Кіріспе

фильм

Құрылуы

Фильм 1948 жылы, Кеңес Одағының уақытша билігі мен СЭД басшылығы тапсырғаннан кейін ойлап табылды; режиссер Курт Мэтцигтің айтуынша, "бұл жоғарыдан берілді". Вилли Бредель мен Майкл Чесно Хелл, екеуі де саяси функционерлер, сценарий жазуға көңіл бөлуге барлық басқа міндеттерінен босатылды. Фильмнің өндірісін басқару үшін "Телманн комитеті" құрылды; оның мүшелеріне Мәдениет министрлігінің, Баспасөз және агитация министрлігінің, DEFA студиясының және Телманның жесірі Розаның өкілдері кірді, бірақ ол 1949 жылы шығарылды. Комитет өзінің алғашқы отырысын 1948 жылы 8 қазанда өткізді. Үшінші кездесуде, 27-де, мүшелер фильмді Телманның бүкіл өмірін бейнелеу тым ауырға соғады деп шешті, және тек маңызды тарихи оқиғаларға ғана назар аудару керек деп келісті. Резолюцияда сондай-ақ, сюжет Тальманның шағын топтармен кездесуіне назар аударуы керектігі айтылды, олар "оның тұлғасының сәулесі" арқылы сенгеннен кейін социализмді қабылдады. Төртінші кездесуде сюжетті 1931 жылы ғана бастау және Телманның 1932 жылғы қоғамдық көліктердегі ереуілге қатысқанын атап өту ұсынылды; Дегенмен мүше Отто Винцер жастарға жағымды болу үшін сурет басты кейіпкердің ерте жылдарымен айналысуы керектігін атап өтті.

Даму

Бредль мен Чесно Хелл сценарийдің алғашқы жобасын 1951 жылдың басында аяқтады. Сюжеттің басталуы төрт жасар Эрнсттің әкесінің тавернасына шабуыл жасаған полиция қызметкерлерінің көзінен жасыру үшін социалистік буклеттерді шымылдықтарына тығып қоюымен басталды, онда СПД-ның заңсыз жиналысы өтті. Сондай-ақ, оның ата-анасымен бірге болған балалық шағы мен жастық шағы, жас Роза Кохқа ғашық болғаны және коммунизмге бет бұрған қарапайым жұмысшы болған жылдары туралы баяндалған. DEFA Бредель мен Цесно Хеллдің сценариі фильмді үш бөлікке бөлуді талап етеді деген қорытындыға келді. Бұл комитет тарапынан ұзақ деп танылды. Бір жыл бойы талқыланғаннан кейін, бастапқы сценарийдің көп бөлігі қабылданбады. 1951 жылдың қаңтар айында екі бөлімнен тұратын фильм түсіру туралы шешім қабылданды. Біріншісі Бірінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуынан бастап 1930 жылға дейінгі уақыт аралығын қамтиды, ал екіншісі 1932 жылы басталып, Германия Демократиялық Республикасы құрылғанға дейін жалғасады. Екі бөлімнің есімдері Эрнст Телманн Сын дес Волкс және Эрнст Телманн Фюрер дес Волкс (талай-талай халықтың ұлы және көшбасшысы) болды. Кейіннен атақтары Sohn және Führer seiner Klasse болып өзгертілді. Саяси билік бұл жұмысты мұқият бақылап отырды. Тарихшы Рене Борнердің айтуынша, "бұл фильмге дейін де, одан кейін де СЭД-тің мұндай көңіл бөлгені болған жоқ". 1951 жылы 21 тамызда Вальтер Ульбрихт комитетке хат жолдады, онда ол Тальманның Иосиф Сталинмен кездесуін суретке түсіруді сұрады. Басқа да саяси мәселелер болды. Кеңес Одағындағы оқиғалардың әсерінен Мәдениет министрлігі DEFA кинорежиссерлерін формалистік көзқараспен айналысуда деп айыптады және оны қабылдамай, социалистік реалистік бағыт алуды талап етті. 1952 жылы Бредель мен Чесно Хеллдің сценарийі қайтадан қайта қаралып, қайта жазуға тура келді. Шілдеде Баспасөз және агитация жөніндегі мемлекеттік хатшы Герман Аксен Телманн комитетіне шешілетін басты мәселе "авторлардың Телманнның бастапқы суреті" екенін, оның "үлкен революциялық инстинктісін" көрсете алмағанын айтты. Кейін комитет мүшесі Герман Лаутер Тальманның өмірімен тікелей байланысы жоқ тарихи оқиғаларды, мысалы, Қазан төңкерісін енгізуді талап етті.

