Кіріспе

Израильдік стратег және ғалым Узи Арад (, 2 қазан 1947 жылы туған) - Израильдің стратегиясы және Израильдегі және шетелдегі сыртқы саясат, қауіпсіздік және стратегиялық шеңберлердегі танымал тұлға. Ол Тель-Авивтегі Ұлттық қауіпсіздік зерттеулер институтында (INSS) қызмет етеді. 2009-2011 жылдары Арад Израиль премьер-министрінің ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі және Израиль ұлттық қауіпсіздік кеңесінің басшысы болды. 1999-2009 жылдар аралығында Арад Герцлияның салааралық орталығында (IDC) Саясат және стратегия институтының құрылтайшы директоры болды. Арад жыл сайынғы Герцлия конференциясын құрып, оған төрағалық етті. Бұл Израильдің халықаралық саясаттың басты конференциясы болып табылады. Арад Лаудерлік үкімет, дипломатия және стратегия мектебінің профессоры болды. 1997-1999 жылдар аралығында Арад Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяхудің сыртқы саясат жөніндегі кеңесшісі болды. Арад Кнессет Сыртқы істер және қорғаныс комитетінің кеңесшісі қызметін атқарған. Ол сондай-ақ Израильдің Атлантик форумының құрылтайшы төрағасы болды. Арад Ирак соғысын және бұрынғы премьер-министр Ариэль Шаронның Газадан кетуін сынға алып, онда жұмсалған энергия Иранның ядролық бағдарламасымен айналысуға бағытталуы керек деп мәлімдеді. ҰҚК-дағы қызметінен кейін Арадтың Лондонға Израильдің жаңа елшісі болуы күтілді, бірақ ол академиялық салаға оралды.

Ерте өмір

Арад 1947 жылы Тиберияда дүниеге келген. 1955 жылы ол отбасымен бірге Францияға барып, екі жыл өмір сүрді. 1963 жылы отбасымен бірге Мексикаға барды. Мексикада жүріп, Америка университетінде экономика және антропологияны оқыды. Үш жылдан кейін Израиль Әуе күшінде әскери қызмет атқару үшін Израильге оралды.

Білім

1971 жылы Арад Тель-Авив университетінде тарих және халықаралық қатынастар мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Кейін ол Принстон университетінің Вудро Вильсон мемлекеттік және халықаралық істер мектебінде жоғары оқу үшін Фулбрайт стипендиясын алды, онда ол мемлекеттік басқару және халықаралық қатынастар саласында магистр дәрежесін (1973) және филология ғылымдарының кандидаты дәрежесін алды. D. (1975) халықаралық қатынастар факультетінің саясаттану факультетінде. Оның Ph. Д. диссертациясы, Дүниежүзілік энергия өзара тәуелділігі және жабдықтау қауіпсіздігі профессорлар Ричард Уллман мен Эдвард Морспен бақыланды.

Кәсіби мансап

Арад 1972 жылы Хадсон институтының кәсіби қызметкері болды, ол Герман Кан мен Дональд Бреннанның басшылығымен жұмыс істеді. Хадсонда ядролық стратегия, қару-жарақты бақылау, энергетика және қауіпсіздік мәселелері бойынша саясатты жүргізді. Арад 1975 жылы Израильге оралды және оған Моссад пен Сыртқы істер министрлігіне қызмет ұсынылды. Ол өзінің кәсіби мансабының көп бөлігін өткізген Мосадқа қосылуды таңдады. Ол екі бөлімде қызмет етті, олардың бірі - зерттеу (барлау) бөлімі, ол соңында басқарды (генерал-майор дәрежесіне тең). Моссадта ол сонымен қатар шетелдік байланыспен айналысты және оның тапсырмаларына шетелдегі лауазымдар да кірді, Пентагонның таза бағалау кеңсесінің директоры Эндрю Маршаллдың сөзі бойынша "әлемдік қорғаныс стратегиясының жетекшісі" деген атаққа ие болды. 1997 жылы Мосадтан зейнеткерлікке шығуға ниеттенген Арад 1996 жылы Тель-Авив университетінің Жаффе стратегиялық зерттеулер орталығының директоры болып сайланды, қазір Ұлттық қауіпсіздік зерттеулері институты. Алайда, премьер-министр Нетаньяхудің өтініші бойынша Арад премьер-министрдің сыртқы саясат жөніндегі кеңесшісі болып қызмет ету үшін үкіметте қалды, ол 1999 жылға дейін осы лауазымда болды. Академиялық қызметімен қатар, Арад Кнессеттің Сыртқы істер және қорғаныс комитетінің кеңесшісі болды. Ол сондай-ақ Израильдің Еуроатлантикалық қауымдастықпен қарым-қатынасын дамытуда белсенді болды. 2000 жылы Арад ЕО-Израиль форумын құрып, 2003 жылға дейін оны басқарды. 2004 жылы Израильдің Атлантикалық форумын құрды, оның мақсаты Израильдің Атлантикалық одақпен қарым-қатынасын нығайту. 2009 жылдың сәуірінде Арад Израиль премьер-министрі Бенджамин Нетаньяхудың ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі және Израиль ұлттық қауіпсіздік кеңесінің басшысы болып тағайындалды. Ард үкіметтің құрамында болған кезде ҰҚК-ны нығайту және жетілдіру үшін күресті, бірақ ол қиындыққа ұшырайтынын білген. Оның Премьер-Министрге функционалдық және географиялық жақындығы, Нетаньяхумен жеке қарым-қатынасы және нақты уақыт шешім қабылдау жағдайларында болуы жаңа ҰҚК-ға нақты рөл берді. Арад АҚШ-Исраел қарым-қатынасын нығайтуда маңызды рөл атқарды. Оның кетуіне азаматтық ядролық энергияны тарату туралы айыптаулар себеп болды. Арадты бас прокурордың орынбасары кез келген ақпараттың ағып кетуінен ресми түрде тазартты, ал Бас бақылаушы Ұлттық қауіпсіздік кеңесі туралы баяндамасында Ұлттық қауіпсіздік туралы заңның орындалуын Арадтың қолдауына ие болды. 2013 жылы Франция үкіметі Арадқа "Почет Легионы" офицері атағын берді.

