Кіріспе
Теражие - Сербияның Белград қаласының орталық алаңы және оны қоршаған аудан. Ол Стари-Град муниципалитетіне қарасты. Бүгінде Теразие негізінен маңызды қоғамдық ғимараттар, мәдени мекемелер, қонақ үйлер, қоғамдық ескерткіштер мен саябақтармен қоршалған басты транзиттік алаң қызметін атқарады. Теразие классикалық пішінді алаң болмаса да, тарихи тұрғыдан Белградтың жиналатын орны және бұрынғы бизнес және сауда орталығы ретінде маңызды болды. Теразие мен Белград бекінісін тікелей байланыстыратын солтүстік-шығысқа қарай созылатын Кнез Михаилова көшесімен бірге алаң Белградтың ең көне және танымал атмосфералық бірліктерінің бірі болып табылады. Тарихи және мәдени маңыздылығына байланысты 2020 жылдың қаңтар айында Теразие қорғалатын мәдени тарихи бірлік деп жарияланды.
Орналасқан жері
Белград тұрғындарының көбі Республика алаңы мен Калемегданды қаланың орталық аймақтары деп санаса да, Теразие Белградтың белгіленген орталығы болып табылады. Белград көшелеріне көше нөмірлері берілген кезде нөмірлеу Теразиеге жақын көше бөлігінен басталады. Теразие өзі де қысқа көше, Король Милан көшесімен, Белградтағы басты көшемен, Славия алаңына, Никола Пашич алаңына, Белградтағы ең ұзақ көше - Король Александр бульварына, Призренская көшесімен Зелень Венац маңындағы ауданға және одан әрі Жаңа Белградқа және Коларчева көшесімен Республика алаңына байланысты. Ауданның оңтүстік-шығысында Андричев Венац және Пионерлер паркі, оңтүстігінде Александров паркі және батысында Варош Капия ауданы орналасқан. Безистанның кішкентай жабық алаңы оны Никола Пашич алаңымен байланыстырады.
Этимология
Теразие атаусының шығу тегі туралы тарихшы және жазушы Милан Д. Миличевич былай деп жазды: "Белградты сумен қамтамасыз ету үшін түріктер аралықта джириза немесе акведук бойымен мұнаралар салды, бұл Veliki Mokri Lug бұлақтарынан су әкелетін сумен жабдықтау жүйесі. Суды одан әрі жеткізу үшін қысымды арттыру мақсатында мұнараларға құбыр арқылы жеткізілді. Бұл мұнаралар: бірі, бүгінгі күні Теразие бұлағы орналасқан жерде (болжам бойынша, Балкан мен Москва қонақ үйлерінің арасындағы шағын алаңшада); екіншісі, Руски автокөлігі бар таверна; ал үшіншісі, қазір кафана Грячка Кральджика орналасқан жерде. Үшінің ең биікіні Теразие қаласындағы сарай деп атаған. Бұл мұнара, оның биіктігінен басқа, айналадағы үйлерден алыс, кең кеңістікте тұрды және көрші ғимараттардың кез келгенінен биік болды. Түркілер бұл мұнараларды "су теразиялары" деп атаған. Осыған байланысты, Белградтың жаңа бөлігінің бүкіл маңы, әсіресе Стари Двор мен Стамбол қақпасының арасындағы жер, бүгінде Теразие деп аталады ". Қазіргі орталық алаң шөп-шайыққа айналып, топыраққа айналды. Жергілікті тұрғындар қаз-қалпақ аулауға көлдегі тоғанға келіп жатты. Қысқы суық кезінде қасқырлар көлге жететіндігі жазылған. Сағаның суын ағызу 1830 жылдары басталды, бірақ Терезиеден жер асты сулары әлі күнге дейін Терезие мен Сава өзені арасындағы жерді сіңіреді. Бірінші серб көтерілісінің құлдырауынан кейін 1813 жылы қазанда Османдықтар