Бекіту

1952 жылдың соңында авторлар талаптардың көпшілігін қабылдады. Олардың түпкілікті жобасын басқару комитеті мен Мәдениет министрлігі тек 1953 жылдың 13 наурызында мақұлдады. "Сабағының көшбасшысы" киносценарийінің түсірілімі 1953 жылдың жазында басталды. Рассел Леммонс бұл жолы жазушылар "олардан не күтілетінін білгенін" мәлімдеді. Сценарий 8 қыркүйекте аяқталды, кейіннен тек кішігірім өзгерістермен қабылданды. 17 қарашада Мемлекеттік кино комитеті үшін алғашқы фильмге арналған материалдарды көрсету өтті. Сонымен қатар, Шығыс Германиядағы Кеңес комиссиясының басшысы Владимир Семенов пен режиссер Сергей Герасимов та қатысты. Семионов сценарийді жеке өзі түзетті; ол Тальманның күмәнді болып көрінген көрінісін алып тастауды сұрады, өйткені ол пролетариат күресінің қағидаттарына сәйкес келмеді. Алайда, ол жалпы алғанда, презентацияны мақұлдады; сценарийде сонымен қатар фильмдердің басты қасқыры, американдық капиталист мистер Макфуллер түрінде суық соғыстың атмосферасына сәйкес келетін элементтер енгізілді. 1950 жылы жарық көрген "Берлиннің құлауы" атты суреті қызыл түске толы. 1954 жылдың басында, бастапқы мерзімнен екі жыл өткен соң, "Оның сынып ұлы" кинотеатрларға көрсетілуге дайын болды. Бірінші бөлім шыққаннан кейін, екіншісінің негізгі суретке түсірілуі 1954 жылдың жазында жүргізілді. Қарулы КСРО-ның әскери бөлімдерінің 150-ге жуық әскери қызметкері күн сайын кадрлар ретінде атыс кезінде пайдаланылды.

Қазіргі кездегі жауап

Эрнст Телманн "Сын класы" премьерасы Фридрихштадт сарайында 1954 жылы 9 наурызда өтті. Оған Вильгельм Пек пен Уолтер Ульбрихт сияқты 3000-нан астам адам қатысты. Фильмнің көрсетілімінен кейін сөйлеген сөзінде Пек фильмді "бұрынғы бейбітшілікті сүйетін барлық немістерге, әсіресе жастарымызға арналған хабар" деп атады. Сурет сексен данада таратылды. Бұл 1954 жылы Берлинде өткен конференция екі мемлекет арасында уақытша татуласуды әкелгеннен кейін Шығыс және Батыс Германияда бір мезгілде шығарылған алғашқы фильм болды. Бірінші бөлімді баспасөз аса жоғары бағалады; жиі билеттер тегін таратылып, коллективтік шаруашылықтарда және мектеп оқушылары үшін міндетті көрсетілімдер өткізілді. "Сыныбының ұлы" фильмін 13 апта ішінде 3,6 миллион адам көрді. Фильм сол жылы Карловы Вары халықаралық кинофестивалінде бейбітшілік сыйлығын да жеңіп алды. Оның класының көшбасшысы, оның премьерасы Берлиннің Фольксбюне театрында 1955 жылдың 7 қазанында өтті, оны үкімет де қатты қолдады. 13 апта ішінде оны 5,7 миллион адам көрді.