Академиялық мансап

1977 жылы Арад демалыс алып, Тель-Авив университетінің Стратегиялық зерттеулер орталығында докторантурадан кейінгі зерттеулер жүргізді. Арадтың "Жаһандық ресурстарды бөлісу" атты еңбегі Нью-Йорк сыртқы қатынастар кеңесінің тапсырысы бойынша (оның әйелі Рут Арад және басқалармен бірге) 1979 жылы жарық көрді. 1999 жылы үкімет қызметінен шыққаннан кейін Арад Хайфа университетінде дәріс оқыды. 2000 жылы ол өзінің академиялық үйі болған Герцлияның интердисциплинарлық орталығына (IDC Herzliya) қосылды. IDC-де ол Саясат және стратегия институты және Израильдің ұлттық қауіпсіздігінің тепе-теңдігі туралы жыл сайынғы Герцлия конференция сериясын құрды. Дүниежүзілік экономикалық форум (Давос), Мюнхен қауіпсіздік саясаты жөніндегі конференциясы (Веркунде), Үшжақты комиссия отырыстары және Халықаралық стратегиялық зерттеулер институты (IISS) сияқты беделді халықаралық саяси конференциялар мен жиындардан үлгі алған Герцлия конференциясы көп ұзамай Израильдегі басты саяси оқиғаға айналды. 2005 жылы Израильдің жоғары білім беру кеңесі Арадқа өзінің біліктілігі мен халықаралық беделін мойындап, профессор ғылыми дәрежесін берді. IDC Herzliya-да жұмыс барысында Арад ұлттық және халықаралық қауіпсіздік саясатына тәуекелдерді басқарудың қолданылуын зерттейтін халықаралық саясат жобасын жасады. Ғаламдық ғалымдар тобының қатысуымен Йель университеті мен Еуразия тобының үйлестіруімен жүргізілген жобаның қорытындысы ретінде "Стратегиялық сюрприздерді басқару: тәуекелдерді басқару мен тәуекелдерді бағалаудан сабақ алу" атты кітап жарық көрді. Арад барлау және күтпеген шабуыл туралы тарауға үлес қосты, онда ол ұлттық барлау жүйелерін интеграциялық басқаруға тәуекелдерді басқарудың аналитикалық құралдарын қолданды. Бұл жинақ ғылыми және кәсіби мақтауға ие болды және "біздің ең жақсы ойшылдардың керемет жинағы" ретінде суреттелді. 2013 жылы Арад Technion's Samuel Neaman Institute-мен бірге Израильдің Ұлы стратегиясы форумын бастады. Форум өзінің қорытындылары мен ұсынымдарын 2017 жылы Израиль Мемлекетінің Президентіне ұсынды.

Таңдалған жарияланымдар

(Р. МакКаллокпен, Р. В. Арадпен, Дж. Пинерамен және А. Л. Холикпен) ҰҚК Ұлттық қауіпсіздік кеңесін құру және өзгерту күресі (Лимор Бен Хармен). Двир паб, Тель-Авив. 2016 еврей Израиль үшін ұлы стратегия (Дрор Струм мен Зеев Тадмормен бірге) Сэмюэл Нейман институты, Технион, Хайфа, 2017 еврей