Кіріспе
1790 жылы король Чжондзо (б. 17401810) тапсырған Муйедоботонгжи (hangul=무예도보통지; Muye Dobo Tong Ji) 1758 жылғы Муйешинбода анықталған он сегіз қару жүйесін кеңейтті. 17411793), Пак Дже га (박제가, 17501805) және Бэк Донг Со (백동수, 17431816) жазған және 1795 жылы төрт томда жарық көрген, ол ертеректегі жұмыстың әдістері мен тәжірибесін сақтап, ат спортын үйретті. Мұйедоботоңжи қажетті дағдыларды каталогтауға арналған іс-сапалық нұсқаулықтан аз болса да, 18-ғасырдағы корей әскери ғылымының табиғатын түсіну үшін ресурс ретінде кеңінен танымал.
Commissioned in 1790 by King Jeongjo (r. 1740–1810), the Muyedobotongji (hangul=무예도보통지; Muye Dobo Tong Ji) expanded on the eighteen weapons systems identified in the Muyeshinbo of 1758. Written by Yi Deongmu (이덕무, 1741–1793), Pak Je ga (박제가, 1750–1805) and Baek Dong soo (백동수, 1743–1816), and published in four volumes in 1795, it preserved the methods and practices of the earlier work while adding equestrian training. While little more than a field manual for cataloguing required skills, the Muyedobotongji is widely regarded as a resource for understanding the nature of Korean military science in the 18th century.
Өмірбаян
Солтүстік-шығыс Азияда жиі кездесетін соғыстардың нәтижесінде, әсіресе Корея түбегіне көптеген шабуылдардың деструктивті сипаты, корейлік жергілікті жауынгерлік техникалар мен ұрыс стильдері туралы кез-келген құжаттаманың көпшілігі жоғалды. Қазіргі заманғы классикалық немесе заманауи Корея жекпе-жек өнерлеріне қатысты көптеген зерттеулер, әсіресе Кореяға монғолдардың басып кіруінен бұрын (осы кезде жекпе-жек өнерлерін зерттеуге және өзін-өзі қорғауға қатысты көптеген құжаттарды қамтитын корей сарайлары мен кітапханалары жойылған) ғалым Ким Бусик құрастырған Самгук Саги мен буддалық монах Ирьон құрастырған Самгук Юса зерттеулеріне сүйенеді. Екі еңбекте де Кореяның үш патшалығы кезеңіндегі үш ірі ел арасындағы және олардың арасындағы жауынгерлік көзқарастар әрбір елде жауынгерлерді жекпе-жек өнерінде және әскери ғылымдарда оқыту институтын дамытуға әкелген. 1300 жылдардың ортасында Юань династиясының монғолдарға құлшылық етуінің аяқталуы Корея түбегіне бейбітшілік әкелген жоқ. Моңғол гегемониясының кері қайтуы шамамен Жапониядағы Камакура шогунатының құлдырауымен тұспа-тұс келді; нәтижесінде пайда болған тұрақсыздық және кейінгі Ашикага шогунатының бақылауының салыстырмалы болмауы жағалаудағы шабуылдау күштерінің, негізінен жапон аралдарынан, шабуылдау күштерінің көбеюіне әкелді. Бұл пираттық шабуылдар, сондай-ақ оңтүстік Маньчжурияның бақылаудан тыс аймақтарындағы рейдтер, корей мемлекетін (алғашқыда Горео, кейін Жосон ретінде) корей әскери қондырғылары мен бөлімшелерін қайта құруға негіз берді. Алайда, жалпы алғанда, Жосон әулетінің 1392 жылы Кореяда билік басында болуы және оның жетекші философиясы ретінде неоконфуциандықты орнату академиялық, азаматтық ізденістер мен мәдени өнердің күрестік өнер мен әскери ізденістер есебінен басымдылықпен баса көрсетілгенін білдірді. Нәтижесінде көптеген ұлттық және жергілікті қорғаныс құрылымдары, сондай-ақ қарулы күрес жаттығулары мен тәжірибелері шектеулі болды және шағын шабуылдар мен тайпалық шабуылдарды тежеуге жеткілікті болды. 1592 жылы Кореядағы жапондық науқандар Тоётоми Хидэёшидің бұйрығы бойынша ірі, ұйымдасқан, кең ауқымды әскери шабуылдан қорғай алмайтын әскери жағынан өзін-өзі қанағаттандырған Кореяны тапты. Кореяның әскери ресурстарын жаңартуға және қайта жандандыруға тырысқан, бірақ олар жиі бәсекелес топтармен қарсылық көрсетті, сондықтан жапондық шабуыл мұндай басымдықтың қажеттілігін көрсеткенге дейін Кореяның ұлттық қорғанысын кең ауқымды жақсартуға мүмкіндік бермеді. 