Десталинизация

Никита Хрущевтің 1956 жылғы ақпандағы құпия сөзі Шығыс блогының саясатында, оның ішінде өнер саласында жаңа бағыттың басталғанын көрсетті. Өзінің көзі тірісінде атақ-даңққа ие болған Иосиф Сталиннің кейіпкері қазір көптеген кинофильмдерден шығарылып жатыр; 1953 жылға дейін жасалған кейбір фильмдерге мүлдем тыйым салынды. 1956 жылы 5 маусымда, 9-шы Карловы Вары фестиваліне бір ай қалғанда, Александр Абуш СЭД Политбюросына хат жазып, Сталинді бейнелейтін монтажды фильмнен алып тастау туралы хабардар етті, сондықтан ол Чехословакияда көрсетілуге жарамды болады. Абуш сонымен қатар Фите Янсен Сталиннің: "Гитлерлер келеді, кетеді, бірақ Германия мен неміс халқы қалады" деген сөздерін келтірген көріністі өңдеуге рұқсат сұрады. 1961 жылы Кеңес Одағы Коммунистік партиясының 22 съезінен кейін, ол қатаң антисталиндік бағытты ұстанады, Шығыс Германия Мәдениет министрлігінің бір топ қызметкерлері 1961 жылдың 25-27 қарашасында конференция өткізді. Олар фильмнен Сталиннің бейнесі бар барлық кадрларды алып тастауды шешті. Барлық көшірмелері, тіпті шетелдегілері де, осы қаулыға бағынды. 1961 жылдан кейінгі нұсқада Сталин пайда болмайды, бірақ оның есімі оны бейнелеген актермен бірге бастапқы кредиттерде қалады және бірнеше рет аталады.

Сыншыл реакция

Шығыс Германияда фильмдер жақсы қабылдады. 1954 жылы 28 наурызда Мәдениет министрі Йоханнес Р. Бехер "Сын класы" атты мақаласын "ұлттық батырлық эпос" және "тарихты шеберлікпен суреттеу" деп атады. Berliner Zeitung газетінің мақалашы Жоахим Багемюль "Мэцигте бұқаралық көпшілік сахнасы түсірілді, бұған дейін мұндайды кинода көрген емес едік" деп жазды. Журналист Герберт Тиль екінші бөлімді 1 қазан 1955 жылғы Schweriner Volkszeitung мақаласында "белгілі бір фильм" деп атады. "Дас Волк" журналының сыншысы Курт Штайнигер суретті көрген кезде "Телманның айналасындағы мыңдаған адамдармен үйлесімде жүрек соққысы" болғанын мәлімдеді. 18 қазанда Mitteldeutsche Neuste Nachrichten газетінің тілшісі "бұл фильмнің мені қалайша қатты қозғағанын ешкім өзінен сұрамайды" деп жазды. 1966 жылы ГДР-дің кино лексикасы Эрнст Телманды "Неміс халқының ең жақсы бөліктерінің жойылмас күші туралы әсерлі және ақылға қонымды құжат деп атады, ол Телман бастаған неміс жұмысшыларының ерен күресін табысты қайта жаңғыртты". Француз жазушысы Жорж Садуль 1955 жылы 21 шілдеде Les Lettres Françaises басылымында жарияланған мақаласында "Талманды адамгершілікпен таныстырғаны" үшін сериалды мақтады. Журналдың кино сыншысы екінші бөлімді "қазіргіден әлдеқайда ерекше емес және одан да нашар жасалған" деп қарады. Детлеф Каннапин фильмдердің "мифті насихаттағанын", "социалистік реалистік стильдегі үгіт-насихат элементтерін қолдауға" бағытталғандығын және олардың басты мақсаты Телманды "үлкен, мінсіз көшбасшы" ретінде бейнелеу екенін жазды. Шон Аллан мен Джон Сэндфорд оны "тарихтың ресми түрде мақұлданған бұрмалануымен фактілерді" біріктіру деп сипаттады. Сабина Хэйк фильмнің Мецциг "түзінен-түзін пропагандалық ниетпен" фильмдер түсіруге бет бұрғаннан кейін түсірілгенін жазды. Расселл Леммонс бұл кітапта қарапайым адамның ұлылыққа жетуі туралы емес, XX ғасырдағы неміс жұмысшы қозғалысының тарихы жазылған деген қорытындыға келді. 1996 жылғы сұхбатында Курт Мэтциг "Менің ойымша, бірінші бөлік шыдамды және тіпті көркемдік қасиеттері бар, ал екіншісі идеализацияның артығымен нашарлады. Көп жағдайда бұл жай ғана ұятқа қалдырады".

