Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Физикалық химиядағы шамалар, бірліктер және символдар, сондай-ақ Жасыл кітап деп аталады, физикалық химия саласында кеңінен қолданылатын терминдер мен символдардың жинағы. Сонымен қатар физикалық константалар кестесі, элементтік бөлшектердің, химиялық элементтердің және нуклидтердің қасиеттерін тізімдейтін кестелер және физикалық химияда жиі қолданылатын конверсия факторлары туралы ақпарат бар. Жасыл кітапты Халықаралық таза және қолданбалы химия одағы (IUPAC) жариялайды және ол жарияланған, сілтемеге болатын дереккөздерге негізделген. Жасыл кітаптағы ақпарат IUPAC, Халықаралық таза және қолданбалы физика одағы (IUPAP) және Халықаралық стандарттау ұйымы (ISO) ұсынған ұсыныстардан, соның ішінде IUPAP Қызыл кітаптың физикадағы символдары, бірліктері, номенклатурасы және негізгі тұрақтылары мен ISO 31 стандарттарында көрсетілген ұсыныстардан жинақталған.
Quantities, Units and Symbols in Physical Chemistry, also known as the Green Book, is a compilation of terms and symbols widely used in the field of physical chemistry. It also includes a table of physical constants, tables listing the properties of elementary particles, chemical elements, and nuclides, and information about conversion factors that are commonly used in physical chemistry. The Green Book is published by the International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC) and is based on published, citeable sources. Information in the Green Book is synthesized from recommendations made by IUPAC, the International Union of Pure and Applied Physics (IUPAP) and the International Organization for Standardization (ISO), including recommendations listed in the IUPAP Red Book Symbols, Units, Nomenclature and Fundamental Constants in Physics and in the ISO 31 standards.
Тарих, басылымдар тізімі және ағылшын тілінен басқа тілдерге аударылған аудармалар
Жасыл кітаптың үшінші басылымын алғаш рет IUPAC 2007 жылы жариялады. Үшінші басылымның екінші басылымы 2008 жылы жарық көрді; бұл басылымда 2007 жылғы мәтінге бірнеше кішігірім түзетулер енгізілді. 2011 жылы үшінші басылымның үшінші басылымы жарық көрді. Үшінші басылымның мәтіні екінші басылымның мәтінімен бірдей. Жасыл кітаптың үшінші басылымының жапон тіліндегі аудармасы 2009 жылы жарық көрді. 2012 жылы "Жасыл кітаптың" үшінші басылымының французша аудармасы жарық көрді. Жасыл кітаптың үшінші басылымының португал тіліне аударымы (Бразилия португал және Еуропа португал) 2018 жылы физикалық константалар мен атомдық салмақтардың жаңартылған мәндерімен жарияланды; ол "Livro Verde" деп аталады. Жасыл кітаптағы ең маңызды материалдың төрт беттік қысқаша қорытылуы IUPAC жаңалықтары журналы Chemistry International журналының 2011 жылғы шілде-тамыз санында жарияланды. "Жасыл кітаптың" екінші басылымы алғаш рет 1993 жылы жарық көрді. Ол 1995, 1996 және 1998 жылдары қайта басылды. Жасыл кітап - бұл М. Л. Макглашеннің 1969 жылы IUPAC физикалық химия бөлімшесінің атынан басылымға дайындаған Физикалық химиялық шамалар мен бірліктер үшін символдар мен терминологияның нұсқаулығының тікелей жалғастырушысы. "Жасыл кітаптың" әртүрлі басылымдарының толық тарихы үшінші басылымның тарихи кіріспесінде келтірілген. Жасыл кітаптың екінші басылымы мен үшінші басылымы (екінші басылым) PDF файл түрінде онлайн-де қол жетімді; үшінші басылымның PDF нұсқасы толық іздеуге болады. Төрт беттік қысқаша қорытындыны PDF файл түрінде онлайн-режимде алуға болады. Сыртқы сілтемелер (төменде).
