Кіріспе

Киімнің діни мәні Киімнің Киелі кітаптағы мәні Еврей Киелі кітапта көптеген түстердің киімі немесе кетонет пассимі - бұл Киелі кітаптағы Жүсіпке тиесілі киімді білдіретін атау; оны оған әкесі Жақып Вейшевте берді (Жаратылыс 37).

Киелі кітаптағы оқиғалар

Жүсіптің әкесі Жақып (яғни Исраил) оған жақсылық жасап, киімді сыйға тартқан. Жүсіп ағаларына екі түс көрсетті (Жаратылыс 37:11). Жазбаларда оның ағалары 17 жасында оған қарсы сөз байласып, ағасы Рубен араласпаса, өлтірер еді делінген. Ол Жүсіпті құдыққа лақтырып тастауға көндіріп, кейін оны құтқарып алуды жоспарлайды. Алайда Рубен қашып кеткенде, олар оны бір топ исмағұлдық саудагерлерге сатып жібермек болды. Бірде мадияндықтар жолға шығып бара жатқанда, ағалары Жүсіпті 20 мысқал күміске саудагерлерге сатып жіберді. Кейін ағалары Жүсіптің көйлегін ешкінің қанына малып, әкелеріне көрсетті де, Жүсіпті жыртқыш аңдар шауып тастады деп ойлады.

Аударма

Жаратылыс кітабының 37 - тарауында: " Исраилдің Жүсіпті барлық балаларынан артық жақсы көретіндігі, себебі ол - қартайған шағында туған бала еді. Септуагинта аудармасында бұл үзіндіде ποικίλος (poikilos) сөзі қолданылған, бұл "көп түрлі-түсті" дегенді білдіреді; Америка еврей баспа қоғамының нұсқасында "көп түрлі-түсті жамылғы" деген сөз тіркесі де қолданылады. Ал басқа бір аудармада "кетонет пассим" деген сөз "ұзын жеңді киімді" деп аударылса, "Жаңа халықаралық аудармада" бұл сөз "көшекейлі киімді" деп аударылады. Арье Каплан "Тірі Тора" кітабында жамылғыны "патшалық киім" деп атап, бірнеше мүмкін түсіндірмелер береді. Онда пассим сөзінің "түсті, кестеленген, жолақ немесе суретті" деген мағынасы бар екені айтылған. Сондай-ақ, бұл сөз шапанның матасынан жасалған жүн не жібек шапаннан жасалған болуы мүмкін екенін де айтады. Джеймс Свонсон бұл сөз тіркесі "мысалы, ерекше сүйіспеншілік немесе қарым-қатынас көрсету үшін ерекше дизайндағы көйлек немесе шапан" және "көйлек өте ұзын жеңді және аяққа дейін созылған немесе ерекше түсті дизайн немесе алтын жіппен безендірілген бай сәнді көйлек, де сәндік және жұмыс істеуге жарамсыз" екенін көрсетеді. Бұл сөз тіркесі Еврей жазбаларында тағы бір рет Дәуіттің қызы Тамар киген киімді сипаттау үшін қолданылады.

Киелі кітаптан кейінгі жазуда

Томас Маннның "Жүсіп пен оның бауырлары" тетралогиясында көптеген түстердің пальтосы орталық символ ретінде қызмет етеді. Манн пальтоға қатты қызығушылық танытып, оның этимологиясын зерттеді, оны неміс тілінде көптеген түсті және ұзын жеңді киімнің аспектілерін көрсететін аудармалармен, сондай-ақ оны аудармаған ketonet passim деп атады. Шапан төрт романда да маңызды орында пайда болады, ал Манн Киелі кітап тарихын өзгертіп, шапанның Жүсіпке дейін бұрыннан бар екенін көрсетеді, бұл киімді әңгіме басында пайда болған Иштардың пердесіне қайта байлайды. Шапан ежелгі Месопотамия аңыздарына сілтеме жасайтын бейнелермен жабылған, бұл Маннның Жүсіпті Будда және Гермес сияқты басқа діни дәстүрлердің кейіпкерлерімен байланыстыра түсуіне ықпал етеді.

Ғылыми пікірталас

Соңғы зерттеулер, әсіресе әдебиет сыншыларының арасында, Жаратылыс 37:3233-дегі "таныс алу" туралы үгіт-насихаттың 38:2526-да, Яһуда мен Тамар туралы әңгімелерде қалай пайда болғанын атап өтті. Бұл тарауларды біріктіріп, оқиғаның мазмұнын біріктіреді. Виктор Гамильтон бұл "қасақана әдеби параллельдер" деп атайды, ал Роберт Альтер "Идентификация етістігі" "Жүсіптің Мысырдағы бауырларымен бетпе-бет келгенде, оларды танып, олар оны танымағанда" оқиғаның шешуші тақырыптық рөлін атқарады деп болжайды.