Белградты қайтарып алды, ал олардың авангардтары Савамала маңындағы ағаш шатырларды өртеп жіберді. Осман әскерінің негізгі бөлігі қоныс аударғанда, көптеген адамдар Савамаладағы жағаға қашып, Сава өзенінен Австрияға қашуға тырысты. Ерлер қырғынға ұшырап, әйелдер мен балалар құлдыққа түсіпті. Адамдар қаланың негізгі жолдарының бойындағы бағаналарға ілінген, сондықтан тізімделген адамдар Стамбул қақпасынан Теразиеге дейін және жақын жерде, Цариград жолы бойында, Батал мешітінен Ташмайданға дейін орналастырылды. Теразие 19-шы ғасырдың бірінші жартысында қалалық ерекшелік ретінде қалыптаса бастады. 1840 жылдары Сербияның билік басындағы князі Милош Обренович серб халқының ескі қамалдан көшіп келуін қалады, онда олар түрік тұрғындарымен араласты, және Сава өзенінің жағалауындағы Савамала маңындағы елді мекенді жаңғырту үшін. Ол серб шеберлеріне, әсіресе теміршілерге, арба жасаушыларға және мыс жасаушыларға, қазіргі алаңның орнында, Стамбул қақпасының алдында орналасқан бос, мекенделген аймақта үйлері мен дүкендерін салуды тапсырды. Сонымен қатар, бұл шараның мақсаты - қаланың барлық жерінде от жағуды болдырмау және осы шеберлердің шуын азайту. 1834-1835 және 1839-1840 жылдардағы Белград муниципалитеті президенті Илия Чарапичтің Теразиедегі учаскелерді осы шеберлерге берудің ерекше міндеті болды. Партиялардың бірін князь Милош өзінің сүйікті сәулетшісі Хаджи Никола Живковичке берді. Бірде екеуі бірге көлікте келе жатқанда, ханзада Живковичтен қоршаусыз жерлердің біреуінің кімге тиесілі екенін сұрады. Живкович бұл оның қолы деп жауап берді, бірақ ханзада: "Бұл енді сіздің емес, өйткені сіз оны осы уақыт бойы қоршауға алмадыңыз". "Касина" кафанасы және кейіннен қонақ үй 1858 жылы салынған. Бұл ойын VIP мүшелері үшін ұйымдастырылғандықтан (казино сөзінің әйел нұсқасы) аталған. Клиенттерінің арасында Сербияның прогрессивті партиясының мүшелері де болды. 1918 жылы Сербияның Ұлттық Ассамблеясы біршама уақыт залдың залында отырды, ал 1920 жылға дейін Ұлттық театр да осы жерде қойылымдар өткізді. 1860 жылы "Код Албание" ("Чез Албания") кафанасы ашылды. Оның алдындағы сағат Белградтағы алғашқы қоғамдық сағат болды, сондықтан ол қаладағы ең танымал кездесу орны болды. Ол 1939 жылы аяқталған Palace Albania ғимаратына жол ашу үшін қиратылды. 1865 жылға дейін Теразиедегі ғимараттар негізінен бір және екі қабатты болды. Су мұнарасы 1860 жылы алынып тасталды және оның орнына князь Милош Обреновичтің екінші билігін атап өту үшін салынған "Теразийская чешма" су су бұрқағы орнатылды. 1911 жылы алаңды қайта құру кезінде каштандар даңғылы кесілді. 1911-1913 жылдардағы өзгерістер елеулі болды және алаң толығымен қайта ұйымдастырылды. Легермен бірге жобаны жобалаған архитекторлар Веслин Лучич пен Желисавета Начич үлкен жұмыс жасады. Оның ортаңғы бөлігінде төмен темір қоршаумен қоршалған гүлзарлар орналастырылды. Қайта жөндеу жұмыстары көркем шамдар, үш жақты сағат, сербтік византия стиліне арналған арнайы киоск, аллеядағы ағаштарды қорғау үшін дөңгелек барлар және г�...
