Кіріспе

Боттаның қалталы құтысы (Thomomys bottae) - Солтүстік Американың батысында өсетін қалталы құты. Кейбір жерлерде, әсіресе Калифорнияда, аңғарлық қалталы гофер деп те аталады. Бұл түрдің нақты және жалпы атауы 1827 және 1828 жылдары Калифорнияда сүтқоректілерді жинаған табиғатшы және археолог Пол Эмиль Боттаның құрметіне берілген.

Сипаттама

Боттаның қалталық гофері - орташа өлшемді гофер, ересектерінің ұзындығы - 1,5 м, құйрығы - 1,5 м. Жалпы тіс формуласы: еркектерінің салмағы - 1,5 м, әйелдердегі салмағы - 1,5 м. Еркек қалталы құс өмір бойы өсіп отырады деп есептеледі. Алайда, олардың өлшемінің әртүрлі болуы кейбір аталықтардың басқалардан үлкен болуына бейім екендігін көрсетеді, ал ең үлкен аталық ең үлкені болмауы мүмкін. Түсі өте өзгермелі және көптеген түрлердің кейбірін ажыратуға көмектесу үшін пайдаланылады; жануарлар көбеюімен жыл бойы өзгеруі мүмкін. Альбиноздық және меланистік адамдар туралы да хабарланған. Алайда, Боттаның гоферінде, әдетте, жақын туысқан оңтүстік қалталы гоферде кездесетін, арқасының ортасында қара жолақ жоқ, бұл екі түрді бір аймақта өмір сүретін жерлерін ажырату үшін пайдаланылуы мүмкін. Оклахома штатында 31000 жыл бұрын өмір сүрген Боттаның қалталы құсқұйрығының сүйек қалдықтары табылды. Географиялық таралу негізінде 195-ге жуық түр-құс түрлері сипатталған. Бұлардың кейбіреулері бұрын өздерінің жеке түрлері ретінде сипатталған. Бұл түрлердің типтік жерлерінің таралуы мынадай: Орташа ересек Боттаның қалталы гоферінің дене температурасы: Топырақтың тығыздығына байланысты, жер бетінде қозғалғаннан 360 және 3400 есе көп энергияны талап ететін, қазбалау өте қуатты талап етуі мүмкін. Қазбаның қымбатқа түсетініне байланысты, Боттаның қалталық гофері төмен базалық метаболизм жылдамдығы мен жылу өткізгіштігі арқылы энергияны үнемдеуде жақсы. Бұл түрдің басты жыртқыштарына американдық барс, койот, ұзын құйрықты құйрық және жыландар жатады, бірақ басқа жыртқыштарға скункс, соу, бобкат және соколар жатады. Бұл түрдің қалалар мен ауыл шаруашылығы аймақтарында зиянкес болып саналуының себебі - оның ор қазу әдеті және люцернаға деген сүйіспеншілігі; дегенмен, ол пайдалы деп саналады, өйткені оның орлары аймақтағы топырақтың ауаландыруының негізгі көзі болып табылады. Боттаның қалталық қазғылдағыларының қазғаны топырақты шамамен 500 м тереңдікке дейін ауаландырады деп есептейді. Бұл түр Аризонадағы аспан құрттарының өлімімен байланысты және жаңа көшеттердің пайда болуын шектейтін жалаңаш жердің жаппай жерлерін жасайды.

Мінез-құлық

Боттаның қалталық тоқырауы өте бейімделеді, ол еріген құмнан бастап тығыз жиналған сазға дейін, құрғақ шөлдерден биік биіктіктегі шалғынға дейін әртүрлі топырақтарға көміледі. Олар жердің әртүрлі жерлерін жақсы көреді, себебі олар көбінесе тырнақпен қазған қазқанаттардан гөрі үлкен, қалың тістерімен қазған. Салыстырмалы түрде, тырнақтарымен қазған қазқанаттар, әдетте, тек жұмсақ топырақтарда ғана қаза алады, өйткені олардың тырнақтары қатты материалдағы тістерге қарағанда тез тозығырақ болады. Боттаның қалталы гүлі күн сайын тоғыз сағат бойы белсенді, уақытының көп бөлігін орларында тамақтануға жұмсайды, бірақ күндіз немесе түнде ғана емес. Олар бір-бірімен сөйлесу үшін, бір-біріне қатты дауыспен, жылап, сыбырлап, сыбырлап сөйлейді. Бірақ, бұл құстар ұяның кіреберісінің айналасындағы еркек пен әйел үшін арнайы аумақты қорғап тұрады. Таунсендтің қалталы гоферімен будандасу туралы да хабарланған, және ол да бірінші буыннан кейін көп ұзамай жалғасатыны көрінеді.