1593 жылдың қыркүйегінде, алғашқы жапондық шабуыл тоқтап, Мин қытайларының араласуы арқасында кері тартылғаннан кейін, король Сеонжо "Сарайы әскери оқу агенттігін" құрды. 1598 жылы жаулық тоқтап, жапон әскерлері толықтай кері шегінгеннен кейін, Корея үкіметі пайдалы деп тапқан барлық материалдарды жазуға тырысты. Нәтижесінде 1610 жылы "Муе жэбо 무예제보" (сөзбе-сөз "Одақ өнерінің суреттері") басылып шықты. Бұл жұмысты хандық әскери офицер Хан Кё құрастырды және 6 қару-жарақтан тұратын жауынгерлік жүйелерден тұрды. Бұлардың ішінде (ұзын таяқ), (қалқан), (көп ұшты найза), (ұзын найза), (үш ұшты найза) және (екі қоллы семсер) болды. Қарусыз ұрысқа қатысты мазмұн осы нұсқаулыққа енгізілмеген. 1724-1776 ж.ж. патшалық еткен кезінде Муйе-джебоны қайта қарастырып, 12 қосымша ұрыс әдісімен мұрагер Садо ұлы бекіткен. Қытайдың осыған ұқсас және 20 ғасырдағы тәжірибелерімен жиі шатастырылса да, принц Садо жасаған термин, бонджо муйе кеме пал бан 본조무예십팔반, 文章武藝十八般 ("И династиясының 18 жекпе-жек өнер кластары") 18 жекпе-жек жүйесінің осы жинағын анықтады. Бұл нұсқаулықта муйе джебоның бастапқы 6 жүйесі бар, сонымен қатар, 죽창 (ұзын бамбук найзасы), 기창 (жалауша найзасы), 예도 (қысқа семсер), 왜검 (жапондық семсер, бұл катанаға қатысты), 교전보 (жауынгерлік көрнекіліктер), 제독검 (адмиралдың семсері), 본국검법 (сөзбе-сөз "туғандық семсер әдістері"), 쌍검 (сөзбе-сөз "екі семсер" бұл жауынгерлік ұрыста екі кемелденген семсерді қолдануды білдіреді, әр қолға бір-бірінен), 월도 (сөзбе-сөз "ай семсері" бұл жапон naginata-ның корейлік баламасы, бірақ оның қайрағы жарты ай тәрізді, сондықтан қытайлық гуандаоға ұқсас), 협도 (жапондық найзалы семсер Жапондық қарсылас бұрылу түрінде жақсы танымал) 편 (ұңғыраған) (ұңғыраған) және 권법 (жаң) (жауынгерлік әдісі) "бокс" дегенді білдіреді. Кунь-фа немесе яп. кено). Муйэсинбо король Чондзо (1776-1800) тұсында қайта қаралды. Қосылған 6 жауынгерлік дағдылар негізі...
Мазмұны
1-ден 3-ке дейінгі томдары негізінен таяқпен қарулануға және семсермен күресуге арналған. Төртінші том қарусыз күресті (гвонбеоп "бокс"), соққысыз қаруларды (бос және флейта) және ат спорты дағдыларын қамтиды. 1795 жылғы Муйедоботонгиде алты әдіс қолданылған: (ат үстінде найзамен күресу), (ат үстінде қос қылыштар), (ат үстінде ай ай қылыш), (ат үстінде флейта әдісі), (ат үстінде доп ойыны), (ат үстінде атпен күресу, мысалы, цирктегі анекдоттар).
1- том
Ұзын найза немесе найза Jang chang (Hangul) - 4 метрлік найза. Сондай-ақ, оны осындай жұмсақ ағаштан, соның ішінде қолайлы климат жағдайында бамбуктан жасауға болады. Ол өзінің икемділігі мен ұзындығы үшін майданда ең тиімді қару болып саналды. 1592 жылы Чосон (Корея) мен Жапония арасындағы соғыста Пхенян бекінісін қайтарып алу үшін болған шайқаста жанг-чанг кеңінен қолданылған. Ұзын бамбук найзасы Juk jang chang (labeles=no) 14 фут (4 м) найзаның ұшы 4 дюймдік бесікпен, ал білігі бамбуктан жасалған, нәтижесінде икемділігі артады. Тудың найзасы Ги-чан (белгілер=жоқ) Аяғында балқасы бар 3 метрлік таяқ. Үшбұрыш Даңпа (белгілер=жоқ) Үшбұрыш. Ортаңғы найза ұзындығы ұзын болғандықтан, терең ену мүмкін болды. Оның ұзындығы 7 фут 6 дюйм мен 18 фут аралығында, ұшы темір немесе ағаштан жасалған. Ат үстіндегі найза Гичан (белгілер = жоқ) Ат үстінде найзаның (әдетте Гичан) қолданылуы. Тікенді найза Нанг сён (labels=no) Негізгі ұңғыдан ұзарып жатқан тоғыздан он бірге дейінгі бұтақтары немесе тікендері бар найза, әрқайсысы кішкентай металл ілгектермен сырдалған. Бұл тікендерді уға малып қоюға болады .
