Кіріспе
Кастилияның ортағасырлық заңдар кодексі Сейте Партидас (ˈsjete paɾˈtiðas, "Жеті бөлімді кодекс") немесе жай ғана Партидас, Кастилияның Альфонсо X (12521284) тұсында құрастырылған Кастилияның заңдық кодексі болды. Құжатқа енгізілген және жинақталған мәтін бастапқыда Libro de las Leyes (Заңдар кітабы) деп аталды. Тек 14 ғасырда ғана оған қазіргі атауы берілді, бұл оның бөлінген бөлімдерінің санына қатысты. Партидалар Латын Америкасында да үлкен маңызға ие болды, онда ол 19 ғасырға дейін ғасырлар бойы сақталды. Кодекс заңнамалық мәселелерге шоғырланса да, ол "гуманистік энциклопедия" ретінде сипатталды, өйткені ол философиялық, моральдық және теологиялық тақырыптарға, соның ішінде грек-римдік және иудей-христиандық соғысқа қатысты көзқарастарға қатысты.
The Siete Partidas (ˈsjete paɾˈtiðas, "Seven Part Code") or simply Partidas, was a Castilian statutory code first compiled during the reign of Alfonso X of Castile (1252–1284), with the intent of establishing a uniform body of normative rules for the kingdom. The codified and compiled text was originally called the Libro de las Leyes (Book of Laws). It was not until the 14th century that it was given its present name, referring to the number of sections into which it is divided. The Partidas had great significance in Latin America as well, where it was followed for centuries, up to the 19th century. Although the code concentrates on legislative issues, it has also been described as a "humanist encyclopedia," as it addresses philosophical, moral and theological topics as well, including the Greco Roman and Judeo Christian views of warfare.
Жазу
Партидалардың ең көне нұсқаларының біріне сәйкес, оны 1256 жылдың 26 маусымы мен 1265 жылдың 28 тамызы аралығында Кастилияның сол кездегі басты заңгерлерінің комиссиясы Альфонсо X-тің жеке басшылығымен жазды. Алайда басқа да кезеңдер ұсынылды: 1254 жылдан 1261 жылға дейін; 1256 жылдан 1263 жылға дейін; және 1251 жылдан 1265 жылға дейін. Дегенмен тарихшылардың басым көпшілігі оның 1265 жылға дейін жазылмай қалған деген пікірде. Тарихшы Франсиско Мартинес Марина мен филолог Антонио Солалиндедің дәстүрлі көзқарасы бойынша, Сейте Партидас кодекстерін заңгерлер комиссиясы (немесе канцлерлік палатаның мүшелері) жазған, ал Альфонсо X-тің қатысуы тек мәтіннің мақсаттарын және қарастырылатын тақырыптарды белгілеуге, сондай-ақ комиссия жұмысына жеке шолу және түзетулер енгізуге шектелген болуы мүмкін. Комиссияның құрамына заңгер Жакобо, Леон қаласынан келген азаматтық құқық нотариусы Хуан Альфонсо, Рольдан және Кастилияның алғашқы заңгерлерінің бірі Фернандо Мартинес де Замора кірген деп есептеледі. XVIII ғасырда "Партидаларды" тек Альфонсо X жазған деп саналған. Бұл ұстаным иезуит тарихшысы және жазушысы Андрес Маркос Бурриел (Патре Бурриел) қолдады. Дегенмен, Альфонсо X-ға қатысты шығармалардың авторлығы туралы маңызды пікірталас туындады. 12541256 кезеңіндегі басқа да мәтіндер, әдетте Альфонсо X-ке жатқызылады, мысалы el Setenario, Fuero Real және Espéculo бір-біріне және Partidas-қа ұқсас көріністерді көрсетеді. Ғалымдар әр мәтіннің ауқымын, байланыстарын және мақсатын анықтауға күш салғанымен, бір пікірге келе алмады. Атрибуция туралы пікірталасты негізінен Альфонсо Гарсия Галлоның 1951-1952 жылдардағы "Ель "Либро де лас Лейс" де Альфонсо эль Сабио" мақаласы тудырды. Del Espéculo a las Partidas ("Заңдар кітабы" Альфонсо Мудрыйның. Espéculo-дан Partidas-ға дейін). Мақалада көтерілген сұрақтар кейінірек басқа да еңбектерде кеңінен түсіндірілді. Гарсия Галло Партидастың Альфонсо X шығармасы емес екенін және оның тұсында аяқталмағандығын, оның 14 ғасырда, 1284 жылы білімді патша қайтыс болғаннан кейін ұзақ уақыт бойы жазылғандығын және бұл Эспекулоның қайта өңдеуі екенін ұсынды. Ол өзінің ұстанымын басқа мәтіндердегі Партидаларға қатысты алғашқы сенімді сілтемелер 14 ғасырдың басына таман пайда болған және Партидалардың бастапқы материалдары Пиреней түбегінде тек кодекс құралған күннен кейін ғана белгілі болған деген фактіге негіздеді. Кез келген жағдайда, Альфонсо X-ті Сейте Партидастың авторы ретінде атаулы түрде мойындауға жалғастыра береді, немесе кем дегенде оның түпнұсқа нұсқасы, оның құрылуындағы рөлі қандай болса да, өйткені осы типтегі ұлы шығармалар бойынша әдет оларды тапсырған монархқа немесе басқа билеушіге жатқызу болды, тіпті олар дайындауға қатысы жоқ екені белгілі болса да (Хаммураби кодексі және Юстинианның Corpus Juris Civilis).