Тарихи ақиқат

"Сынысының ұлы" сценарийін мақұлдағаннан кейін көп ұзамай DEFA бас директоры Джозеф Шваб Телман комитеті мүшелеріне сюжеттің шынайылығына алаңдайтынын айтты. Ол үш қателікке тоқталды: 1918 жылы Батыс майданда жұмысшылар мен солдаттар кеңестері болмаған, тек Германияның ішінде; американдық генерал Макфуллер мырзамен бірге болған, ол Берлинде Спартак көтерілісін басып-жаншу кезінде болуы мүмкін емес, өйткені АҚШ-пен әлі бейбітшілік орнатылмаған; және, ақыр соңында, Вильгельм Пьек 1918 жылдың 9 қарашасында Роза Люксембург пен Карл Либкнехтпен бірге болған жоқ. Тек Пиктің рөлі сценарийден алынып тасталды. Бредл Швабқа қалған мәселелерді Политбюроның шешуі керектігін айтты. Бас режиссер фильмге түсіруге қарсы болған көріністер. 1955 жылы 17 қарашада Шығыс Берлин Ғылым академиясында өткен кездесуде Батыс Германияның кино сыншысы Клаус Норберт Шаффер жазушы Майкл Чесно Хеллге екінші бөлік тек нацистерге қарсы коммунистік қарсылыққа ғана назар аударғанын, социал-демократтар мен басқа да режимге қарсы шыққандарды елемейтінін айтты. Ол сондай-ақ, Телманның үш түрмеде тұрғанын, бірақ фильмде оның бір түрмеде ғана тұрғаны туралы әсер қалдырылуын айтты. Шаффердің тағы бір айтатыны, Гамбургтегі коммунистік көтерілісшілерге уәде етілген қару-жарақ жөнелтілімін армия ұстап алды, ал Тальманның партиядағы жаулары оны ұстап қалмады, бұл оның Сыныбының ұлынан көрінеді. Цчесно Хелл Шейфферге жауап ретінде былай деді: "Үлкен шындықтар мен кіші шындықтар бар. Өнерде ұлылардың басымдылығын беру заңдылық" деп жазылған. Рене Борнер фильмде 1924-1930 жылдар аралығындағы жылдар өткізіліп қойылғанын, осылайша Тальманның партия басшысы лауазымына көтерілуін және сол күндері КПД-ны сипаттайтын көптеген даулар мен идеологиялық жарылыстарды елемейтінін атап өтті. КПД-ның бұрынғы мүшесі, журналист Эрих Воленберг 1954 жылы "Сын класы" фильмін "қаһармандық өтірік пен бұрмалаулардың коктейлі, оған бірнеше тамшы шындық қосылған" деп бағалады. Волленберг биография мен Сыныбының ұлы арасындағы тағы бір айырмашылықты тапты: Капптың жақтастарына қарсы күресте нағыз Телман үлкен рөл атқарған жоқ. Тарихшы Детлеф Каннапин фильмде Телманның нацистерге қарсы күштерді біріктіруге қарсылық білдірген социал-демократтарды көндіруге тырысқанын көрсеткенмен, ол ешқашан бұл саясатты қолданбағанын атап өтті. 1932 жылдың қазан айында ол СДПК-ны коммунистердің басты қарсыластары деп атады және оларды жиі "әлеуметтік фашистер" деп атады. Коминтерннің социал-демократтармен анти-нацистік байланыс құру туралы шешімі тек 1935 жылы, Эрнст Телман түрмеге қамалған кезде ғана жасалды. Каннапиннің айтуынша, Робэрт Диргагеннің кейіпкері, SPD-дің кіші мүшесі, КСРО-ның қысымымен КПД-мен біріккен SED-дің социал-демократиялық қанатының символы. Шон Аллан мен Джон Сэндфорд фильмде Гитлердің көтерілуіне "тек социал-демократтар кінәлі" деп жазды, осылайша КПД-ның сталиндік бағытын және оның 1933 жылға дейінгі СПД-мен бәсекелестігін ақтады.

Мәдени әсері

Екі бөліктің де міндетті тексерулері зауыттар мен колхоздарда оларды шығарғаннан кейін де жалғасты. Фильмдер Шығыс Германияның білім беру жүйесінің оқу бағдарламасының бір бөлігіне айналды, және барлық оқушылар оларды мектепте көрді. Ол Эрнст Телманның Пионерлік ұйымында ерекше маңызды мәртебеге ие болды; 1979 жылы қозғалыстың нұсқаулығында фильм Телманның өмірі туралы маңызды ақпарат көзі ретінде саналды.