған, қара күштің маңызды бөлігі. Өзін-өзі құрметтеу!
-
Joel Augustus Rogers
-
Қысымға ұшыраған қоғамның ішкі қайшылықтары
Қоғамдағы қанаушы топтардың ішкі қақтығысы – «қос сана». В.Е.Б. Дюбуа афроамерикандықтар тәжірибесіндегі психологиялық күйреуді сипаттаған. Әлеуметтік психология, тарих.
-
АҚШ Президенті болған қара нәсілді адам туралы роман
Ирвинг Уоллес романы «The Man» (1964) АҚШ президенті қызметіне қара нәсілді адамның тағайындалуының саяси салдары туралы. Конституция, саясат, нәсіл.
-
АҚШ-тағы Қара қайта құру: Демократияны қайта құруға қара халқының үлесі
У.Э.Б. Дюбуаның «АҚШ-тағы қара қайта құруы» кітабы – 1860-1880 жылдардағы демократияны қайта құруда афроамерикандықтар рөлі туралы маңызды зерттеу. Тарих, құлдық, демократия.
-
Алвин Пуссант: Расизмнің әсері және афроамерикандықтар психикасы
Американдық психиатр Алвин Пуссант (1934 ж.т.) – расизмнің қара қоғамға әсері, психологиялық даму, «Неге қаралар қараларды өлтіреді» кітабы туралы зерттеуші. Гарвард Медицина мектебінің деканы.
-
"Бұрынғы түсті адамның өмірбаяны"
Автобиография "Бывшего цветного человека" Джеймса Уэлдона Джонсона (1912/1927) – роман о расовой идентичности, дискриминации и выборе в Америке после Реконструкции.
-
Фредерик Дугластың «Өзін-өзі жасаған адам» лекциясы
Фредерик Дугласстың 1859 жылғы лекциясы: «Өзін-өзі жасаған адам» ұғымы, американ арманы, Бенджамин Франклин өмірбаяны мен әлеуметтік көтерілу жолдары.
-
Билл Косбинің «Пайда Кексі» сөйлемі: Афроамерикалық қоғамға сын және салдары
Билл Косбидің 2004 жылғы сөйлеуі: Афроамерикандық қоғамдағы мәселелер, тіл, отбасы, жауапкершіліксіздік сынға ұшырады. NAACP шарасындағы сөздері талқыланды.
-
Қаралардың «ақ сияқты мінез-құлық» танытуы
АҚШ-тағы «ақ адам сияқты мінез-құлық» термині – қара нәсілділерге қатысты мәдениеттен жалтару айыбы. Пікір таласты, мағынасы күрделі.
-
Туған жердің толқындары: Джеймс Болдуиннің эсселері
Джеймс Болдуиннің «Туған жердің жазбалары» (1955) – Америка мен Еуропадағы нәсілдік мәселелерді қамтитын эсселер жинағы. Автобиографиялық туынды, әдебиет классикасы.
-
Жасықтар және нәсілден безгендер туралы әңгімелер
Жасыраушы нәсіл: Нәсілден шығу, мәдени сіңіру, өзге нәсілдерді қолдау сияқты себептермен өзінің нәсіліне қастық жасағандарға айтылатын қарапайым сөз. 🔍
-
Қара нәсілділер, ақ либералдар және мәдениет тарихы
Томас Соуэллдің «Қара нәсілділер мен ақ либералдар» кітабында нәсіл, мәдениет тақырыбы зерттеледі. АҚШ және басқа елдердегі мәдени айырмашылықтар талданған.
-
АҚШ-тағы Растафари қозғалысы: Түбірлері мен әсері
Растафари қозғалысы АҚШ-та жамаикалық және эфиопиялық тамырларымен дамыды. Маркус Гарви, Хайле Селасси I әсерімен, рухани көшбасшылық танылды.
-
"Дарынды ондық": Афроамерикалық лидерлік және білім беру туралы толғаулар"
«Талантты ондық» - У.Э.Б. Дюбуаның 1903 жылғы мақаласы, афроамерикандық элитасы туралы. Білімді жетекшілердің рөлі, тарихы мен маңызын қарастырады.
-
White nigger
-
Black is beautiful
-
New Negro