Мақсаты
Философиялық мәселелерді ұзақ талқылауына қарамастан, кейбіреулер Partidas заңдық теорияның жұмысы емес, заңнамалық мәтін ретінде қарастырылғанын айтты - бұл пікір прологта айқын түрде расталған, бұл оның тек заңдық шешімдер қабылдауға пайдаланылуы үшін жасалғанын көрсетеді. Алайда Гарсия Галло, алғы сөзге қарамастан, Siete Partidas жазылғаннан кейін бір ғасырдан астам уақыт бойы іс жүзінде қолданылмаған деп мәлімдеді. Партидаларға қарсылық, әсіресе Кастилияның дворяндары арасында, Кортес (заң шығарушы орган) 1274 жылы Замораның жарлықтарын қабылдауға әкелді. Бұл заңдар патша сотында қызмет ететін судьялардың біліктілігін белгілеп, Партидалардың қолданылуын патшаның жеке құзырына жататын сот істеріне ғана шектейтін. Басқа барлық мәселелер (pleitos foreros) жергілікті заңдар немесе фьюэростармен реттелетін. 1348 жылы Альфонсо XI-дің "соңы жарғысы" бойынша ғана Партидалар кеңінен қолданыла бастады. Сонымен қатар, Partidas-қа қарсылық жоғарыда аталған ұқсас мәтіндердің арасындағы айырмашылықтарды түсіндіре алады. Кез келген жағдайда, егер Partidas заң кодексі ретінде жазылған болса, оның түпкі мақсаты дау тудыратын мәселе болды. Алфонс X fecho del imperio ("империя ісі") деп аталатын іспен Киелі Рим империясының тәжін агрессивті түрде қуып жетті. Сейте Партидас-ты құру мақсаты бүкіл империя үшін жалпыға бірдей жарамды заң мәтінін жасау болуы мүмкін. Бұл дәлелді растау үшін Аквилино Иглесиас 1996 жылы Partidas-да Кастилияның аумақтық ұйымына сілтеме жасалмайтынын мәлімдеді. Басқалар, олардың ішінде Гарсия Галло, кейде императордың рөлі монархияныкіне қарағанда жоғары көрінсе де, басқа жерлерде монархияның рөлі императордыкіне қарағанда жоғары көрінеді және мәтін латын тілінде емес, испан тілінде жазылған деп дәлелдеді. Алайда 1843 жылы Мадридте басылған және Google Books-тен факсимиль түрінде қол жетімді басылым испан тілінің латын түпнұсқасының аудармасы екенін көрсетеді. Бір нәрсе анық: Партидаларда, оның ішінде прологта императорлық тәжді алуға ниет білдіру туралы ешқандай сөз жоқ. Сонымен қатар, кейбір авторлар, мысалы Хуан Эскудеро (Гарсия Галлоның шәкірті) мәтінде Кастилияның нақты аумақтық ұйымына сілтеме жасады, мысалы, виллалар. Сондықтан жалпыға ортақ пікір бойынша, Партидаларды құру арқылы Альфонсо X корольдіктің құқықтық жүйесін біріктіруге тырысты, бірақ оның әкесі Фердинанд III-нің "жергілікті" әдісін қолданбайды (яғни әртүрлі аймақтарға бірдей фьюеро беру арқылы), керісінше бүкіл елге қолданылатын жалпы кодекс арқылы. Осыған байланысты, Альфонсо X-ті туған ұлттық мақтаныш және кастиль тілін өз патшалығының ортақ тілі ретінде бекітуге деген құштарлық қозғады деп дәлелдеді.
