Кіріспе

Еуропалықтар келгенге дейін Австралия аборигендерінің тілдері тек ауызекі тілдер болған және жазу жүйесі болмаған. Олар келгеннен кейін латын қарпі австралиялық абориген тілдерін жазуға арналған стандартқа айналды, бірақ дыбыстардың қалай айтылатыны уақыт өте келе әртүрлі болды, кейде бір сөзді немесе есімді әртүрлі жазуға әкелді.

Ерте жазу

Бастапқыда, көптеген австралиялық тілдер ағылшын орфографиясына (немесе бірнеше жағдайда неміс орфографиясына) сәйкес жазылды, өйткені ол жазушыға естілді. Бұл дегеніміз, австралиялық тілдерде ерекшеленетін, бірақ ағылшын тілінде емес дыбыстар бірдей жазылады, ал сонымен бірге австралиялық тілдерде аллофонды, бірақ ағылшын тілінде ерекшеленетін дыбыстар әртүрлі жазылады. Аборигендер ағылшын тілінде қолданатын сөздердің көпшілігі осы ертедегі келісімдерге сәйкес келеді, сондықтан сөзді бастапқы тілде қалай айтуға болатыны туралы жақсы түсінік бермейді. +Австралия тілдерінің уақыт бойынша транскрипциясы Тіл Мағынасы Ертедегі орфография Қазіргі орфография Айтылуы (Халықаралық фонетикалық әліпби) Ескертпелер Гугу Имитирр tongue unjar (1770) нгандар (1901) nganhdhaar (1979) Ертедегі орфографияда сөздің бастапқы бөлігі жоғалуы мүмкін және тіс тартыншаларын дұрыс ажырата алмайды. Gamilaraay honey wuddul (1903) warrul (1993) Ертедегі жазуда ағылшын тілінде аллофон болып табылатын, бірақ австралиялық тілдерде ерекшеленетін және арасында айырмашылық жоқ. Тіл білімі мол жазушылар кейде ұзын дауыстылар үшін немесе үшін, үшін, макрон немесе цирмфлекстер, қысқа дауыстылар үшін қысқашалар сияқты символдарды қолданған, бірақ олар жиі сәйкессіз қолданылған.

Қазіргі заманғы практикалық орфография

Бүгінде австралиялық тілдермен жұмыс істейтін лингвистер осы тілдің егжей-тегжейлі фонологиялық талдауына негізделген анық фонемалық орфографияны қасақана қолданады. Осы орфографиялық жазуда әрбір айтылған сөз бір ғана жолмен жазылады, ал әрбір жазылған сөз бір ғана жолмен оқылады. Әдетте, бірақ әрқашан емес, практикалық орфографиялар негізгі рим әліпбиінің әріптерін ғана қолданады. Бұл стандартты таңбасы жоқ дыбыстар үшін диграфтарды қолдануды қажет етеді. Кейбір жағдайларда бұл екіжақтылыққа әкелуі мүмкін, мысалы, бір дыбыс пен ырғақ кластері екеуі де жазылуы мүмкін. Олар көбінесе кластерді жазумен (толық нүкте енгізумен), (апострофты енгізумен) немесе .

Әуелі және жартылай үндеулер

Австралия тілдерінің көпшілігі тек үш дауыстыны ажыратады, олар жазылады , және олар естілуі мүмкін немесе кейде, олар жазылмайды немесе , мысалы, Мартутунира сөзінің виррири "жалын" екі әріппен бейнеленеді, яғни , , жартылай дауыстылар және әдетте ағылшын тілінде айтылады. Кейбір тілдерде , , және , алдында айтылмайды, бірақ әр түрлі себептермен лингвист оларды жазуды таңдай алады, мысалы, Гамилярай йинар "әйел" шын мәнінде айтылады. Бірнеше тілдерде тіс жартылай дауысты бар, ол жазылады (төмендегі артикуляция орнын қараңыз).

Ротика

Австралия тілдерінің көпшілігі екі ротик немесе r дыбыстарына ұқсас: ретрофлекстік приблизитель, американдық ағылшын тілінде сияқты; және трил немесе флэп (екеуі де испан тілінде кездеседі), екі r дыбыстарының біреуі ғана бар тілдерде ол жай ғана жазылады .

Артикуляция орны

Билябиалдық, велярлық және альвеолярлық дауыссыздар әдетте ағылшын тілінде жазылғандай жазылады, яғни , , , , , , , , , ағылшын тілінде емес әріпті , eng деп те жазуға болады. Бұл саусақ сияқты емес, әншідегі ng сияқты естіледі; соңғысы жазылады Палаталдық ырғақтар көбінесе альвеолярлық ырғақтан жасалған диграфпен бейнеленеді + немесе , яғни /, /, / және / деп жазылуы мүмкін. және латындық аяқтауларды жазудың басқа да ықтимал жолдары. Тіс тартыншалары альвеолярлық тартыншадан жасалған диграфпен бейнеленеді + , яғни , , Бұл австралиялық ағылшын тіліндегідей фрикатив емес, ирланд ағылшын тіліндегідей тоқтату. Ретрофлекстік ырғақтар әдетте + альвеолярлық ырғақтан жасалған диграфпен бейнеленеді, яғни , , , швед тіліндегідей. Питжантжацара сияқты кейбір түрлерде диграф қолданылмайды, оның орнына альвеолярлық ырғақ ретрофлекс екенін көрсету үшін сызылған: , және бірнеше тілдерде палато-веларлық ырғақтар бар, палатал мен велар арасында. Яньюа үшін олар былай жазылады: , (басқашалау аялдамасы төмендегі Басқашалауды қараңыз), .

Тоқтатуды дыбыстау

Австралия тілдерінің көпшілігі дауысты және дауысты емес аялдамаларды ажыратпайды, мысалы, t және d екеуі де бір дыбыстың нұсқалары ретінде кездеседі. Дауысты және дауыссыз алофонды әдетте бірдей жазады, бірақ дауыссыз таңбаны немесе дауыссыз таңбаны қолдану тілінде көбірек кездесетінге байланысты әр түрлі болады. Кейбір тілдерді жазуда бір тілші дауысты белгілерді, ал екіншісі дауыссыз белгілерді қолданады. Сонымен қатар кейбір тілшілер кейбір дауыссыз әріптерді, ал басқаларын дауысты әріптер деп атайды. Алайда кейбір тілдерде дауысты және дауыссыз аялдамалар арасында айырмашылық бар.

Преназализация

Кейбір тілдерде преназализацияланған ырғақтар бар, мұрын дыбысының алдындағы тоқтату бір ырғақ деп саналады. Яньюа тілінде бұл жазулар: , , , , , латын транскрипциясы IPA орыс транскрипциясы а (э/е) i, e и (е) u, o у (о) а аа ii ии uu уу у w в y й ya, yi, yu я, (й) и, ю p, b п т, d т т th, dh т т rt, rd, ṯ т tj, ty, dj, dy, c, j ть (тя, тьи, тю) yk кь k, g к к m м n н н rn, ṉ н ny, nj н н н (ня, н н и, ню) nyng, nyŋ нгь ng, ŋ, н ġг, ŋg нгк.