The changes in 1911–1913 were significant and the square was completely re arranged. With Léger, major work was done by the architects Veselin Lučić, who designed the project, and Jelisaveta Načić. Along the central part of the square regular flower beds were placed, surrounded by a low iron fence. Refurbishment included artistic candelabra, public three faced clock, a special kiosk in the Serbian Byzantine style, circle bars for the protection of the trees in the avenue and granite curbs. On the side towards today's Nušićeva street a large Terazije fountain was built in 1927. At the end of the 19th and the beginning of the 20th century, Terazije was the centre of social life of Belgrade. In 1913, Davidović's city administration decided to change the name of the square into the Prestolonaslednikov trg ("Heir's apparent square"), referring to prince Alexander, future king Alexander I of Yugoslavia. Another decision was to build the fountain on the square which would include the monument to victory. The ideas came after the Balkan Wars and were triggered by the ceremonial entry of the Serbian army in Belgrade after the war ended, and the construction of the Karađorđe monument in Kalemegdan. Due to World War I which ensued shortly after, the decisions weren't fully implemented: the name wasn't changed, the monument was relocated to the Belgrade Fortress, while the short lived fountain was ultimately built. Načić designed the triumphal arch which was placed in Terazije in order to celebrate Serbian soldiers from the Balkan Wars 1912–1913. She placed an inscription "Not all Serbs are liberated" on the arch, pointing to the position of the Serbs in Austria Hungary. During the occupation in World War I, Austro Hungarian authorities arrested Načić and expelled her to the internment camp at Neusiedl am See. The neighborhood was damaged during the World War I, especially during the heavy Austro Hungarian bombardment in 1914–1915, prior to occupation. Terazije was described as desolate, empty and destroyed by the grenades. The ground cracked, underground canals collapsed, and the surrounding buildings were demolished. Serbian army had no proper ammunition to fight the Austrian gunboats, so they freely fired at the city from the Sava river. Resident Slavka Mihajlović wrote: "Terazije were completely dug up by the projectiles. Covered in mounds of cobblestone and concrete. Chestnut trees were laying on the ground, uprooted by the shelling. Not a living soul anywhere, like the town has died". Austro Hungarian army temporarily entered Belgrade, from 3 to 14 December 1914. Already on 4 December they erected gallows on Terazije for hanging civilians.
Жақсылық аралығы
Толықтай урбанизацияға қарамастан, жергілікті шаруалар 1920-жылдарға дейін Теразиеде және оның айналасында өгіз арбаларының тауарларын заңсыз сата бастады. Қала әкімшілігінің Зелени Венецке, Теразиеден төмен үлкен Зеленский Венец фермерлер базарын салу себептерінің бірі болды. Бұл кезең әртүрлі биік ғимараттарды ("сарайлар") салу кезеңі болды. Жоқ. 10, 1930 жылдардың ортасында модернисттік ғимарат салынған. Ол Đorđe Đorđević таза стильде, модернизмнің типтік геометриясы рисалит тәрізді қадаммен бейнеленген. Ал Албандық сарай 1939 жылы аяқталды. Олар тұтқындалып, террористік әрекеттерге қатысы бар деп айыпталып, гестапоның бас кеңсесінің ауласында атылғанға дейін қатыгездікпен азапталды. Бұл оқиға 1941 жылдың 17 тамызында орын алды. Олардың мәйіттері Теразиедегі жарық бағаналарына ілінеді. Көп уақыт бойы Белград тұрғындары "ресторанға барып, суық сыра ішкен" кезде, олардың денелері бірнеше күн бойы қалдырылды деп айтылды. Тарихшы Милан Кольянин бұл - онжылдықтар бойы үгіт-насихатқа беріліп келе жатқан жағымсыз стереотип деп жазды. Полиция қызметкерлері сол кездегі кейбір азаматтардың тыныш көңілмен құрмет көрсеткенін, ал басқалары жиналып, ата-аналар балаларын, профессорлар оқушыларын алып келіп, оларға "жаңа неміс мәдениеті" қалай көрінетінін көрсеткенін айтады. Неміс баспасында ату туралы хабарланғаннан кейін, жаңалықтар мен фотосуреттер жарияланды, ал денелер сол күні кешке