Қабылдау
Сейте Партидас Альфонсо X-тің қабылдағаны белгісіз. Кейбір авторлар солай деп санайды және оның ұлы Санчо IV-тің білімді патшаны құлатуы оның қолданылуын тоқтатады деп мәлімдейді. Осыған ұқсас, Гаспар Мельхор де Жовелланос 1797 жылы Санчо IV ұрпақтары заң шығару құжатын басқарды деп мәлімдеді, өйткені Партидалардың ережелері олардың таққа құқықтарына күмән тудырды, өйткені Партидалар таққа мұрагерлік етуде өкілдік ету құқығын бекітті. Алдыңғы аргументтен алыстамай, Партидалар, 1348 жылғы Алькалья орденаментосының 28-бабының бірінші заңымен orden de prelación-ға енгізілгеннен кейін, XI Альфонсоның тұсында заңды күш алды. Бұл фактті Партидаларды Альфонсо X "соңыраған заң шығару" деп қарастырған авторлар деп санайды.
Негізгі дереккөздер
"Жеті ойын". BOE, 1999 (Gregorio López-тің глоссаларымен 1555-ші басылымның ұқсас басылымы).
Екіншілік көздер
Ариас Боне, Хуан Антонио: "Британдық мұражайдың қолжазбасының жарығында бірінші ойын және оның әртүрлі нұсқаларының проблемасы", en Alfonso X el Sabio: Primera Partida según el manuscrito Add. Британ мұражайының 20 787 данасы. Вальядолид: Вальядолид университеті. 1975 ж. XLVII CIII. Ариас Бонет, Хуан Антонио: "Спорттық көздер туралы", Ревизода Факультеті де Юро Университеті Комплутенсе. Ерекше нөмір: 1985 жылғы шілде, 11 23 б. Браво Лира, Бернардино: "Чилидегі жеті партияның көзқарасы", Жаңа әлемдегі ортақ және жеке құқық. Чилидің Сантьяго қаласы: Чилидің заңгерлік институты. 1989 ж. 89 142. Craddock, Jerry: "Альфонсо X el Sabio заң шығару жұмыстарының хронологиясы", en Anuario de Historia del Derecho español, No 51: 1981. p. 365 418. Craddock, Jerry: "El Setenario: ultima e inconclusa refundición alfonsina de la primera Partida", en Anuario de Historia del Derecho español, No 56: 1986. 441 466 бет. Гарсия Галло, Альфонсо: Альфонсо эль Сабионың "Кендік кітап". Del especulo a las Partidas" атты ағылшын тіліндегі "Ануарио де История дель Derecho español" журналында No 21 22 1951 1952. 345 528-б. Гарсия Галло, Альфонсо: "Los enigmas de las Partidas", VII Centenario de las Partidas del Rey Sabio, Instituto de España. 1963 жыл. Гарсия Галло, Альфонсо: "Альфонсо X-тің заң шығару жұмысы туралы жаңа байқайлар", en Anuario de Historia del Derecho español, No 46: 1976. 509 570 бет. Гарсия Галло, Альфонсо: "Альфонсо X-тің заң шығару жұмысы. Фактілер мен гипотезалар", "Аннуарио де История дель Derecho español", No 54: 1984. Iglesia Ferreiros, Aquilino: "Альфонсо X el Sabio y su obra legislativa", en Anuario de Historia del Derecho español, No 50: 1980. 531 561 бет. Iglesia Ferreiros, Aquilino: "Cuestiones Alfonsinas", en Anuario de Historia del Derecho español, No 55: 1985. 95-бет 150-бет. Солалинде, Антонио: "Intervención de Alfonso X en la redacción de sus obras", en Revista de Filología Española, No 2: 1915. 283 288 бет.