Кіріспе
Кеннет Фейрингтің романы Үлкен сағат - Кеннет Фейрингтің 1946 жылғы романы. Харкорт Брейс баспасында жарық көрген триллер Ферингтің төртінші романы болды, кейін Рендом Хаус үшін үш (Оспиталь, Ақыл-ойдың қаруы, Кларк Гиффордтың денесі) және бес поэзия жинағы. The American Magazine журналында (1946 жылдың қазанында) "The Judas Picture" деп қысқаша түрде жарияланған әңгіме үш фильмге бейімделген: Рэй Милландтың "The Big Clock" (1948) фильмінде, Ив Монтанның "Police Python 357" (1976) фильмінде және Кевин Костнердің "No Way Out" (1987) фильмінде.
The Big Clock is a 1946 novel by Kenneth Fearing. Published by Harcourt Brace, the thriller was Fearing's fourth novel, following three for Random House (The Hospital, Dagger of the Mind, Clark Gifford's Body) and five collections of poetry. The story, which first appeared in abridged form in The American Magazine (October 1946) as "The Judas Picture", was adapted for three films: The Big Clock (1948) starring Ray Milland, Police Python 357 (1976) starring Yves Montand, and No Way Out (1987) starring Kevin Costner.
Сюжет
Романның жаңашыл құрылымы жеті түрлі кейіпкердің көзқарасынан ұсынылады. 19 тараудың әрқайсысы бір кейіпкердің көзқарасын қабылдайды. Алғашқы бес тарауды Нью-Йорктегі Time Life журналының баспасынан айырмашылығы жоқ Джордж Страуд айтып береді. Строуд - алкоголизмге беріліп, азғындыққа барған адам. Оның соңғы қарым-қатынасы Паулинмен, ол сонымен қатар оның бастығы, граф Джаноттың қыз досы. Бір аптаның соңында Нью-Йорк штатының солтүстігінде Джордж пен Полин Манхэттенде кешкі ас ішіп, барларға барып, антикварлық дүкендерді аралап, демалыс өткізеді. Джордж Луиза Паттерсон суретшісінің коллекционері және оның антиквариат дүкенінде нашар күйдегі бір туындысын табады. Ол басқа клиенттен артық баға қояды. (Кейбір клиенттер Паттерсонның өзі екені анықталды.) Кейін Джордж Паулинді Манхэттендегі пәтерінің жанындағы бұрышта қалдырады. Ол оның кіреберіс қақпасына жақындағанын көріп, Эрлдің лимузиндан шығып, онымен бірге ғимаратқа кіргенін көреді. Ерл Джорджтың өзін бақылап тұрғанын көреді, бірақ, ең бастысы, оны көлеңкеден көре алмайды. Паулиннің пәтерінде ол Ерлмен қатты дау-дамай жасайды, ол оны алдап, лесбиянка деп айыптайды. Жауап ретінде ол өзінің жақын серіктесі Стив Хагенмен гей жұп екенін айтады. Бұл Ерлдің ашуын туғызады, ол оны кристаллдан жасалған баллонмен өлтіреді. Ол үрейленіп, Стивтің үйіне барып, көмек сұрап келеді. Стив дереу жасыруды жоспарлай бастайды және Эрлге оның ғимаратқа кіргенін көрген адамды өлтіруге дайын болуы керектігін айтады. Ерл келіспей келіседі. Ерл мен Стив құпия куәгерді табу үшін баспа компаниясының барлық ресурстарын қолданады, бірақ оның өздерінің көз алдында екенін білмейді. Олар Джорджты тергеуді басқаруға тағайындады, өйткені ол олардың ең өткір редакторы. Джордж тергеуді бастайды, бірақ оның сәттілік мүмкіндігін шеберлікпен бұзады. Джордж тергеу барысында өзін куәгер ретінде анықтауға кедергі келтірсе де, ол табылуға жақындай түседі. Ақырында куәгерлер баспа ғимаратына әкелінеді, өйткені іздестірілген адам (аты әлі белгісіз) ішке кірген. Ғимаратты қабатқа қабаттан іздестіру жүргізілуде және Страудтың ұсталуы сөзсіз болып көрінеді, бірақ Эрл қысымға түсіп, компаниясын жағымсыз бірігуге тапсырады. Оның компаниядан кетуі адам аулауды күмәнді етеді және ол тез арада тоқтатылады, куәгерлер Джорджты көрмей. Бұл оқиға Джордж Луизамен бір барда кездесіп, оның шығармаларының таралуын талқылайды. Ол әйелімен кешкі асқа бара жатқанда, газеттің "Эрл Жанот, баспагер, өлімге ұшырады" деген тақырыбы бар мақаласын көріп қалды.