2-томы
Ұзын семсер Ссанг су до (белгілер = жоқ) Екі қолмен ұстауға болатын семсер. Ұзын семсерді екі қолмен ұстауға болады. Бұл қорқынышты үлкен, ауыр семсерлер бастапқыда "ұзын семсерлер" (жан до, 장도) немесе кейде "қолданбалы семсер" (йонг геом, 용검) немесе "сала семсер" (пьонг геом, 평검) деп аталатын. Бұл қару Қытайға шабуыл жасаған жапондық қарақшыларына қолданылған. Жапондық қарақшылар осы семсерлерді қолдана отырып, ұзын найзаларды, тіпті жау әскерлерін де бір соққымен екіге бөліп алады. Сондықтан Кореяға ұзын семсерлер жапондық қарақшыларға қарсы күреске әскерлерін дайындау үшін енгізілді. "Дандо" деп те аталады. немесе hwan do (labels=no) деп жазылады. Хвандодағы "хван" деген сөз айнала, бұранда немесе сақина деп аударылады, сонымен қатар шынжырлы броньды сипаттау құралы болды. Yedo немесе "тілті семсер" хвандодан басқа қолданылғандықтан, бұл термин қылыштың артқы жағында, яғни кескіштің қарама-қарсы жағында сақиналары бар кескішке қатысты емес, шынжырлы темірді кесіп өтуге мүмкіндік беретінін білдіреді деп болжауға болады. Ашық болу үшін екі қырлы семсерге геом (劍) деп, ал бір қырлы семсерге до (刀) деп аталды. Жапондық семсер Ваэ геом (белгілер = жоқ) Бұл тарауда жапон семсерлерін қолдану сипатталады. Олардың қолданылуы Имджин Вэран кезінде зерттелді. Жауынгерлік іс-қимыл Gyo jeon (белгілер = жоқ) Жапондық әдіспен шпалмен жұмыс істеу.
3-том
Командирдің семсері Jedok geom (белгілер = жоқ) Едо сияқты белді айналдыра жүреді. Бұл семсер Ли Русонгтың арқасында аталды. Корейлік семсер Бонгук геом (белгілер = жоқ) Сондай-ақ, sin geom деп те аталады; 신검 (Силланың бірінші ырғағын біріктіреді [Sin Ra; 신라; 新羅], ол қалыпты жағдайда ассимиляцияға ұшырайды, және семсер [Geom; 검; 劍]). Бұл бөлім Силла әулетінің хварангтары қолданған семсерлерді бейнелейді. Бұл шығыс ханның екі қырлы семсеріне ұқсас. Екі қырлы семсер Ссанг геом (белгілер = жоқ) Бірдей мөлшердегі семсерлер жиынтығы. Екі қолдағы екі қылышпен күресу. Бұл ең қиын дағдылардың бірі болды. Ал ат үстіндегі қос қылыштар одан да зор батылдықты талап етеді. Жауынгер екі семсерді қолдана отырып, бір мезгілде шабуыл жасап, қорғана алатын. Бұл техникада әдетте дөңгелек қол сақшылары (hwando) бар кіші, сабыр өлшеміндағы семсерлер пайдаланылды. Қасқыршы екі семсерді бір қорада ұстайтын, біреуі еркек (немесе ян), екіншісі әйел (немесе эум) деп аталатын, оларды тез тарту үшін (эум / ян атаулары солға және оңға қатысты екенін ескеріңіз). Бұл шеберліктен екі қылышпен билеу (Ссанггеомму) пайда болды. Ат үстіндегі екі қалыс Масанг ссанг геом (белгілер = жоқ) Бұл тарауда ат үстіндегі ссанг геомды пайдалану сипатталған. Халберд Вольдо (labels=no) Қару, сөзбе-сөз "ай пышағы", ол көбінесе еуропалық халбердпен салыстырылады, бірақ ол үлкен басы бар семсерге ұқсайды. Ат үстіндегі айран Масанг вольдо (белгілер = жоқ) Бұл тарауда вольдоны қалай қолдану керектігі сипатталады. Қысқа хальберд Хиопдо (белгілер = жоқ) Вольдоның қысқа нұсқасы. Қалқан Deungpae (белгілер=жоқ) Қалқанды лақтырып салатын семсермен немесе найзамен қолдану. Бұл тарауда екі бөлек әдіс қарастырылады.