шығарылды. Сол күні фолкс-герман әскерлерінің шеруі асылған құрбандардың қасына жүріп, 1717 жылы Белградты алған Савой ханзадасы Евгенийдің 224-жылдығын атап өтті. 1981 жылы қалада қылмыстың естелігіне ескерткіш орнатылды. "Аталған патриоттарға арналған ескерткіш" деп аталатын және Никола Янкович мүсін жасаған обелиск тәрізді ескерткіш биік, диаметрі 1,5 метр. Ол мәрмәр тұғырына орнатылған және поэт Васко Попаның асылу және еске алу өлеңдері бейнеленген ою-өрнектер бар. 1983 жылы оған Славе Айтоскидің қола тақтасы орнатылды. Онда құрбандардың есімдері мен эпитафиясы бар: "1941 жылдың 17 тамызында фашистік басқыншылар Теразиеде асып өлтірген азаттық күрескерлеріне", "Белград азаматтары" қол қойған. Тақташа уақыт өте келе бүлінген және 2008 жылы Теразие қайта құру кезінде қалпына келтіру үшін алынып тасталды. Ол 2011 жылдың 28 мамырында қайтарылды. Сонымен қатар бейтарап елдер бұл қоғамдық асылуларға наразылық білдірді, сондықтан ақырында австриялықтар өліктерді Белградтың жаңа зиратына көшірді. Бұл түрдегі өлім жазаларының тарихынан кейін "Теразиеде асылған" деген сөз тіркесі серб тіліне енген. Ол әр түрлі жағдайларда әртүрлі қолданылуы мүмкін: қауіп ретінде, өзін-өзі құрбан ету немесе біреудің кінәсіздігіне наразылық білдіру. Аян мен Албан сарайы 1944 жылы 16 сәуірде Бельградты одақтастар "Күн шапағаты" кезінде қатты соққыға ұшырады. Сарайды 1944 жылы Белград шабуылдары кезінде қызыл армия мен югослав партизандарына қарсы немістер қатты қорғады. 1944 жылдың 19 қазанында кешке партизандық сарбаз Младен Петрович ғимараттың басына қызыл жұлдызды Югославия туын қойды. Ғимаратты басып алу партизандық әскерге Белград бекінісіне жол ашты және Белградтың негізгі темір жол вокзалының айналасындағы кең аймақты азат еткен айыпты рұқсат етті, сондықтан бір күннен кейін бүкіл Белград азат етілді.
Безистан
Безистан - Теразие мен Никола Пашич алаңын байланыстыратын жабық өткелдегі сауда алаңы. Бастапқыда бұл 1870 жылы салынған және 1948 жылы Теразие қайта құру кезінде қиратылған "Париж" қонақ үйінің орналасқан жері болды. Айналадағы мұнаралар "алдын ала қорғауға" ие болса да, мемлекет тарапынан "мәдени мұра" ретінде қорғалған және сәулетшілер оны "Белградтың қарыншасы" деп атаған. Ол Стари-Градтың кең қорғалатын кеңірек кеңістіктік мәдени тарихи бірлігінің бөлігі болып табылады. 1950 жылдан бастап жабық алаң шағын бақтар мен кофеханалармен және көптеген белградтықтардың танымал бағытымен қаланың орталығында тыныш бұрыш болды, бірақ соңғы онжылдықта бұл функция жоғалды. 1959 жылы фонтан мен бронза мүсінді қосатын дөңгелек плато жасалды. Плато мен фонтаны жабу үшін Блокадалық шатыр салынған, жартылай ашылған күмбезі тәрізді бетоннан жасалған және Владета Максимович жобалаған. Осы ерекшелік пен онда орналасқан шағын дүкендер болғандықтан, ол "Безистан" деп аталды, бірақ ол ешқашан терминнің шынайы шығыс мағынасында безистан ретінде жұмыс істемеді. Қайта жаңғырту мен қайта құру 2008 жылдың екінші жартысына жоспарланған, бірақ 2011 жылы плато мен фонтаны қайта құру ғана орындалды. 1980 жылдары "Безистан" атты танымал дискотека ашылды. Ол кейіннен Макдональд мейрамханасына бейімделген орынның жертөлесінде орналасқан. Бұл дискотека сол кездегі басқа дискотекалардан ерекшеленіп, қаладағы жалғыз "би клубы" болды. Итало дискотекасының танымалдылығы Белградқа жеткенде, клуб бүкіл Югославиядан қатысушыларға арналған би жарыстарын ұйымдастырды. "Zana" тобы алғаш рет осы жерде таныстырылды, ал "Aska" тобы 1982 жылғы "Евровидение" ән байқауында өздерінің хореографиясын жаттықты. 1989 жылы жабылып қалды. Безистан аумағы сол кезден бері осы күйде қалып келеді. Безистанның бір жағында кондитерлік және сувенирлік дүкендер, екінші жағында Макдональдс мейрамханасы, заманауи кофехана және "Реиффейсен банкі" бар модернисттік бөлім болды, бірақ 2018 жылы ол қарапайым, бос жол сияқты көрінеді. 2017 жылдың сәуірінде жаңа қалпына келтіру туралы хабарланған болатын. 2021 жылдың қаңтарында төбедегі шыңның бұдан әрі нашарлауы туралы хабарланғаннан кейін, қала 2020 жылдың қаңтарында Теразие қорғалған аймағының бөлігі болғанмен, Безистан 2021 жылы да жаңартылмайтынын мәлімдеді.
