Кіріспе

1820 жылғы Сепеда шайқасы 1 ақпанда Аргентинаның Буэнос-Айрес провинциясындағы Канадда-де-Сепеда қаласында өтті. Бұл қақтығыс унитариандар мен федералистерді екі жақты құрайтын алғашқы ірі шайқас болды. Ол ұлттық үкіметтің жеңілуімен аяқталды. Санта-Фе, Энтре-Риос және Хосе Мигель Каррера провинциялары 1819 жылғы орталық конституцияны және Рио-де-ла-Платаның біріккен провинцияларының директориялық үкіметін құлату үшін күш біріктірді. Екі провинциялық басшы, Эстанислао Лопес пен Франсиско Рамирес, Хосе Гервасио Артигаспен одақтасты. Жоғарғы директор Хосе Рондо Аргентинаның тәуелсіздік соғысында күресіп жүрген әскерлерді федералистермен күресуге шақырды. Жозе де Сан-Мартин басқарған Анд армиясы Чили мен Перудегі роялистерге қарсы шабуылдан бас тартудан бас тартты. Мануэль Белграно басқарған Солтүстік армиясы Арекитода көтеріліс жасады, өйткені әскерлер мен ресмилер азаматтық соғыста күресуден бас тартты және солтүстіктегі шекараға оралып, роялистермен күресуді сұрады. Рондоның әскері шайқаста жеңілді.

Салдарлар

Федералды күштердің төмендеуде тұрған Директорлық армияға қарсы толық жеңісі 1819 жылғы Конституциямен Жоғарғы Директор арқылы құрылған орталық биліктің аяқталуына әкелді және Санта-Фе, Энтре-Риос және Буэнос-Айрес провинциялары 23 ақпанда Пилар келісімін жасасқанда Аргентина үшін жаңа Федералды ұйымның негізін қалады. Буэнос-Айрес атынан келісімге енгізілген кейбір ережелер Артигас үшін (Банда Ориенталдың Бразилия империясының басып кіруіне ұшырағаннан кейін Энтре-Риоста жер аударылған "Еркін халықтар лигасының қорғаушысы" деп аталатын) қабылдауға болмайтын болды, сондықтан ол Лопес пен Рамиреске одан бас тартуды бұйырды. Алайда, Аргентина тарихындағы ең маңызды бұрылыстардың бірінде, екі каудильо да өздерінің бұрынғы шабыттандырарлық басшыларына қарсы шықты, ал Рамирес оған қарсы соғысып, әскерінің қалдықтарын жойып, оны Парагвайға жер аударылуға итермеледі. Содан кейін Рамирес өзінің гегемониялық көшбасшы ретінде өз мүмкіндіктерін шын мәнінде қабылдады, сондықтан ол 1820 жылы 29 қыркүйекте Энтре-Риос Республикасын жариялады, бірақ тәжірибе Рамирес сияқты ұзақ өмір сүрмеді. 1821 жылы 10 шілдеде Рамирестің арманын қорқытып, Буэнос-Айрес пен Корриентес провинцияларымен бірге соғысқан бұрынғы одақтасы Эстанислао Лопестің күштері оны өлтірді. 1820 жылғы шайқас каудильо дәуірін бастады.