Double sword Ssang geom (labels=no) A set of equally sized swords. A fighting skill using two swords, one in each hand. This was one of the most difficult skills to master. Twin swords on horseback required even greater prowess. The fighter could attack and defend at the same time using two swords. The smaller, saber‐size swords with round hand guards (hwando) were generally used for this technique. The swordsman kept a pair of swords, one referred to as male (or yang) and the other one as female (or eum), in a single scabbard to draw them quickly (note that the eum/yang designation also applies to left vs. right). The well known double swords folk dance (Ssanggeommu) was derived from this skill. Double sword on horseback Masang ssang geom (labels=no) This chapter describes the use of ssang geom from horseback. Halberd Woldo (labels=no) A weapon, literally "moon knife", which is often compared to a European halberd although it more closely resembles a glaive with a large head. Halberd on horseback Masang woldo (labels=no) This chapter describes how to use the wol do while mounted. Short halberd Hyeopdo (labels=no) Shorter version of the wol do. Shield Deungpae (labels=no) The use of a shield with a throw sword or throwspear. This chapter counts for two separate methods.
4-толық
Қарусыз күресу Гвонбеопы (белгілер = жоқ) Бұл тарау шамамен 20 бетті құрайды, оның формасы белгісіз. Гон бонг таяғы (белгілер=жоқ) Бұл тарауда қытайлық gün (қалыпқа) ұқсас ұзын таяқты шайқаста қалай қолдану керектігі сипатталады. Персоналдың техникасы соққы, пышақ, блоктау, пары және т.б. Бұл әдістер барлық қару-жарақ техникасының негізі болып табылады. Оқушы ұшақпен жұмыс істеу дағдыларын меңгергеннен кейін, басқа да қару-жарақтарды, мысалы, найза, семсер, үшбұрыш, ай семсерін және т.б. қол жетімді. Флейл Пхёнгон (labels=no) Бұл қару арқан немесе шынжырмен байланысқан ұзын және қысқа таяқтан жасалады. Қысқа таяқ тікенектерден тұратын болат шар емес, болат қабықпен қапталған, көптеген ауыр тиектері бар, қаптама сияқты әрекет етті. Ат үстіндегі флейта Masang pyeon gon (белгілер=жоқ) Бұл тарауда ат үстінде флейтаны қалай қолдану керектігі сипатталған. Кореялық поло Гёк гу (белгілер=жоқ) Полоға ұқсас ойын. Бұл спорттық түрді 400 жылы Гогурё атлы әскері ойнаған. Топ қақпаға ұшырылуы керек, бірақ ойыншылар жерге тиместен, ат үстінде, асылып немесе кез келген жағдайда болуы керек. Ойыншылар допты тек бір шетінен қатты бүктелген бұрандасы бар таяқпен ғана ұстай алады. Олар ат үстінде жүргенде допты циклге теңестіре алады немесе лақтыра алады (осы ойын түрі полода қолданылатын соққымен допты соғудан гөрі, лакросс ойынына көбірек ұқсас, бірақ орнатылған). Атпен жүру шеберлігі Масанг-дже (белгілер=жоқ) Ат әскерінің меңгеруі керек алты атпен жүру шеберлігі. Бұл ат үстінде теріс күйде тұруды, ат жағынан екінші жағына қайта-қайта секіруді, ат астында жүруді, екі аттың үстінде бір мезгілде жүруді және т.б. қамтиды. (Бұл дағдылар қазіргі кезде "Трик Ридинг" деп аталады).
Жағдайдың жақсаруы
Қолжазба ретінде Муйедоботонгжи өзінің қытайлық дереккөздеріне қарағанда бірнеше жақсартулар жасады, өйткені жаттығулар мен сипатталған әдістердің құндылығы туралы көптеген практикалық түсініктер қосылды және корей түбегіндегі көршілес қытайлық жауынгерлік дәстүрлерінің әсерін көрсетеді. Кітапта қаруды пышақпен, кесумен және соққымен қолдану әдістері бөлінеді, ал бұрынғы кітаптарда олар ұзын және қысқа қарумен қолдану дағдыларына бөлінеді. Бұрынғы классификация әдісін атыс қаруын жасау кезінде тастау керек болды. Кітап жазылып жатқан уақытта ұзын найза ұзақ қашықтықтағы қару ретінде өз қызметін жоғалтып алған. Бұл жерде ең алдымен садақ пен жебе, содан кейін атыс қаруының пайда болуы ұзын найзаның қолданылуын тоқтатты.