Даму тарихы
Fearing роман 1943 жылы қазанда Нью-Йорк сыраханасының мұрагері Патрисия Бертон Бернхаймер Лоннерганды өлтіру және Сэм Фуллердің 1944 жылы шыққан триллері "Қараңғы бет" оқиғасына негізделген. Кеннет Фейрингтің: толық өлеңдер (1994) кітабына кіріспеде Роберт М. Райли басылым оқиғалары мен оның салдарын сипаттады: 1946 жылдың күзінде басылып шыққан "Үлкен сағат" Фейрингті уақытша байытты. Жалпы алғанда ол шамамен 60 000 доллар (1992 жылы шамамен 360 000 доллар) алды: авторлық сыйақыдан және қайта жариялау құқықтарының сатылымынан (соның ішінде The American Magazine-де жинақталған) шамамен 10 000 доллар, Paramount-қа фильм құқықтарының сатылымынан 50 000 доллар. 1947 жылы Нан сурет сайысында 2000 доллар ұтып алды. Бірақ Ферингтің табыстары әрқашан апаттың тұқымын қамтиды. Өзінің іскерлік қабілетін асыра бағалап, ол Paramount компаниясымен өз келісімшартын жасасты, өзінің кино құқықтарына тұрақты және қайтарымсыз қол қойды және 1953 жылға дейін теледидар құқығынан бас тартты. Осы уақытқа дейін ол өзінің ашуы мен алаңдауына қарай Paramount компаниясының кешкі қайта көрсетілімдерін көрсеткенін және нарықты бұғаттағанын анықтады. Ал ең басты мәселе - алкоголь. Ол досына Элис Нилге (Луиза Паттерсонның моделі, "Ұлы сағат" фильміндегі эксцентрикалық суретші) енді таңертең ішімдік ішуге болатынын, сондықтан кез-келген жұмысты орындауға қиналып жатқанын айтты. Бірде ол виски мен фенобарбиталдың қосындысынан қаза тапқан еді, ал 1952 жылы дәрігердің бауырының жағдайы туралы ескертулері қатты әсер етті, сондықтан ол арбаға отырды. Көп жылдар бойы ішімдікті тастауға тырысқан Нан үшін бұл қуанышқа толы оқиға болуы керек еді, бірақ ол алкогольсіз күйеуінің "ойыншыл" және "романтикалық" болмайтынын, сондай-ақ, үйлену туралы ойдың да жоқ екенін түсінді.
Published in the fall of 1946, The Big Clock made Fearing temporarily rich. Altogether he took in about $60,000 (roughly $360,000 in 1992 dollars): about $10,000 in royalties and from the sale of republication rights (including a condensation in The American Magazine), and $50,000 from the sale of film rights to Paramount. In 1947, Nan won $2,000 in an art competition, a sum they dismissed as negligible but that only two years earlier would have seemed a fortune. But Fearing's successes always contained the germ of disaster. Overestimating his business acumen, he had negotiated his own contract with Paramount, permanently and irrevocably signing away his film rights, and relinquishing his television rights till 1953, by which time, he discovered to his rage and frustration, Paramount was showing late night reruns and had thus cornered the market. A more immediate problem was alcohol. He told his friend Alice Neel (the model for Louise Patterson, the eccentric painter in The Big Clock) that since he could now afford to start drinking in the morning, he was having trouble getting any work done. On one occasion he almost died from a combination of scotch and phenobarbital, and in 1952 he was so shaken by his doctor's warnings about the condition of his liver that he went on the wagon. For Nan, who for years had been trying to get him to stop drinking, this should have been a cause for rejoicing, but she discovered that without alcohol he was no longer "playful" and "romantic" and that she was no longer interested in the marriage.