Чумич аллеясы
ХХ ғасырдың басында басты алаңның артындағы бөлік сауда және қолөнер дүкендерінің орталығы болды. Қаланың орталық қалалық аймағы үшін өте үлкен жердің иесі Живко Кузмановичтің есімімен бұл аймақ Кузманович аллеясы немесе Кузманович ауласы деп аталды. Бастапқыда бұл өте табысты бизнес аймағы болды, 1930 жылдары дүкендер банкротқа ұшырап, жабылды. Аллея бейресми қонысқа айналды. 1937 жылдың 13 наурызындағы "Политика" газетінің мақаласында Кузьманович ауласын бұзу туралы шешім туралы былай деп жазылған: Белградтан тағы бір ұят жоғалып кетеді, бірақ ол "Албания" деген жаман көріністен гөрі халықтың денсаулығы мен өмірі үшін әлдеқайда үлкен және қауіпті. Дечанска, Пашичева над Коларчева көшелерінің арасында орналасқан 4000 м2 аумақты алып жатқан "Кузманович ауласындағы" үйлер мен үйлер қатары жойылады. Белград қаласы "Кузманович ауласының" жай-күйін тексеру үшін комиссия жіберді. Комиссияның қорытындысы бойынша, қоралар мен орлар кез келген сәтте құлап кетуі мүмкін және ол қожалықтардың денсаулығы мен өмірі үшін оларды бұзуды ұсынады. 1989 жылы Белградта алғашқы заманауи сауда орталығы (Республика алаңындағы Стакленацпен бірге) Čumić аллеясында ашылды. Көп ұзамай бұл қала Белградтың элиталық сауда орындарының біріне айналды, оған көптеген кафелер, галереялар мен клубтар қосылды. Бұл Республика және Никола Пашич алаңдары арасындағы ең қысқа өткел. 1990 жылдардың аяғында, қалада басқа сауда орталықтары ашыла бастағанда, Čumić құлдырауы басталды. 2010 жылы аудан толығымен тасталып, арбалы қалаға айналды. Кейін жас дизайнерлер тобы бос дүкендерге көшіп, өз қолөнерлерін сата бастады. 2018 жылы қала әкімшілігі болашақта толықтай көркемдік кварталды құру жоспарларымен араласты. 2022 жылдың тамызына дейін ештеңе жасалмады, ол кезде Нушичева көшесінің жоғарғы бөлігін қайта құру туралы хабарланды, оған Čumić аллеясының кіру бөлімі кіруі керек.
Сремска
Сремска - Кнез Михайлова мен Теразие көшелерінің кездесетін жері мен Маршала Бирюзова көшесін жалғастыратын қысқа, қисық көше. Бұл көшелер Теразие мен Зелень Венац арасында және Маршала Бирюзовадан төмен қарай Варош Капиямен жаяу жүргіншілерге арналған жолды құрайды. Сремска оң жағындағы сауда орталығымен танымал. Сол жақта "Агробанканың" биік ғимараты 1989-1994 жылдары салынған, жобаның бір бөлігі ретінде Теразие туннелі үстінде бетоннан бос плато салынды. 1990 жылдан бастап ол кішкентай блохалар нарығының орны ретінде пайдаланылды. 2005 жылы базар алынып тасталды және 2010 жылдың желтоқсанынан 2011 жылдың сәуіріне дейін бетон плитасы шағын алаңға (пиаццетта) айналдырылды. Қалалық аймақта газон, гүлдер мен мәңгі жасыл бұталар бар. Бұл - соңғы 100 жылда еденге мозаика салынған Белградтың алғашқы қоғамдық орны. Пайдаланылған материалдар: көк шөп отырғызылған, тамшылатып суару жүйесі орнатылған, бетоннан жасалған жылжымалы металл конструкция. Теражиемен бірге ол "Стари Београд" ("Ескі Белград") мәдени бірлігінің бөлігі болып табылады, ол қорғауға алынған. Уақыт өте келе, күтіп-ұстауының нашарлығынан 2019 жылы piazetta қайтадан нашарлады. Жазық көше ұзын, ауданы 1,5 км. 2019 жылдың бірінші жартысында көшеді қайта құру туралы хабарланды. Қайта құру 2022 жылдың маусым айында басталды. Көше князь Михайлованың жаяу жүргіншілер аймағының кеңейтуіне бейімделеді. Асфальт бетонды гранит тақталармен ауыстырады, оған үстел, шамшар, пергола және дәнділер қосылады.
