Кіріспе
Польша инженері және подполковник Мацей Каленкевич (; 19061944; соғыс аты Kotwicz) - Польша инженері және Польша армиясының подполковник. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Генрих Добржанскийдің әскери бөлімінің сарбазы, cichociemni мүшесі, Отандық армияның офицері, Отандық армияның Новогродке ауданындағы партизан командирі болды.
Maciej Kalenkiewicz (; 1906–1944; nom de guerre Kotwicz) was a Polish engineer and lieutenant colonel of the Polish Army. During World War II was a soldier of Henryk Dobrzański's military unit, member of cichociemni, officer of the Home Army, partisan commander in the Nowogródek District of the Home Army.
Алғашқы жылдар
Мацей Каленкевич 1906 жылы 1 шілдеде Пачевицедегі кішкентай ханшайында поляк ақсүйектері мен шаруа саясаткерінің кедей мүшесі Ян Каленкевич пен Елена Звадзканың отбасында дүниеге келген. Вильнядағы (қазіргі Вильнюс) гимназияны, кейін Модлиндегі кадет корпусын бітірген. 1924 жылы Варшавадағы офицерлік инженерлік мектепке қабылданды, онда ол үкімет тарапынан мамыр төңкерісіне қатысты. 1927 жылы инженер мамандығын үздік бағамен бітірді. Модлиндегі 1-ші инженерлік полкінде жыл сайынғы практикадан кейін ол Варшава технология университетінің жер инженерлік факультетіне оқуға өтініш берді. 1934 жылы ол Ирена Эрдманға үйленді және білікті инженер мамандығын алды. Ол белсенді қызметке оралып, Модлиндегі инженерлік NCO мектебінде взвод командирі болып тағайындалды. 1936 жылы капитан дәрежесіне көтеріліп, 1938 жылы Варшавадағы Жоғары әскери мектепке оқуға жіберілді. Алайда, оның оқулары Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуымен үзілді.
Екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы партизандарының бірі
1939 жылғы Польша қорғаныс соғысы кезінде Каленкевич Нарев тәуелсіз операциялық тобының бөлігі ретінде Сувалки атты әскер бригадасының штабында қызмет етті. Ол Польшаның солтүстігіндегі әрекеттерді кешіктіретін бөлімшелеріне қатысты, бірақ қыркүйек айының ортасында ол ppłk. Ежи Дабровский Лупашко. Резервтік кавалерия бригадасының құрамында полк немецтерге қарсы Волковискті қорғауға қатысты. 17 қыркүйекте Польшаға совет әскері шабуыл жасағаннан кейін полк солтүстікке, Литва шекарасына қарай бағытталды. Ол Гродно және Августов орманына қарай жүріп, онда неміс армиясына қарсы бірнеше шайқастар өткізіп, Қызыл Армияға қарсы Гродно шайқасына қатысты. Екі күн бойы сан жағынан басым кеңестерге қарсы күрес жүргізілгеннен кейін, 20 қыркүйекте Гродно жоғалып, үш күннен кейін генерал-майор Бриг. Гроднен аймағының қорғанысының қолбасшысы Вацлав Прездьецкий барлық әскерлеріне бейтарап Литваға қашуға бұйрық берді. 110-полк бұл бұйрықты орындамаған жалғыз бөлім болды. Дембровский бастаған сарбаздар елден кетуден бас тартып, қоршалған Варшаваға қарай бет алды. Бірлік бірнеше жеңілген полктердің қалдықтарымен қосылды және Варшаваға қарай шайқасты. Біріккен Ұлттар Ұйымының бірлігі Бибрза өзенінің маңында Қызыл Армиямен қоршалып, ауыр зардап шекті, бірақ жау қорғанысын бұзып өтуді қолға алды. Осыдан кейін халық. Полк командирі Дембровский оны таратуға шешім қабылдады. Майор Генрик Добржански шамамен 180 адамнан тұратын команданы қолға алды және олар қоршалған астанаға қарай жорығын жалғастыруға шешім қабылдады. Оның адамдарының арасында Польша армиясының жеке бөлімшесінің штаб бастығы болған Мацей Каленкевич болды. 27 қыркүйекте Варшава бас тартқанда Добржанский Польшаның шетелдік оккупациясына қарсы күресті жалғастыруға шешім қабылдады. 50 ер адам өз еркімен әскерде қалуға келісіп, қалғандарына кетуге рұқсат етілді. 1939 жылдың 1 қарашасында олар Демблин маңында Висла өзенінен өтіп, қасиетті крест тауларына қарай жүріп кетті. Сол күні оның бөлімшесі немістермен алғашқы шайқасты бастады. Осыдан кейін ол өзінің бөлімшесімен бірге Кильце аймағында қалуға және 1940 жылдың көктемінде күткен одақтастардың көмегін күтуге шешім қабылдады. Екі күннен кейін Каленкевич Екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы партизандық бөлімшесінің қолбасшысының орынбасары болды. Ол өзінің аты-жөнін Котович деп қабылдады, ол өзінің отбасылық гербінің атымен аталған. 1939 жылдың қарашасында Каленкевич Варшаваға Добржанскийдің генерал Михаль Карашевич Токаржевскийге, нацистік және советдік Польшаның барлық бөліктерінде құрылған алғашқы ірі қарсылық ұйымы Służba Zwycięstwu Polski командашысына тапсырмасымен келді. Алайда ол Добранскидің бөлімшесіне қайтып бармады, керісінше, Польша армиясы генерал Владислав Сикорскийдің басқаруымен қайта құрылып жатқан Францияға жол табуға шешім қабылдады.