Әдеби мәні және қабылдануы
Детективтік көркем әдебиеттің анықтамалық нұсқаулығы "Қылмыстың каталогы" (1971) атты еңбегінде Жак Барзун мен Венделл Гертиг Тейлор "Үлкен сағат" романын "үлкен бұқаралық ақпарат ұйымында жазылған шынымен керемет оқиға" деп сипаттады. Барзун мен Тейлор "The Big Clock" романын "Fifty Classics of Crime Fiction 19001950" атты қалың қаптамалы басылымдар сериясы үшін таңдады. "Машинаның ішінде тұтқындалған адамды көрсету жеткіліксіз болғандай, "Қорығу" құпия кінәлі жүкті, өлім жазасынан қорқуды және кінәлі жағдайдан шығудың жолын табуға тырысудың қысымын қосу арқылы қорқынышты көбейтті", - деп жазды олар алғы сөзінде: Нәтижесінде оқиға төзімділік үшін тым ақылға қонымды қасірет болмай қалды. Оқырманға дем алуға, тіпті күлімсіреуге мүмкіндік беретін нәрсе - бұл жылы адамгершілік сезімдер мен өте жақсы, ерікті әзіл-сықақ. Тарихи шеберліктің тағы бір көрінісі ретінде, әңгімені алты адам он тоғыз түрлі эпизодта ұсынады, бұл жеткілікті түрде қараңғы аяқтауды әкеледі, бірақ қатал "сағаттың" үзілуі жоқ. Ал, бәрі аяқталғанда, үлкен қала мен үлкен киімнің осы драмасының қатысушы оқырман оны таңғалдырған күш турінің құпиясыз құпия екеніне таңғалады. Үлкен сағат - автор Кевин Джонсонның 2007 жылғы "Қараңғы бет: Американың қара фильмдеріне әсер еткен кітаптар, 1940-1949" кітабында фильмнің әдеби шығу тегі туралы романдардың бірі. Америкалық солшыл тарихшысы Алан М. Вальд "Қорық" соғыстан кейінгі АҚШ қоғамында көрген "оршақты және бөлшектенген қуыстықты" қорытындылап, "Үлкен сағат" кітабында суреттейді: "Үлкен сағат" кітабында суреттелген ығысудың қорқынышты атмосферасы құрылымдық және символикалық жағынан өнеркәсіптік капитализм ретінде берілген, бұл әлеуметтік-экономикалық тәртіп, онда байланыс жолдары, әсіресе баспа және эфирлік толқындар, пайда табуды қамтамасыз ету үшін жоспарланған манипуляция ғылымына айналуда. Жақсы төленген алдаушылар, надандықпен алданып жүргендермен бірге жеке кәсіпкерліктердің заманауи институттарының аппаратында тірек ретінде қамалады. "Үлкен сағат" шығармасының гениалдылығы - ол осы дәуірді сипаттайтын "Тұтынушы республикасының" сан түрлі мифологиялық өлшемдерін алдын ала көруінде.
The result is a story which just misses being a nightmare too rational to be endured. What gives the reader a chance to breathe and even smile is the admixture of some warm human touches and some excellent unforced humor. By a further display of narrative skill, the story is presented by six persons in nineteen varied episodes, leading to a sufficiently grim smash ending, yet without palpable interruption of the relentless "clock". And when all is over the reader participant in this drama of the big city and the big outfit will reflect with surprise that the tour de force which so gripped him was a mystery without a mystery. The Big Clock is one of the novels chosen by author Kevin Johnson to represent the literary origins of film noir in his 2007 book, The Dark Page: Books That Inspired American Film Noir, 1940–1949. Alan M. Wald, a historian of the American Left, summarizes the "frightening and fragmented hollowness" that Fearing saw in post war US society and depicted in The Big Clock:
The menacing ambience of dislocation that permeates The Big Clock is structurally and symbolically rendered as industrial capitalism, a socioeconomic order in which the avenues of communication, especially publishing and the airwaves, are evolving into a science of planned manipulation designed to ensure profitability. Well paid deceivers, together with the naively deceived, are imprisoned as cogs in the apparatus of private enterprise's modern institutions. The genius of The Big Clock is its previsioning of the manifold mythological dimensions of a "Consumer's Republic" that would typify the era.
Фильм
Джон Фарроу режиссері "Үлкен сағат" (1948) фильмінде сценарий жазушы Джонатан Латимердің романның бейімделуін түсірген. Фильмде Рей Милланд, Чарльз Лоттон, Рита Джонсон, Джордж Макриди және Морин О'Салливан ойнайды. Ален Корнеоның "Полиция Python 357" (1976) - француздық "Үлкен сағат" адаптациясы, онда басты кейіпкерлер Франциядағы Орлеандағы полиция қызметкерлері. Роджер Дональдсонның режиссері, Кевин Костнер, Джин Хакман және Шон Янгтың қатысуымен "No Way Out" (1987). Роберт Гарландтың бейімделуі суық соғыс кезінде Вашингтондағы американдық саяси әлемдегі оқиғаларды жаңартады.
Радио
1973 жылдың қазан айында Үлкен сағат Род Серлингтің алып баруымен "The Zero Hour" атты эпизодтың Desperate Witness ретінде радиода драматизацияланды.