Кіріспе

14 ғасырдағы қытайлық генерал Лан Ю (1393 жылы қайтыс болды) - Қытайдың әскери генералы және Мин әулетінің құрылуына ықпал еткен лауазымды тұлға. Оның ата-бабалары қазіргі Дингюань округінде, Анхуйде өмір сүрген. 1393 жылы Ланды көтеріліс жасауда айыптап, Хунгу императоры өлтіреді. Бұл іске 15000-ға жуық адам қатысып, Мин династиясының алғашқы кезеңіндегі төрт ірі істің бір бөлігі ретінде жазаға тартылды.

Өмірбаян

Мин тарихында Лан Ю алғашқы жылдары Чан Ючуньның, көтерілісші көшбасшы Чжу Юаньчжанның (кейін Мин императоры Хунгу) басқа бір генералының бағынысты болған. Лан Ю Чан Ючуньнің әйелінің кіші інісі еді. Лан Ю ұрыста батылдық танытқандықтан, Чан Ючюн Чжу Юаньцзан алдында көп рет оны мақтады, ал Лан кейіннен гуанжун зэнфудан (管軍鎮撫) бас қолбасшының кеңсесінің әкімшілік қызметкеріне (大都督府事) көтерілді. 1371 жылы Лан Ю Фу Юдеге еріп Шуға (қазіргі Сычуань) шабуыл жасап, қазіргі Мианьянның айналасындағы Мианчжоуды (綿州) жаулап алды. 1372 жылы ол Сюй Дамен бірге Моңғолиядағы Солтүстік Юань әулетіне қарсы жорыққа шығып, Янмен асуынан шығып, Юань әскерлерін Луань тауында (亂山) және Тула өзенінің (土河) маңында жеңді. Жеті жылдан кейін ол Му Инге ілесіп, Тибетке шабуыл жасап, үш тайпа басшысын және мыңдай адамды тұтқындады. Оның еңбегі үшін 1379 жылы Лан Юға "Юнчан маркизі" (永侯) атағы берілді, сонымен қатар 2500 дан (石) астық пен императордың өз үлестерін мойындау үшін лауазымды адамдарға берген тақта түріндегі шикуан (世券) берілді. Хуй қытайлары әдетте Лан Юның да хуй болғанын айтады. 1381 жылы Лан Ю "Оңтүстікке қол жеткізетін сол жақ генерал-орынбасары" (征南左副將軍) болып тағайындалды және Фу Юдэге еріп Юньнаньға шабуыл жасап, аймақты тыныштандырды. Ол 500 дан астықпен марапатталды және оның қызы "Шу ханшайымы" (王妃) атағын алды. 1387 жылы Солтүстік Юаньның Нахачу (納哈出) Ляодунға шабуыл жасады және Хунгу императоры Фэн Шенгті, Лан Ю мен Фу Юдеді оң және сол орынбасарлары ретінде, оған шабуыл жасау үшін 200 000 адамнан тұратын әскермен бірге жіберді. Нахачу жеңіліп, берілді. Лан Ю армияны Джичжоу (州) қаласында орналастырды. 1388 жылы Хунь-У императоры Лан Юға генерал-губернатор (大將軍) болып тағайындалды және оны 150,000 сарбазымен Солтүстік Юань билеушісі Ушхал ханға шабуыл жасауға жіберді. Сол жылдың төртінші ай айында Лан Ю күші Буир көліне келіп, Солтүстік Юань әскерін жеңіп, Ушхал ханның 100-ден астам отбасы мүшелерін, 77 000-нан астам азаматтарды, 150 000-нан астам малды, сондай-ақ бірнеше бағалы заттарды, соның ішінде Ушхал ханның императорлық мөрлерін тұтқындады. Ушхал хан Моңғол империясының ескі астанасы Каракорумға қашып кетуге тырысты, бірақ жеңілгеннен кейін көп ұзамай өлтірілді. Хунгу императоры Лан Юдың жеңісі туралы хабар алған кезде қуанып, Ланға "Лян герцогы" (梁國公) атағын беруді көздеді, бірақ Ланның монғолдық асыл әйелді өзіне тартып алып, оны қорлағандығын естігеннен кейін "Лян" деген қытай таңбасын "梁" дегеннен "涼" деп өзгертті. Бұл Лан Ю герцогтігінің аймағында өзгерістерге әкелді. Соған қарамастан, Хунгу Лан Юді "Хан әулетінің Вэй Цингімен және Тан әулетінің Ли Цзиньгімен салыстыра алады" деп мақтады. Лан Ю кланы үшінші дәрежеде жойылып, оның мүлкі тәркіленді. Бұл оқиғаға қатысы бар 15000-нан астам адам, соның ішінде 12 маркиз және екі граф өлтірілді. Бұл оқиға тарихи түрде Лан Ю ісі (藍玉案) деп аталады. Ол өзінің өліміне өзінен кейін келген Чжу Юнвэнь үшін қауіп-қатерді жою үшін қолға алған деп саналады. Иронияға орай, Лан Юның өлімі Чжу Юнвэньдің құлдырауына үлкен үлес қосты, өйткені оның өлімінен кейін күшті Чжу Дидің (болашақ Юнле императорының) Хунвю императорының өлімінен кейін тақты басып алуына кедергі жасай алатын қабілетті генералдар болмады.