Кіріспе

Кәсіпорынның қаржысы жеткіліксіздігі Кәсіпорынның капиталдылығы жеткіліксіздігі - бұл қажетті қаржыны сатып ала алмайтын кез келген жағдай. Капиталға толы бизнес капиталдың жетіспеушілігіне байланысты ағымдағы операциялық шығындарды көтере алмайтын, бұл банкроттыққа әкелуі мүмкін, тәуекелге аса көп ұшырауы мүмкін немесе қаржылық жағынан дұрыс, бірақ нарықтық сұранысты қанағаттандыру үшін кеңейту үшін қажетті қаражаты жоқ болуы мүмкін.

Капитал көздері

Дэвид Левинсонның капитал жинауға арналған нұсқаулығында капитал жинауға арналған бір әдіс - несиелік желі құру, оған қарыз алу, тіпті қажет болмаса да, содан кейін осы қарызды қайтару. Бұл әдісті қайталап жасау, несиелерін көбейту немесе үлкен несие алу қажет болған кезде, бизнес иелеріне өз капиталдарын кеңейтуге көмектеседі (Levinson 1998). Кәсіпорын кірісті қайта инвестициялау арқылы, қарыз алу арқылы немесе өз капиталын сату арқылы капиталға ие бола алады. Ван Хорнның айтуынша, капитал жинауға ең арзан жол - бұл ақша ағынынан қаржыландыру және ақша ағынын тұрақты шот-фактура арқылы жақсарту, мерзімі өткен дебиторлық берешектерді жинау, төлемдерді пайыз немесе айыппұлсыз созу, төменгі пайыздық мөлшерлемелерге несиелерді қайта келісу және сауда жеңілдіктерін пайдалану. Қарыз - қымбат. Қарыздың құны кепілдік берілген, ұзақ мерзімді несиелер немесе жеке жинақтарды пайдалану кезінде ең төмен, кепілдіксіз несиелер, кредит карталары бойынша несиелер мен қолма-қол ақшалай аванстар және факторинг бойынша дебиторлық шоттар кезінде жоғары. Акционерлік капитал қаржыландыру ең қымбат болып табылады және бизнестегі қолданыстағы меншік иелерінің үлестерінің құнын азайтады. Егер бизнестің перспективасы жақсы, бірақ несие алу үшін активтер жеткіліксіз болса, бұл жалғыз нұсқа болуы мүмкін. Акционерлік капитал қолданыстағы серіктестерден немесе акционерлерден қосымша инвестициялар, жеке орналастыру капиталы, тәуекел капиталы, қаржылық немесе "ауыр капитал" инвестицияларын жасайтын серіктесті қабылдау немесе қосымша акциялар шығару арқылы жиналуы мүмкін. Капиталдың аз болуы бизнестің осы капитал көздерін пайдаланбауынан немесе осы көздердің кез келгенін пайдалана отырып, капитал жинауға қабілетсіздігінен туындауы мүмкін.

Банктік сала

Банктік салада капитал тапшылығы - болжамды тәуекелдерді жабуға жеткіліксіз капиталдың болуы.

Макроэкономикалық

Бір елде немесе экономиканың бір саласында капитал жеткіліксіз болуы мүмкін, яғни сол елдегі немесе сектордағы кәсіпорындар қолжетімді инвестициялық қорлардың жоқтығынан кемшілікке ұшырайды. Бұл саяси тұрақсыздықтың, құқықтық мемлекетке деген сенімнің жоқтығының, тікелей шетелдік инвестицияларға үкімет тарапынан қойылған шектеулердің немесе белгілі бір өнеркәсіптік секторларға инвестицияларды ынталандырмайтын басқа да әрекеттердің салдарынан болуы мүмкін. Мысалдар: Аргентинаның электр энергиясы саласында үкімет 2002 жылы энергия бағасын бақылауды енгізді, ол рентабельділікті төмендетеді және осылайша капитал инвестицияларын ынталандырмайды. Бұл жағдай инфляцияның жоғары болуымен, нақты кірістердің төмендеуіне әкеп соқты, ал песоның құнсыздануы шетел валютасындағы қарыздың жоғары деңгейін қызмет көрсету құнын арттырды. Нәтижесінде капиталды тартудың төмендігі болды, бұл сұраныстың өсуіне жауап бере алмады, бұл 2004 жылғы Аргентинаның энергетикалық дағдарысына ықпал етті. Пакистанда тоқыма өнеркәсібі ондаған жылдар бойы капиталсыз болды. Бұл, басқа факторлармен қатар, өнеркәсіп өнімдерінің табиғи нарығы болуы тиіс дамыған елдердің протекционисттік әрекеттеріне байланысты. Бұған жергілікті өндіріс шикізатына (мысалы, АҚШ-тағы мақтаға) берілетін субсидиялар, жергілікті тоқыма өнеркәсібіне берілетін субсидиялар және Пәкістанда өндірілетін тауарларға және басқа да арзан киім өндірушілерге салынатын жоғары импорттық тарифтер жатады. Конго Демократиялық Республикасында ресурстарды өндіру (мысалы, тау-кен өндірісі) көптеген жылдар бойы эндемикалық зорлық-зомбылық пен тонау, мүлiктiк құқықтың белгісіздігі және сыбайлас жемқорлық туралы алаңдаушылықтар салдарынан капиталды жеткіліксіз болды. Мүмкіндіктері зор, бірақ тәуекелдері де зор. Тек ең батыл инвестор ғана осындай жағдайда капитал ұсынады. Джеффри А. Фриден атап өткендей, еуропалық отаршылдық кезеңінде отаршылдық державалар шикізат өндірісіне инвестицияларды көтермеледі, ал осы материалдарды отаршылдық державаның отандық өнеркәсіптерімен бәсекелесуде инпут ретінде пайдаланатын өнеркәсіптерге инвестицияларды көтермеледі. Сол кезеңде Латын Америкасындағы және басқа да аймақтардағы тәуелсіз дамушы елдер импортты алмастыратын индустрияландыру саясатын жүргізді, бұл капиталдарды басқа кәсіпорындардан ауыстырды, онда бұл елдердің салыстырмалы артықшылығы болды. Мақсаттары қарама-қарсы болғанымен, екі саясат та кейбір секторларда капиталды арттыруды және басқаларында капиталды азайтуды туғызды. Экономист Роберт Солоудың пікіріне қарама-қайшы пікірлер айтылады. Ол еңбек, капитал және техникалық прогрестің жалпы экономикалық өсуге қалай ықпал ететіні туралы жазған еңбегі үшін Нобель сыйлығын алды. Солоу басқа да түсініктермен қатар, капиталдың аз болуы экономикалық өсуге бұрынғы экономикалық теориялар болжағаннан аз әсер еткенін көрсетті.