Батыс елдерінде
1939 жылдың соңында Каленкевич Венгрия мен Югославия арқылы Францияға жетеді. 1940 жылы 1 қаңтарда ол Версальдегі офицерлік инженерлік оқу орталығына оқуға түсті. Әскери инженер мамандығы бойынша 15 наурыздан бастап ол жерде профессор болды. Ол сондай-ақ бірнеше рет генерал Казимеж Сосновскийге жер астымен байланыс орнату үшін Польшаға жеткізілетін десантшылар тобын ұйымдастыруды ұсынды. Мамыр айының басында Соснковский Каленкевичті өз штабына қабылдады, ал 25 маусымда екеуі де француздық капитуляцияға байланысты Ұлыбританияға эвакуацияланды. Польша армиясын қуғын-сүргін кезінде өте жақсы даярланған мамандандырылған күш ретінде қайта құруға үгіттейтін жас офицерлердің бейресми фракциясының мүшесі ретінде қаралған Каленкевич бірнеше мемориалдардың авторы болды. Ол Польша билігін стандартты жаяу әскер бөлімдерін қарулы барлау мен диверсияға қабілетті әуеде орналасқан бөлімшелерге қайта құруға шақырды. Осындай мемориалдардың бірі Каленкевичті генерал Владислав Сикорскийдің назарына аударды, ол оны 1941 жылдың қазан айында Польша Бас штабының жаңадан құрылған Әуеде оқу және зерттеу бөлінісіне штабтық қызметке ауыстырды. Топтың қызметінің тікелей нәтижелерінің бірі генерал Станислав Сосабовскийдің қол астында Польшаның 1-ші тәуелсіз әуеде десантталған бригадасын құру болды. Каленкевич Польшаға өз еркімен барып, Отандық армияға көмектесуге дайын болды.
Германияның Польшаны басып алуы
1941 жылы 27 желтоқсанда ол "Жакет" атты әуе көпірінің операциясы кезінде Польшаға жеткізілді. Қателікпен ұшқыш ГДР-де емес, үшінші рейхпен қосылған аймаққа қонды және команданың барлық мүшелері келгеннен кейін дереу тұтқындалды. Алайда, жергілікті неміс әскерлерінің аванпостына жеткізілгенде, экипаж қаруларын қайтарып алып, қашып, барлық немістерді өлтірді. Каленкевич пен оның командасы ГГ-ға өтіп, Варшаваға жетуге қол жеткізді. Онда Каленкевич генерал Стефан Ровецкиймен кездесті, ол оны Отан армиясының алдыңғысы Қарулы күрес қауымдастығының штабының Операциялар департаментіне қабылдады. Жалпы ереже бойынша, барлық Чичоцеминь Польшаға келген кезде бір сынып жоғарылатылды, сондықтан Каленкевич майор дәрежесіне көтерілді. 1942 жылы 19 наурызда ол Виртути Милитари, ең жоғары поляк әскери марапатына ие болды. Штаб офицері ретінде ол әртүрлі міндеттерге жауапты болды, көбінесе партизандық соғыс, саботаж және байланыс бойынша оқумен байланысты. Ол сондай-ақ W жоспарының авторы болды, бұл кейіннен "Темпе" операциясы негізделген бүкіл ұлттық көтеріліс жоспары болды. 1943 жылдың тамызында Каленкевич сонымен қатар майдан шебіндегі операцияларға қатысты, өйткені ол операциялық белдеудің қолбасшысы болып тағайындалды. Бұл операция Германия мен Рейх арасындағы барлық неміс шекаралық заставаларына бағытталған кең ауқымды операция.
Танымал мәдениетте
Бодан Поребаның режиссері болған "Хубал" (1973) фильмінде капитан Мацей Каленкевичтің рөлін актер Тадеуш Янчар ойнады.