Теражие терасы
Terazije Terrace - бұл жоғары Terazije қырқасынан (Теразие салынған) Сава өзенінің оң жағалауына қарай, бірақ нақтырақ Зелени Венац базарына қарай төмен түсетін көлбеу саябақ. Географиялық тұрғыдан алғанда, бұл үлкен, ұзын Сава жотасының бөлігі. Аймақтың жоғарғы жағында Сава өзені аңғарына, Нови-Београдқа және одан әрі Сырмия аймағына тамаша табиғи қарау нүктесі бар. Террасаның болашағы 19 ғасырдан бері қоғамдық және академиялық пікірталастың тақырыбы болып табылады. "Принц Милош фонтаны артындағы" аймақтың қалалық құрылысы алғаш рет 1867 жылы қаланың алғашқы қалашығы Эмилиян Йосимовичпен қолға алынды. Архитектор Андра Стеванович 1897 жылы бұл аймақты "Сава өзені мен Подринье тауларына ашық көзқарас" беретін көрікті көрініске айналдыруды ұсынды. Оның әріптесі Димитрие Т. Леко Сербияның жаңа Ұлттық жиналысы ғимаратының орналасқан жері ретінде Теразие терасын ұсынды. 1910 жылы инженер Евта Стеванович Белградтың қалалық ғимаратын осы жерде салуды ұсынды. Оның алғашқы бас жоспарын 1912 жылы француз сәулетшісі Альбан Шамон жасаған. Ол оны гүлдер мен фонтандармен трапеция пішінді piazzetas каскады ретінде қарастырды, панорамалық көріністі сақтап қалды. 2015 жылы қала қалашығы Милутин Фолич Реджич жобасын қайта жандандыру және бейімдеу жоспарларын жариялады және 3 миллион евролық сый-сияпатты сұрады. Осы уақытқа қарай қалашықтар мен басқа сәулетшілер барлық жобаларды қате деп сынай бастады, Добровичтің дизайнынан бастап және оның негізгі идеясына сай келетін басқалардың бәрі, әртүрлі нұсқаларда, кейбір бетонды, "тұңғыма" тағы бір сауда орталығын өткізетін мәнсіз монументалды баспалдақтардың құрылысын қамтиды. Оның орнына, кейбір адамдар осы жобалардың барлығын тастап, Сава жағалауына түсіп, таза өзен ауаны тікелей қала орталығына жеткізуге көмектесетін қазіргі заманғы саябақ салуды ұсынды. 2022 жылдың маусым айында Стойчич бүкіл жобаны Реджичке тапсырғанын мәлімдеді, ол оны үш кезеңде жасайды, көшелермен шектеледі: Balkanska Kraljice Natalije, Kraljice Natalije Lomina және Lomina Gavrila Principa. Парк Сава Дунай туннеліне жақын жерде болуы керек. Бұл туннельдің құрылысы 2023 жылға жоспарланған, сол кезде террасаның бірінші кезеңі де басталуы керек. Екінші кезең 2025 жылы аяқталуы тиіс. Жобаға қарағанда бұрынғы жобаларға қарағанда көгалдандыру көлемі әлдеқайда көп болады, сондай-ақ бұрын жоспарланған құрылыс аумағы мен көлік тұрақтары екі есеге қысқартылады. Террасаны көрікті жерлерге айналдыру идеясын, реконструкцияның басқа кезеңдерімен немесе басқаларысыз, сәулетші және Сербия ғылымдар және өнер академиясының мүшесі sr жоққа шығарды, ол "Бұл идеяны біздің заманымызда Бельградтың су жағалауындағы гигант құрылыстар толығымен жоққа шығарды, терраса мен Саваның арасында тұрғызылған.