The third edition of the Green Book was first published by IUPAC in 2007. A second printing of the third edition was released in 2008; this printing made several minor revisions to the 2007 text. A third printing of the third edition was released in 2011. The text of the third printing is identical to that of the second printing. A Japanese translation of the third edition of the Green Book was published in 2009. A French translation of the third edition of the Green Book was published in 2012. A Portuguese translation (Brazilian Portuguese and European Portuguese) of the third edition of the Green Book was published in 2018, with updated values of the physical constants and atomic weights; it is referred to as the "Livro Verde". A concise four page summary of the most important material in the Green Book was published in the July–August 2011 issue of Chemistry International, the IUPAC news magazine. The second edition of the Green Book was first published in 1993. It was reprinted in 1995, 1996, and 1998. The Green Book is a direct successor of the Manual of Symbols and Terminology for Physicochemical Quantities and Units, originally prepared for publication on behalf of IUPAC's Physical Chemistry Division by M. L. McGlashen in 1969. A full history of the Green Book's various editions is provided in the historical introduction to the third edition. The second edition and the third edition (second printing) of the Green Book have both been made available online as PDF files; the PDF version of the third edition is fully searchable. The four page concise summary is also available online as a PDF file. External Links (below).
Қолжетімді мазмұн
Көлемдер, бірліктер және символдар туралы анық деректерге қоса, жинақтамамен байланысты тақырыптар бойынша аз түсінікті, бірақ өте пайдалы ақпарат қамтылған.
In addition to the obvious data on quantities, units and symbols, the compilation contains some less obvious but very useful information on related topics.
Сандық есептеу
Бөлшектерді аудару қателіктердің белгілі бір көзі болып табылады. Көптеген адамдар жеке ережелерді қолданады, мысалы, "сантиметрдегі ұзындықты алу үшін ұзындықты сантиметрдегі ұзындықты 2,54 еселеп көбейтіңіз", бірақ бірнеше осындай түрлендірулерді біріктіру қиын және қателерге ұшырайды. Ең жақсы әдіс - өлшемдік талдаумен тығыз байланысты факторлық белгілеу әдісін қолдану және осы жинақтың 1.1 және 7.1-бөлімдерінде түсіндірілген сандық есептеу.
Unit conversion is a notorious source of errors. Many people apply individual rules, e. g. "to obtain length in centimeters multiply the length in inches by 2.54", but combining several such conversions is laborious and prone to mistakes. A better way is to use the factor label method, which is closely related to dimensional analysis, and quantity calculus explained in sections 1.1 and 7.1 of this compilation.
Ғылыми типография
1.3-бөлімде ғылыми символдар мен атауларды жазу ережелері түсіндіріледі, мысалы, қай жерде бас әріптер немесе курсивті әріптер қолданылуы керек және олардың қолданылуы дұрыс емес. Типографиялық ережелер кең, тіпті "20 °C" немесе "20 °C" дұрыс форма ма, жоқ па деген сияқты егжей-тегжейлі мәліметтерді қамтиды.
Section 1.3 explains the rules for writing scientific symbols and names, for example, where to use capital letters or italics, and where their use is incorrect. The typographical rules are extensive, including even such detail as whether "20°C" or "20 °C" is the correct form.
Атомдық бірліктер
3.8-бөлімде атомдық бірліктер енгізіліп, әр түрлі физикалық шамалардың атомдық бірліктері мен SI бірліктеріне түрлендіру коэффициенті кестесі берілген. 7.3 v) бөлімінде атомдық бірліктерді практикалық қолдану туралы қысқаша, бірақ анық нұсқаулық берілген, әсіресе "атомдық бірліктермен жазылған" теңдеулерді қалай түсіну керектігі туралы.
Section 3.8 introduces atomic units and gives a table of atomic units of various physical quantities and the conversion factor to the SI units. Section 7.3(v) gives a concise but clear tutorial on practical use of atomic units, in particular how to understand equations "written in atomic units".