Alfred Tibor

Кіріспе

Венгриялық америкалық мүсінші Альфред Тибор (10 ақпан 1920 жыл - 18 наурыз 2017 жыл) - Холокосттан аман қалған және мүсінші. Оның суреттерін бүкіл әлемдегі 500-ге жуық жеке коллекциялардан және мұражайлардан, соның ішінде Иерусалимдегі Яд-Вашем мемориалынан табуға болады.

Өмір

Тибор 1920 жылы Венгрияның Коньяр қаласында Альфред Голдштейн болып дүниеге келген. Яһуди дініне байланысты ресми білім алудан бас тартқан ол мектепте гимнастиканы өздігінен үйренді. "Олар мені неғұрлым төмендетіп, кемсітіп, қорласа, соғұрлым өзгелерден жақсы болғым келді", - дейді ол. "Мен мұны дәлелдегім келді: мен лас еврей емеспін; мен баламын, менде амбициялар бар". Тибор ақырында 1936 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына венгр құрамасына қатысты, бірақ командаға тіркелуге барғанда, оның еврей екенін білгенде, одан бас тартылды. Тиборға 1936 жылы Берлинде өткен жазғы Олимпиада ойындарында Венгрия құрамасының мүшесі ретінде жарысуға рұқсат етілмеген. "Мен үйден қуып шығарылдым. Мен яһуди болғандықтан үйден шығарылдым", - деді Тибор. "Ол кезде аспан құлап түсіп еді". 1940 жылы Тибор Венгрия әскерінің еңбек батальонында құл болып жұмыс істеуге мәжбүр болды. Ақырында оны Кеңес әскері тұтқындап, алты жыл бойы Сібірдегі түрмеде ұстады. Ол әскери тұтқын лагеріне жіберілген 273 адамның ішінде аман қалған тек екеуінің бірі болды. Тибор аман қалуы үшін "бұртқа сәттілік пен шешімділік" деп есептейді. 1947 жылы Тибор лагерден босатылды. Сол кезде ол өзінің 37 жақын адамынан тұратын отбасында (және 82 туысы) тек өзі мен ағасы Андре Холокост пен соғыстан аман қалғандығын біледі. Тибор мен оның інісі өзінің атын Тибор деп өзгертті. Тибор Будапештке көшіп барып, тоғыз жыл бойы мемлекеттік көрменің дизайнері болып жұмыс істеді. 1956 жылы, Венгрия революциясынан екі ай өткен соң, ол әйелін және екі баласын алып, елден қашып кетті, өйткені ол антисемит сезімінің қайта оралуынан қорықты. 2005 жылдың 25 қаңтарында бір елік Тибордың қонақ бөлмесінің терезесінен шығып, оған шабуыл жасап, ауруханаға жатқызды. Тибор 2017 жылы 18 наурызда 97 жасында қайтыс болды. "Азаттық" (1985) және "Өмірді тойлау" (2004) фильмдері Колумбуста орнатылған. Оның ең соңғы "Захор" (ивритте "Еске алу" деген мағынаны білдіреді) мүсіні Огайо штатының Бексли қаласындағы Агудас Ахим қауымына тапсырылды. 9 фут биіктіктегі қола мүсінде неміс сарбаздары құрбандарды концентрациялық лагерьдегі газ камерасына алып бара жатқанда, аман қалған адам Израиль туымен бірге түтіндікке көтеріледі. Скульптураның артында Еуропадағы барлық концлагерьдердің орналасқан жерлерін көрсететін гранит картасы бар. Бұл шығармада сондай-ақ американдық ақын Эмма Лазарус Израиль мемлекетінің құрылуын болжап жазған өлең бар.

Tibor was born Alfred Goldstein in Konyár, Hungary in 1920. Denied formal training because of his Jewish faith, he taught himself gymnastics in high school. "The more they were pushing me down and degrading me, the more I wanted to be better than others," he said. "I wanted to prove it: I am not a dirty Jew; I am a boy, and I have ambition." Tibor eventually qualified for the Hungarian team for the 1936 Summer Olympics, but when he went to register for the team, he was denied when the team discovered he was Jewish. Tibor was not allowed to compete as a member of the Hungarian team in the 1936 Summer Olympics in Berlin. "I was kicked out. I was kicked out because I was Jewish," Tibor said. "That time, the sky was falling apart." In 1940 Tibor was forced to be a slave laborer for a Hungarian Army labor battalion. Eventually he was captured by the Soviet Army and spent six years as a prisoner in a Siberian prison camp. Of the 273 men in his labor battalion sent to the prisoner of war camp, he was only one of two to survive. Tibor credited "luck and determination" for his survival. Tibor was freed from the camp in 1947. It was then that he discovered that, of his family of 37 immediate people (and 82 other relatives), only he and his brother Andre had survived both the Holocaust and the war. Tibor and his brother changed their last name to Tibor to honor their older brother, Tibor Goldstein, who was executed in another prison camp. Tibor moved to Budapest and worked for nine years as a government exhibition designer. In 1956, two months after the Hungarian Revolution, he fled the country with his wife and two children because he feared a return of anti Semitic sentiment. On January 25, 2005, a deer burst through Tibor's living room window and attacked him, resulting in his hospitalization. Tibor died on March 18, 2017, aged 97. Freedom (1985) and Celebration of Life (2004) are installed in Columbus. His most recent sculpture, "Zahor" (meaning "Remembrance" in Hebrew) was commissioned for Congregation Agudas Achim in Bexley, Ohio, where he is a member. The 9 foot tall bronze sculpture shows German soldiers herding victims into a concentration camp gas chamber while above a survivor climbs out of the smokestack holding an Israeli flag. Behind the sculpture is a granite map showing the locations of all the concentration camps in Europe. The work also features a poem written by American poet Emma Lazarus predicting the establishment of the State of Israel.