Теразие туннелі
Terazije туннелі - Terazije астында шығыс-батыс бағытында өтетін көлік туннелі. Шығыс кіру нүктесі Дечанская және Нушицева көшелерінің қиылысында, ал батыс Бранкова көшесінің жалғасы болып табылады. Бұл Белградтың орталығы мен Бранко көпірі арасындағы тікелей және ең жақын байланыс және Жаңа Белград пен Земунға дейін. Архитектор Димитрие Т. Леко 1955 жылы өз жобаларының бірінде туннельді ойлап тапты. 1957 жылы 60 жылы Загорка Мешулам болашақ кіру нүктесінде орналасқан ғимаратты салдырды. Құрылыстың түбінде бос орын орнатылған, ол туннельге түсу үшін орын болды. Бұл орын туннель салынбастан бұрын қабырғаның артында жасырылған. Түзеуді Любомир Порфирович пен Милосав Видакович жобалаған. Түзеуді 1970 жылы 4 желтоқсанда Югославия президенті Иосип Броз Тито мен бірінші ханым Йованка Броз ресми түрде ашты. Бұл сол күні төрт ірі ресми ашылудың бір бөлігі болды, оған Мостар алмасуы, Белград арқылы өтетін автомобиль жолы және Газела көпірі кірді. Бүгінде Теразие туннелі Белградтағы ең көп жүретін жолдардың бірі ретінде танымал және тіпті қысқа уақытқа тоқтаған кезде де қала орталығындағы көлік кептелістерін тудырады. Сол күні туннельге кіреберісіндегі Нушицева көшесіндегі жаяу жүргіншілерге арналған жер асты өткел де ашылды. Белградтағы алғашқы 24/7 супермаркет (сербше: dragstor) жол бойында ашылды. Содан бері ол біршама нашарлап, 2009 жылы ішінара қайта қалпына келтірілгеніне қарамастан, бірнеше дүкен ғана жұмыс істейді. Жоспарлау барысында Зелень Венец кіреберісіндегі екі ескі ғимаратты бұзу көзделді. Бірі Призренска мен Сремска бұрышында, екіншісі Сремска мен Маршала Бирюзова бұрышында орналасқан. Соңғысы Екінші дүниежүзілік соғыстан аман қалған ерекшелікке ие болды, бірақ зақымдалған, тіпті айналадағы аймақ соғыстан кейін жерге дейін тегістелуі керек болғандықтан қатты қираған. Соғыстан кейінгі қала құрылысы оны да бұзуды жоспарлады, бірақ ол аман қалды. Ақырында, Призренскадағы ғимараттың бір қанаты бұзылуға мәжбүр болды, ал Маршала Бирюзовадағы ғимарат қайтадан аман қалды. "Туннель күзетшісі" деген лақап атпен танылған оның қасбеті 2019 жылы толығымен жаңартылды. 1970 жылдары тоннельдің көлік қозғалысына сәйкес келмейтіні анық болды. Қарсы бағыттағы көлік қозғалысы үшін "екі туннель" жоспарланған. Бұл "Король Александры" бульвары мен "Бранконың көпірі" аралығын жалғастыруға арналған. Жоба бойынша көпір мен Республика алаңының арасында жол қозғалысы жер астына түседі. Уақыт өте келе, Бранконың көпірі Булевар Деспота Стефана (Палилула ауданы) сияқты бірнеше басқа маршруттар ұсынылды. Көпірдегі Поп Лукина көшесінен Цетинская және Булевар Деспота Стефана көшелерінің бұрышында орналасқан Бірінші экономика мектебіне дейін. Ақырында, туннель салынбады. 2010 жылдары туннель туралы идея қайта пайда болды, бірақ Палилуладағы шығу нүктесі жаңа жоспарларда сақталса да, кіру нүктесі батысқа, Ескі Сава көпірі ауданына жақын жерге көшірілді.