Кіріспе

Оңтүстік Кореяның ұлттық қазынасы Бэкджедегі бронзадан жасалған түтетуші 1996 жылы 30 мамырда Кореяның 287-ші ұлттық қазынасы болып бекітілді. Қазіргі уақытта Буйе ұлттық мұражайында орналасқан, ол 1993 жылы Оңтүстік Чунчхон провинциясындағы Буйе округіне қарасты Неунсан ридегі көне ғибадатханада қазылған. Қазбадан табылған 450 мүсіннің ішіндегі ең үлкені - түтету табағы. Бэкджедегі бронзадан жасалған хош иісті заттар түтетісі - Бэкдже халқының өнерінің символы және корей өнерінің шедеврі. Дәмдеуіштің биіктігі 64 сантиметр, денесі 19 сантиметр диаметрі бар, ал салмағы 11,8 килограмм. Ол 6 ғасырда жасалған болуы мүмкін.

Тарих

"Бекжедегі қоладан жасалған түтетуіш - өткен ғасырдағы қазба жұмыстарының ең үлкен жетістіктерінің бірі. "Жоғар" - бұл Бейкжэ халқының ақыл-ойы, олар тамаша техникамен және жоғары бағалайтын көздерімен идеалды әлемін аңдыды. Осы уақыттан бері әлемде мұндай түтету үстелі табылмаған. Бұл - шынымен де шедевр деп аталуы мүмкін", - делінген Чунчхоннамдоның мәдениет және туризм веб-сайтында. Баекжэ түтетуіші Хан әулетінің Баксан (hangul=박산 향로) түтетуіштерінен көшірілген болуы мүмкін деп көпшілік сенді. Соңғы кездері тарихшылар мен археологтардан тұратын корейлік зерттеу тобы оның құрылымы мен дизайны бойынша ежелгі қытайлық прототиптерден ерекшеленетінін, әсіресе оның бес музыкантының рельефінде екенін анықтады. Сонымен қатар, бір музыкалық аспаптың рельефі зерттеуге басқа да мәлімет берді. "Ванхам" (hangul=완함) деп аталатын музыкалық аспап алғаш рет Тан династиясына 7 ғасырда, Бэкче патшалығы ұмытылып кеткеннен кейін енгізілді. Музыкалық аспап 8-ғасырдың соңында, Тан дәуірі кезінде кеңінен танымал болды. Бұл туралы Танның жаңа кітабында айтылған. "Ванхам" Кучадан шыққан, онда Кизил үңгірлерінде осы музыкалық аспаптың ең ерте түрін әлі күнге дейін көруге болады. Бэкче отқағы реализмді қолданады және үш өлшемді. Жыпар жыпар заттары буддалық және даосистік тақырыптарды қамтиды, бірақ кейбіреулер оның Солтүстік-Шығыс Азия мәдениетінің тақырыптарын бейнелейтінін болжайды. Аждаһа мен Феникс иин мен ян мотивін көрсетеді, және ол будда ғибадатханасынан қазылып алынғандықтан, бұл теорияның салмағы бар. Алайда, бұл артефакттің ерекшелігі оның ата-бабалар рәсімдері немесе басқа да ерекше рәсімдер үшін қолданылған болуы мүмкін екенін көрсетеді.

Сыртқы келбеті

Жыпар жытқыш төрт бөлікке бөлінеді: дене, қақпақ, феникс тәрізді ұңғы және тақта. Қақпақтың айналасын 74 тау қоршап, бетіне дейін жететін 5 қабаттан тұрады. Мұқабада әртүрлі аспаптармен бес музыкант, тағы он алты адам және отыз тоғыз жануар, соның ішінде жолбарыстар, айдаһарлар мен бұғылар бар. Мұқабада сондай-ақ ағаштардың, тас жыныстардың, су тасқынының және көлдердің алты түрін қамтитын әр түрлі пейзаждар бар, олар даосистік ермектің идеалды пейзажын бейнелеуі мүмкін. Таудың бес ең биік шыңдарының басында бес құс отыр, ал қақпақтың басына айдаһардың мүсіні қойылған. Құтырмада сондай-ақ, түтету иісі шығатын бес тесік бар, олардың бірі феникс құнының кеудесінде орналасқан. Қақпақтың жоғарғы жағында сиқырлы інжу-маржан ұсталған бонгванг (феникс) бейнеленген. Бонгванның құйрығы иіліп, қасқыр тәрізді болып келеді. Отынның дене бөлігі гүлдеген лотос түрінде. Сондай-ақ, лотостың жапырақтарында балықтар, аспан аңдары мен құстар сияқты 26 жануар бар. Кейбір жануарлар лотостың жапырақтарының арасында, ал басқалары жоғарыда тұрады. Тірек тақтасы - аузы тіректің негізіне қараған айдаһар пішінде. Аждаһаның айналасында бұлттардың қола мотиві бар, ал оның құйрығы қисық, бұл оның қола сүйегіне қозғалыс сезімін береді.

Археологиялық маңызы

Бұл археологиялық табылғанның Хан әулеті тұсындағы түтетушіден ерекшелігі халықаралық тарихшылар, археологтар мен библиографтар үшін үлкен мәнге ие. Музыкалық аспаптың Көшеден пайда болуы, ол жібек жолының оазисі мен қақпасы болды, ол сол кездегі геосаяси тепе-теңдікке, мәдени алмасуға және Корея түбегіндегі үш патшалыққа және ежелгі Жапонияға созылатын сауда жолдарына жаңа жарық түсіреді. Басқаша айтқанда, музыкалық аспап, тіпті Тан дәуірінде ванам деп аталмас бұрын, Бэкче хош иісті зат жағушысына жол табады.