Кіріспе

Катынь әскери зираты (Мемориальный комплекс Катынь, Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu) - Катынь қаласында орналасқан польшалық әскери зират, Ресейдің Смоленск қаласынан 22 шақырым қашықтықта, Витебскке баратын жолда орналасқан. Онда 1940 жылы Катынь қырғында қаза тапқан Козельск әскери тұтқын лагерінің 4412 поляк офицерінің сүйектері бар. 1943 жылы неміс билігі эксквазия жасаған және кейін бөлек жерленген екі поляк генералдың денесін қоспағанда, Катыньда өлтірілген барлық поляк офицерлері алты үлкен жаппай қабірге қойылды. Мұнда 1930 жылдары Кеңестер одағында болған Ұлы тазалаулардың 6500 құрбаны НКВД-ның қонысына жерленген. Зират ресми түрде 2000 жылы ашылды. Бұл жерлеу орны 22 гектар орманды алып жатқан үлкен, бейтарап аумақ. Барлық жаппай қабірлер басты аллеяның екі жағында орналасқан. Сонымен қатар, онда аты-жөнімен мыңдаған офицерлер аты жазылған дөңгелек аллея бар. Негізгі аллеяның соңында соғыс мемориалы мен жер астындағы ескерткіш қоңыраулы құрбандық үстелі орналасқан.

Тарих

1943 жылы жерленгеннен кейін, немістер поляк Қызыл Крестіне сол жерде зират салуға рұқсат берді. Алайда, кеңестік тарап бұл аймақты қайта басып алғаннан кейін ол жойылып, көптеген дәлелдер жойылған. Бұл аймақ қайтадан орманды болды және бейбіт тұрғындарға оған кіруге тыйым салынды. Коммунистік елдерде қаза туралы ақпарат жасырылғандықтан, 1976 жылы Польшаның жер аударылған үкіметі Лондондағы Катынь мемориалға Виртути Милитари крестімен марапаттады, бұл Польшаның ең жоғары әскери наградасы болды. 1990 жылы Кеңес Одағы қылмысты мойындағаннан кейін, эксквазия және археологиялық жұмыстар қайта басталды. 1994 жылы Польша мен Ресей арасында соғыс қорымы мен соғыс мемориалдары туралы екі жақты келісім жасалды. Бұл Катынь қаласында тиісті әскери зират салуға жол ашты. Бірнеше жыл бойы салынғаннан кейін, ол 2000 жылдың 28 шілдесінде көпшілікке ашылды. Сол жылы Пиатихатки (Харьковқа жақын), Смоленск және Медное қалаларында да осындай зираттар ашылды. Лондондағы ескерткішке берілген Virtuti Militari содан кейін Катынға берілді, ол әлемдегі өте аз орынның бірі болды. Ашылу салтанатында бұл жерге Польша мен Ресейдің жоғары лауазымды тұлғалары келді. Олардың арасында премьер-министрлер Ежи Бузек және Виктор Христенко, сондай-ақ Сейм (Maciej Płażyński) және Сенат (Alicja Grześkowiak) маршалдары болды. Салтанатты рәсімді Польшаның Бас штабының бастығы генерал Генрих Шумский ашты және Польшаның приматы Йозеф Глемп атап өткен католиктік мейраммен аяқталды, ал православиелік рәсімді Смоленск митрополиті Кирилл Гундяев жүргізді. Сонымен қатар, басқа конфессиялардың дұғалары өткізілді, өйткені онда НКВД-ның протестант, мұсылман және еврей құрбандары жерленген. 2010 жылдың 10 сәуірінде Польша президенті Лех Качинский, оның әйелі және басқа 94 адам, оның ішінде оның көптеген жоғары лауазымды қызметкерлері, оннан астам парламент мүшесі және әскери басшылар, Ресейдің Смоленск қаласындағы ұшу-қону жолына жарты мильдей жерде ұшақ құлаған кезде қаза тапты. Польша делегациясы 70 жыл бұрын Польшаның 20 мыңнан астам элита мүшелерін советтер қазаға ұшыратқандығына арналған салтанатты рәсімге қатысуға жолға шықты.